Rig Veda Sukta 21
Mandala 4Sukta 2111 Mantras

Sukta 21

Sukta 4.21

Rishi

Vāmadeva Gautama (traditional)

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh (probable)

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ସେ ନିକଟକୁ ଆସୁନ୍ତୁ, ସାଧମାଦ (ସାମୂହିକ ଯଜ୍ଞ-ଆନନ୍ଦ) ରେ ଉପାସକମାନଙ୍କ ସହ ବସୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଳ, ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ବିଜୟୀ ପ୍ରଭୁତ୍ୱକୁ ବିସ୍ତାର କରୁନ୍ତୁ। ଏଥିରେ ବାହ୍ୟ ଯଜ୍ଞ-ଚିତ୍ରଣ—ସୋମ ପିଷଣ, ପଥମାନ, ଓ ହୋତୃ-ଅଗ୍ନି—କୁ ଅନ୍ତର୍ମନସିକ ‘ଧିଷା’ (ପ୍ରେରିତ ପ୍ରଜ୍ଞା) ସହ ଗୁଞ୍ଜାଇ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ‘ଗୋ’ (ଆଲୋକ/ଗାଈ) କୁ ଆବିଷ୍କାର କରେ ଏବଂ ଫୁଲିଉଠୁଥିବା ନଦୀମାନଙ୍କ ପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତୀବ୍ର ପ୍ରେରଣାକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।

Mantras

Mantra 1

आ यात्विन्द्रोऽवस उप न इह स्तुतः सधमादस्तु शूरः । वावृधानस्तविषीर्यस्य पूर्वीर्द्यौर्न क्षत्रमभिभूति पुष्यात् ॥

ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ; ସ୍ତୁତ ଶୂର ସଧମାଦ (ସାମୂହିକ ଯଜ୍ଞ-ସଭା)ରେ ଉପସ୍ଥିତ ରୁହନ୍ତୁ। ଯାହାଙ୍କର ତବିଷୀ (ବଳ-ଶକ୍ତି) ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଯାହାଙ୍କର ଅନେକ ପରାକ୍ରମ ଦ୍ୟୌଃ (ଆକାଶ) ପରି କ୍ଷତ୍ର (ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ)କୁ ପୋଷଣ କରେ—ସେହି ବିଜୟୀ ଅଧିଭୂତି (ପ୍ରଭୁତ୍ୱ) ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ।

Mantra 2

तस्येदिह स्तवथ वृष्ण्यानि तुविद्युम्नस्य तुविराधसो नॄन् । यस्य क्रतुर्विदथ्यो न सम्राट् साह्वान्तरुत्रो अभ्यस्ति कृष्टीः ॥

ଏଠାରେ ତାହାର ବୃଷ୍ଣ୍ୟାନି—ବୀର୍ୟମୟ ପରାକ୍ରମ—ର ସ୍ତବ କର; ବିଶାଳ ଦ୍ୟୁତି ଓ ବିଶାଳ ସମୃଦ୍ଧିର ଧାରକ, ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେତା ତାହାର। ଯସ୍ୟ କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ-ଶକ୍ତି) ବିଦଥମାନେ ସମ୍ରାଟ ସମ; ଜୟୀ, ଦୂରବ୍ୟାପୀ, ସେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଋତ (ସତ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥା) ପଥେ ଅଧୀନ କରେ।

Mantra 3

आ यात्विन्द्रो दिव आ पृथिव्या मक्षू समुद्रादुत वा पुरीषात् । स्वर्णरादवसे नो मरुत्वान्परावतो वा सदनादृतस्य ॥

ଇନ୍ଦ୍ର ଦିବରୁ ଆସୁ, ପୃଥିବୀରୁ ଆସୁ; ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀରତାରୁ ମଧ୍ୟ, କିମ୍ବା ପୁରୀଷାତ୍—ସମୃଦ୍ଧ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରୁ—ଶୀଘ୍ର ଆସୁ। ସ୍ୱର୍-ନରା (ପ୍ରକାଶମୟ ପୁରୁଷବଳ)ରୁ, ଆମ ଅବସ (ରକ୍ଷା) ପାଇଁ, ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ସେ ଆସୁ—ଦୂର ପରାବତରୁ କିମ୍ବା ଋତର ସଦନରୁ।

