Mantra 9
Sukta 5.51
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Agni (invoked with Mitra-Varuṇa, Soma, Viṣṇu as co-operating powers)
Chandas: Jagatī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
सजूर्मित्रावरुणाभ्यां सजूः सोमेन विष्णुना । आ याह्यग्ने अत्रिवत्सुते रण ॥
Samhita Patha (IAST)
स॒जूर्मि॒त्रावरु॑णाभ्यां स॒जूः सोमे॑न॒ विष्णु॑ना । आ या॑ह्यग्ने अत्रि॒वत्सु॒ते र॑ण ॥
Transliteration
sajū́r mitrā́varuṇābhyāṃ sajū́ḥ sómena víṣṇunā | ā́ yāhy agne atrivát suté ráṇa ||
Translation
ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ସହ ଏକ ସମ୍ମତିରେ, ସୋମ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସହ ମଧ୍ୟ ଏକସାଥି—ହେ ଅଗ୍ନି, ଏଠାକୁ ଆ; ଅତ୍ରିଙ୍କ ପଥ ପରି। ସୁତ ସୋମରସରେ ହର୍ଷ କର—ଯେପରି ସୁସଙ୍ଗତି, ବିଶାଳ ଋତ, ଆନନ୍ଦ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପଦଚାଳନା ଅଗ୍ନିରେ ଏକତ୍ର ହେଉ।
Padapatha (Word Analysis)
स॒ऽजूः । मि॒त्रावरु॑णाभ्याम् । स॒ऽजूः । सोमे॑न । विष्णु॑ना । आ । या॒हि॒ । अ॒ग्ने॒ । अ॒त्रि॒ऽवत् । सु॒ते । रण॒ ॥सजूः । मित्रावरुणाभ्याम् । सजूः । सोमेन । विष्णुना । आ । याहि । अग्ने । अत्रिवत् । सुते । रण ॥sa-jūḥ | mitrāvaruṇābhyām | sa-jūḥ | somena | viṣṇunā | ā | yāhi | agne | atri-vat | sute | raṇa
Word by Word
सजूःtogether, in company
सजूः:
Adhikaraṇa (सहभाव-परिस्थिति) / अव्यय-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootसजूः (अव्यय; प्रातिपदिक-आधारित) < सह + जू/जु (सम्-भाव/सहभावार्थे)
मित्रावरुणाभ्याम्with Mitra and Varuṇa
मित्रावरुणाभ्याम्:
Karaṇa (सह/साकं-भावे ‘with Mitra and Varuṇa’)
TypeNoun (dual compound)
Rootमित्र (प्रातिपदिक) + वरुण (प्रातिपदिक)
सजूःtogether
सजूः:
Adhikaraṇa (सहभाव-परिस्थिति) / अव्यय-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootसजूः (अव्यय)
सोमेनwith Soma
सोमेन:
Karaṇa (with Soma)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
विष्णुनाwith Viṣṇu
विष्णुना:
Karaṇa (with Viṣṇu)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
आhither, towards (us)
आ:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग) गत्यर्थ-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
याहिcome!
याहि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootया (धातु: या- गत्यर्थे)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana (addressed deity)
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अत्रिवत्like Atri (in Atri’s manner)
अत्रिवत्:
Adhikaraṇa/विशेषण (manner: ‘like Atri’)
TypeAdjective/Adverbial (taddhita)
Rootअत्रि (ऋषि-नाम; प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित: ‘like/possessing’)
सुतेat the pressed (Soma), at the Soma-pressing
सुते:
Adhikaraṇa (occasion/time: at the Soma-pressing)
TypeNoun/Adjective (PPP used substantively)
Rootसु (धातु: सु- अभिषवे/प्रसवे) → सुत (कृदन्त; PPP) / सुत (प्रातिपदिक ‘pressed Soma’)
रणbattle, contest
रण:
Karma (goal/object: ‘to the contest/battle’ or ‘for the battle’)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक; ‘battle/contest/strife’)