Sukta 23
Sukta 7.23
Vasiṣṭha
Indra
Triṣṭubh (probable)
ଏହି ଛଅ-ଶ୍ଲୋକୀ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ବସିଷ୍ଠ (ବସିଷ୍ଠ କୁଳର ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଜୟୀ ଯୁଦ୍ଧ-ପ୍ରାର୍ଥନା ଉଠାନ୍ତି—ସେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତୁ, ଏବଂ ବଳ, ଯଶ, ଓ ରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ସତ୍ୟ/ବ୍ୟବସ୍ଥା) ସହ ସଠିକ୍ ପ୍ରେରିତ ସ୍ତୁତିକୁ ଯୋଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେହି ବିସ୍ତୃତ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଏ ଯିଏ ଧୀ (ପ୍ରବୋଧିତ ଚିନ୍ତା) ସହ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେବାମାନଙ୍କୁ ବାଜ (ଜୟଶକ୍ତି, ପ୍ରଚୁରତା) ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ: ଇନ୍ଦ୍ର ବୀର-ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଗୋ-ସମୃଦ୍ଧ ସମୃଦ୍ଧି ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ରକ୍ଷକମାନେ ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କୁଶଳତାରେ ରଖୁନ୍ତୁ।
Mantras
Mantra 1
उदु ब्रह्माण्यैरत श्रवस्येन्द्रं समर्ये महया वसिष्ठ । आ यो विश्वानि शवसा ततानोपश्रोता म ईवतो वचांसि ॥
ଶ୍ରବସ୍—କୀର୍ତ୍ତି-ଶ୍ରବଣର ଜୟ ପାଇଁ—ବ୍ରହ୍ମାଣି (ମନ୍ତ୍ର) ଉଦ୍ଧତ କର; ହେ ବସିଷ୍ଠ! ସମରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମହିମାବନ୍ତ କର। ଯିଏ ନିଜ ଶବସା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛି, ସେ ମୋ ଆତୁର ବଚନମାନଙ୍କର ଉପଶ୍ରୋତା—ଶ୍ରୋତା—ହୋଇ ଆସୁ।
Mantra 2
अयामि घोष इन्द्र देवजामिरिरज्यन्त यच्छुरुधो विवाचि । नहि स्वमायुश्चिकिते जनेषु तानीदंहांस्यति पर्ष्यस्मान् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବଜାମି—ଦେବମାନଙ୍କର ସଗା! ଯେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁସ୍ୱରୂପ ବନ୍ଧନମାନେ ବିବାଚି—ଅଲଗା ଅଲଗା କଥା କହି—ବିଭ୍ରାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହି ଘୋଷ ପ୍ରେରଣ କରେ। କାରଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ନିଜ ଆୟୁକୁ ସତ୍ୟରେ ଜାଣେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏହି ସଂକୋଚ ଓ ଅଂହସ୍—ଦୋଷ-ଭ୍ରମ—ଠାରୁ ଆମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରାଇ ପାର କର।
Mantra 3
युजे रथं गवेषणं हरिभ्यामुप ब्रह्माणि जुजुषाणमस्थुः । वि बाधिष्ट स्य रोदसी महित्वेन्द्रो वृत्राण्यप्रती जघन्वान् ॥
ଯୋଜନ ପାଇଁ କିରଣ (ଗବେଷଣ) ଖୋଜୁଥିବା ରଥ ଦୁଇ ହରି-ଅଶ୍ୱରେ ସଜ୍ଜ ହେଲା; ବ୍ରହ୍ମାଣି (ସ୍ତୁତି-ମନ୍ତ୍ର) ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରି ସମୀପେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ନିଜ ମହିମାରେ ସେ ଦୁଇ ରୋଦସୀ (ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ)କୁ ବିଭକ୍ତ କଲେ; ଅପ୍ରତି (ଅସମ) ଇନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ରାଣି (ପ୍ରତିବନ୍ଧ)କୁ ଜୟ କରି ପଥକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 4
आपश्चित्पिप्युः स्तर्यो न गावो नक्षन्नृतं जरितारस्त इन्द्र । याहि वायुर्न नियुतो नो अच्छा त्वं हि धीभिर्दयसे वि वाजान् ॥
ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଗାଈମାନଙ୍କ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ଫୁଲିଉଠି, ଋତ (ସତ୍ୟ-ନିୟମ)କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେହିପରି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ସ୍ତୁତିକାରମାନେ ମଧ୍ୟ ଋତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ନିୟୁତ (ଯୁଗ୍ମ ଶକ୍ତି) ସହିତ ବାୟୁ ଯେପରି ଆସେ, ସେପରି ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; କାରଣ ତୁମେ ଧୀଭିଃ (ପ୍ରକାଶିତ ଚିନ୍ତାରେ) ବାଜାନ୍ (ବଳର ସମୃଦ୍ଧି) ବଣ୍ଟନ କର।
Mantra 5
ते त्वा मदा इन्द्र मादयन्तु शुष्मिणं तुविराधसं जरित्रे । एको देवत्रा दयसे हि मर्तानस्मिञ्छूर सवने मादयस्व ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ମଦ (ଆନନ୍ଦ-ଉନ୍ମାଦ) ତୁମକୁ ମଦମତ୍ତ କରୁ—ଶୁଷ୍ମିଣଂ (ବଳବାନ), ତୁବିରାଧସଂ (ବିଶାଳ ଦାନଶୀଳ)—ଗାୟକ ଜରିତ୍ରେ ପାଇଁ। ଦେବତ୍ରା (ଦିବ୍ୟ ପଥରେ) ତୁମେ ଏକା ମାତ୍ର ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କୃପା ଦେଉଛ; ହେ ଶୂର, ଏହି ସବନେ (ସୋମ-ପୀଡନରେ) ଆନନ୍ଦିତ ହେଅ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ପାଅ।
Mantra 6
एवेदिन्द्रं वृषणं वज्रबाहुं वसिष्ठासो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । स नः स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ଏଭଳି ବସିଷ୍ଠମାନେ ଅର୍କୈଃ (ସ୍ତୁତିଗୀତଦ୍ୱାରା) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ବୃଷଣ (ବୃଷଭ), ବଜ୍ରବାହୁ (ବଜ୍ରଧାରୀ ଭୁଜବାନ)—ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନ୍ତି। ସ୍ତୁତ ହୋଇ ସେ ଆମ ପାଇଁ ବୀରବତ୍ତା ଓ ଗୋମତ୍ (ଗୋଧନଯୁକ୍ତ) ସମୃଦ୍ଧି ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ହେ ଦିବ୍ୟ ରକ୍ଷକମାନେ, ଆପଣମାନେ ଆମକୁ ସଦା ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ (ମଙ୍ଗଳମୟ ଅବସ୍ଥାଦ୍ୱାରା) ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
It asks Indra to hear the poets’ prayers, come swiftly in times of contest, and grant vāja (winning strength), fame, wealth (especially cattle), heroic support, and lasting well-being (svasti).
The image shows praise and devotion becoming full and effective—like waters swelling—until they ‘reach ṛta,’ meaning they align with the right order that makes Indra’s gifts and victories possible.
It can be recited as an Indra-stuti before difficult work or competition, with a small fire or lamp and a ghee offering (or even simple water libation), focusing on courage, clarity (dhī), and protection.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.