Mantra 4

स्थूरस्य रायो बृहतो य ईशे तमु ष्टवाम विदथेष्विन्द्रम् । यो वायुना जयति गोमतीषु प्र धृष्णुया नयति वस्यो अच्छ ॥

ଯେ ସ୍ଥୂଳ ଓ ବିଶାଳ ରାୟ (ସମୃଦ୍ଧି)ର ଈଶ (ଅଧିପତି), ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ବିଦଥମାନେ ସ୍ତବ କରିବା। ଯେ ବାୟୁ (ପ୍ରାଣବଳ) ଦ୍ୱାରା ଗୋମତୀ କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ଜୟ କରେ, ଏବଂ ଧୃଷ୍ଣୁ (ସାହସୀ ଶକ୍ତି)ରେ ଆମକୁ ଆଗକୁ—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଦିଗକୁ—ନେଇଯାଏ।

Mantra 5

उप यो नमो नमसि स्तभायन्नियर्ति वाचं जनयन्यजध्यै । ऋञ्जसानः पुरुवार उक्थैरेन्द्रं कृण्वीत सदनेषु होता ॥

ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ନିକଟକୁ ଆସି, ନମସ୍କାର ଉପରେ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦନାକୁ ସ୍ଥିର କରେ, ବାଣୀକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ତାହାକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ—ଋଜୁଭାବେ ସ୍ଥିତ, ଅନେକ ଦ୍ୱାର-ସମ୍ପନ୍ନ, ସ୍ତୋତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସଦନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହୋତୃ (ଯଜ୍ଞ-ପୁରୋହିତ) ରୂପେ ପ୍ରକଟ କରେ।

Mantra 6

धिषा यदि धिषण्यन्तः सरण्यान्त्सदन्तो अद्रिमौशिजस्य गोहे । आ दुरोषाः पास्त्यस्य होता यो नो महान्त्संवरणेषु वह्निः ॥

ଯେତେବେଳେ ଧିଷା (ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧି) ଦ୍ୱାରା ସାଧକମାନେ ଧିଷଣ୍ୟ (ଯୋଗ୍ୟ/ସମର୍ଥ) ହୁଅନ୍ତି, ଦ୍ରୁତଗତି ପଥମାନେ ଉପରେ ଆସନ ନେଇ, ଉଶିଜଙ୍କ ଅଦ୍ରି (ପେଷଣଶିଳା)କୁ ଗୋହେ (ପ୍ରକାଶ/ଗୋ-ଶୋଧନ) ପାଇଁ ପେଷନ କରନ୍ତି; ତେବେ ଗୃହର ହୋତୃ ଆସନ୍ତି—ବିସ୍ତୃତ ନିବାସ-ସମ୍ପନ୍ନ—ଆମ ପାଇଁ ସଂବରଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ ବହ୍ନି (ବହନକର୍ତ୍ତା ଅଗ୍ନି)।

Mantra 7

सत्रा यदीं भार्वरस्य वृष्णः सिषक्ति शुष्मः स्तुवते भराय । गुहा यदीमौशिजस्य गोहे प्र यद्धिये प्रायसे मदाय ॥

ଯେତେବେଳେ ସତ୍ରା (ଅବିରତ) ଭାର୍ୱର ପାଇଁ—ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବହନକର୍ତ୍ତା ପାଇଁ—ବୃଷଣ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶୁଷ୍ମ (ବଳ) ଯୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ସେ ଉଶିଜଙ୍କ ଗୋହେ (ଗୋଶାଳା/ପ୍ରକାଶ-ଗୃହ)ର ଗୁହାରେ ଗୁପ୍ତ ଥାନ୍ତି—ତେବେ ସେ ଧୀ (ଚିନ୍ତନ) ପାଇଁ, ପ୍ରାୟସ (ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଉଥିବା ପ୍ରେରଣା) ପାଇଁ, ଏବଂ ମଦ (ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ଆନନ୍ଦୋନ୍ମାଦ) ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।

