Sukta 72
Sukta 6.72
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for Mandala 6); hymn to Indra-Soma
Indra and Soma (dual)
Triṣṭubh (probable; typical for heroic Indra hymns and cadence here)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ର–ସୋମଙ୍କ ଯୁଗଳ ଶକ୍ତିକୁ ଆଦିକାଳୀନ ସ୍ରଷ୍ଟା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ଭିତର-ବାହାର ଅନ୍ଧକାରକୁ ନିହତ କରନ୍ତି। ଏଥିରେ ବୃତ୍ରବଧ ଓ ଜଳମୁକ୍ତିର ସେମାନଙ୍କ ବୀର କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି—ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ। ଶେଷରେ ସେହି ବିଶ୍ୱଜୟକୁ ମାନବ ମଙ୍ଗଳରେ ପରିଣତ କରି, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷାକାରୀ ଶକ୍ତି, ପୁରୁଷୋଚିତ ବୀର୍ୟ ଓ ଯୁଦ୍ଧଜୟୀ ପ୍ରଭାବ ଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
इन्द्रासोमा महि तद्वां महित्वं युवं महानि प्रथमानि चक्रथुः । युवं सूर्यं विविदथुर्युवं स्वर्विश्वा तमांस्यहतं निदश्च ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୋମ, ମହାନ ଅଟେ ତୁମ ଏହି ମହିମା; ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରଥମ ମହାକାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଗଢ଼ିଥିଲ। ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆବିଷ୍କାର କଲ, ସ୍ୱର (ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ପ୍ରକାଶ)କୁ ମଧ୍ୟ; ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଏବଂ ଆମ ଭିତରର ବୈରୀ ଆର୍ତ୍ତନାଦକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଆଘାତ କରି ନିହତ କଲ।
Mantra 2
इन्द्रासोमा वासयथ उषासमुत्सूर्यं नयथो ज्योतिषा सह । उप द्यां स्कम्भथुः स्कम्भनेनाप्रथतं पृथिवीं मातरं वि ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର–ସୋମ! ତୁମେ ଉଷାକୁ ଦୀପ୍ତ କର; ଜ୍ୟୋତିର ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଗେ ନେଇଯାଅ। ତୁମ ସ୍କମ୍ଭନ-ବଳରେ ଦ୍ୟାଉକୁ ଧାରଣ କର; ଏବଂ ମାତୃ ପୃଥିବୀକୁ ତାହାର ବିଶାଳତାରେ ପ୍ରସାର କର।
Mantra 3
इन्द्रासोमावहिमपः परिष्ठां हथो वृत्रमनु वां द्यौरमन्यत । प्रार्णांस्यैरयतं नदीनामा समुद्राणि पप्रथुः पुरूणि ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର–ସୋମ! ଜଳକୁ ଘେରି ଧରିଥିବା ଅହି (ବୃତ୍ର)କୁ ତୁମେ ବଧ କଲ; ଦ୍ୟାଉ ମଧ୍ୟ ତୁମ କର୍ମକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲା। ତୁମେ ନଦୀମାନଙ୍କର ପ୍ରବାହଧାରାକୁ ଗତିମାନ କଲ; ଏବଂ ଅନେକ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରସାରିତ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲ।
Mantra 4
इन्द्रासोमा पक्वमामास्वन्तर्नि गवामिद्दधथुर्वक्षणासु । जगृभथुरनपिनद्धमासु रुशच्चित्रासु जगतीष्वन्तः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର–ସୋମ! ଅପକ୍ୱର ଭିତରେ ତୁମେ ପକ୍ୱତା ସ୍ଥାପନ କଲ; ଗବାଂ (କିରଣ-ଗୋ)କୁ ବକ୍ଷଣା—ବାଡ଼ା/ଗୋଠରେ—ରଖିଲ। ଯାହା ବନ୍ଧା ନଥିଲା, ତାହାକୁ ତୁମେ ଧରିଲ; ଅନେକବର୍ଣ୍ଣ, ଗତିଶୀଳ ଜଗତମାନଙ୍କ ଭିତରେ ତୁମେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଅନ୍ତରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲ।
Mantra 5
इन्द्रासोमा युवमङ्ग तरुत्रमपत्यसाचं श्रुत्यं रराथे । युवं शुष्मं नर्यं चर्षणिभ्यः सं विव्यथुः पृतनाषाहमुग्रा ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର–ସୋମା, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ସତ୍ୟରେ ରକ୍ଷାକାରୀ ବଳ ଦେଲ—ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଜିତାଇବା, ଶ୍ରବଣଯୋଗ୍ୟ (କୀର୍ତ୍ତିମାନ) ସହାୟ। ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ନରବୀର୍ୟ ଶୌର୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧ-ଜୟୀ ପରାକ୍ରମ—ହେ ଉଗ୍ରମାନେ—ଏକତ୍ର କରି ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ କଲ।
Frequently Asked Questions
They are praised as a paired power: Indra as the decisive warrior who breaks obstruction, and Soma as the sacred energizing force that strengthens gods and inspires clarity.
On the surface it recalls the myth of defeating Vṛtra who held back the waters; symbolically it means removing blockages so life, prosperity, and inner energy can flow again.
It presents Indra–Soma as revealers of light and higher radiance—dispelling darkness in the world and within the person, which supports courage, order, and right action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.