Rig Veda 5.77.2 — Mandala 5, Sukta 77, Mantra 2
Sukta 5.77
Rishi: Atri (Ātreya) tradition (probable)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs confirmation)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रातर्यजध्वमश्विना हिनोत न सायमस्ति देवया अजुष्टम् । उतान्यो अस्मद्यजते वि चावः पूर्वःपूर्वो यजमानो वनीयान् ॥
Transliteration
prā́tar yajadhvam aśvinā́ hinota ná sāyám asti deva-yā́ ájuṣṭam | utā́nyó asmád yajate ví cā́vaḥ pū́rvaḥ-pū́rvo yájamāno vánīyān ||
Translation
ପ୍ରାତଃ ଯଜନ କର; ଅଶ୍ୱିନୌଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କର। ସାୟଂକାଳେ ଦେବମାର୍ଗୀ ଏମିତି କୌଣସି ଅର୍ପଣ ନାହିଁ ଯାହାକୁ ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଆମ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ଯଜନ କଲେ ମଧ୍ୟ—ତାଙ୍କ ସହାୟତାରେ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ବତନ ଯଜମାନ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।
Word by Word
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
अधिकारण (काल-अधिकारण) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय-प्रातिपदिक) < प्रातः
यजध्वम्worship (you all)!
यजध्वम्:
(क्रिया) — कर्तृ-प्रेरणा; कर्ता = (यूयम्) यजमानाः
TypeVerb
Rootयज् (धातु) ‘पूजायाम्/इष्टौ’
अश्विनाO Aśvins (the two horsemen)
अश्विना:
सम्प्रदान (देवतार्पण) / सम्बोधन
TypeNoun (proper/theonym)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक) — देवता (द्विवचन-नाम)
हिनोतimpels / sets in motion
हिनोत:
(क्रिया) — कर्ता = (यजमानः/स्तोता) अव्यक्तः
TypeVerb
Rootहि (धातु) ‘प्रेरणे/गत्यर्थे’ (वेद. प्रयोगः) अथवा ‘हिनु’ (प्रेरणे)
नnot
न:
क्रियानिषेधक
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
सायम्in the evening
सायम्:
अधिकारण (काल-अधिकारण) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसायम् (अव्यय-प्रातिपदिक) < सायाह्न
अस्तिis
अस्ति:
(क्रिया) — भाववाचक
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘भुवि/सत्तायाम्’
देवयाin a godly way / by divine means
देवया:
करण (मार्ग/उपाय) / क्रियाविशेषण
TypeAdjective/Adverbial (indeclinable-like use)
Rootदेवय (प्रातिपदिक) ‘देव-सम्बन्धी/देव-मार्गेण’ (वेद. अव्ययीभाव/तृतीया-एकवचनरूपेण)
अजुष्टम्not pleasing / not accepted
अजुष्टम्:
विशेषण (अस्ति इत्यस्य विषयः/प्रत्ययः) अथवा कर्मविशेषण
TypeAdjective (past participle)
Rootजुष् (धातु) ‘प्रीतौ/सेवने’ ; उपसर्ग ‘अ-’ (निषेध) → ‘अजुष्ट’
उतand / also
उत:
सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
अन्यःanother (one)
अन्यः:
कर्ता
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अस्मत्of us / our
अस्मत्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘our’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यजतेworships / performs sacrifice
यजते:
(क्रिया) — कर्ता = अन्यः
TypeVerb
Rootयज् (धातु) ‘इष्टौ/पूजायाम्’
विapart / forth / distinctly
वि:
क्रियाविशेषण (उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
चावःzeal / effort / vigor
चावः:
कर्म (यजते इत्यस्य) / अथवा क्रियाविशेष्य (यज्ञ-प्रयत्नः)
TypeNoun
Rootचावस् (प्रातिपदिक) (वेद.) ‘उत्साह/प्रयत्न/शक्ति’
पूर्वःformer / earlier
पूर्वः:
विशेषण (यजमानः) / कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
पूर्वःearlier and earlier / successive
पूर्वः:
विशेषण (यजमानः)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
यजमानःthe sacrificer
यजमानः:
कर्ता
TypeNoun (agent)
Rootयजमान (प्रातिपदिक) < यज् + शानच् (वर्तमानकृदन्त) ‘यजमान’
वनीयान्more desirable / better
वनीयान्:
विशेषण (यजमानः)
TypeAdjective (comparative)
Rootवनीयस् (प्रातिपदिक) < वन (प्रिय/काम्य) + ईयसुन् (तुलनात्मक) — वेद. ‘वनीयान्’
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.