Mantra 8

वि यद्वरांसि पर्वतस्य वृण्वे पयोभिर्जिन्वे अपां जवांसि । विदद्गौरस्य गवयस्य गोहे यदी वाजाय सुध्यो वहन्ति ॥

ଯେତେବେଳେ ସେ ପର୍ବତର ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଲେ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିର ଧାରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଳମାନଙ୍କର ବେଗକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ, ସେତେବେଳେ ଗୋଠରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକକୁ ଓ ତାହାର ସହଚର ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାଏ—ଯେତେବେଳେ ସୁଧ୍ୟଃ (ଋତ-ବୁଦ୍ଧି/ଶୁଦ୍ଧ ବିବେକ) ବାଜ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି)କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦିଗକୁ ବହନ କରନ୍ତି।

Mantra 9

भद्रा ते हस्ता सुकृतोत पाणी प्रयन्तारा स्तुवते राध इन्द्र । का ते निषत्तिः किमु नो ममत्सि किं नोदुदु हर्षसे दातवा उ ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋର ହସ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ; ତୋର କରତଳ ସୁକୃତ (ସୁକୁଶଳ)—ସ୍ତୁତିକାରୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦାନ ଦେବାଳି। ତୋର ନିଷତ୍ତି/ବିଶ୍ରାମସ୍ଥାନ କେଉଁଟି? ଆମ ମଧ୍ୟରେ ତୁ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେବୁ? କେଉଁ ଉତ୍ଥାନରେ ତୁ ହର୍ଷିତ ହୁଅ—ଆମକୁ ଦାନ କରିବା ପାଇଁ?

Mantra 10

एवा वस्व इन्द्रः सत्यः सम्राड्ढन्ता वृत्रं वरिवः पूरवे कः । पुरुष्टुत क्रत्वा नः शग्धि रायो भक्षीय तेऽवसो दैव्यस्य ॥

ଏଭଳି, ହେ ବସୁ ଇନ୍ଦ୍ର—ସତ୍ୟ, ସମ୍ରାଟ, ବୃତ୍ରହନ୍ତା, ପୂରୁ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଅବକାଶ କରୁଥିବା—ହେ ପୁରୁଷ୍ଟୁତ, ତୋର କ୍ରତୁ (ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି/ଯୋଜନାଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ସହାୟ କର; ଯେପରି ଆମେ ତୋର ଦୈବ୍ୟ ଅବସ୍ (ରକ୍ଷା) ଓ ରାୟ (ସମୃଦ୍ଧି/ପୂର୍ଣ୍ଣତା)ର ଭାଗୀ ହେବୁ।

Mantra 11

नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥

ଏବେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସ୍ତୁତ ହେଲ; ଏବେ ଗୀତରେ ଗାୟିତ ହେଲ; ଜରିତ୍ର (ସ୍ତୋତ୍ରକାର) ପାଇଁ ତୁମେ ପ୍ରେରଣାର ଇଷକୁ ନଦୀମାନଙ୍କ ପରି ଫୁଲାଉଛ। ହେ ହରିବୋ (ହରି-ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ଅଧିପତି), ତୁମ ପାଇଁ ନବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ—ନୂତନ ସ୍ତୁତି-ବଚନ—ରଚିତ ହୋଇଛି; ଧିୟା (ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧି) ଦ୍ୱାରା ଆମେ ରଥ୍ୟ ପଥ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବା, ସଦା ସହଚର ରହିବା।

Frequently Asked Questions

The hymn asks Indra to come near, sit with the worshippers in the ritual gathering, and grant protection, victory, and the increase of strength and sovereign power.

Dhiṣā means inspired intelligence. The hymn says that when seekers act with dhiṣā, they reach the swift paths of the rite and find “go,” a Vedic symbol for light, increase, and the recovered riches of truth.

It ends by saying Indra swells the singer’s impulse like rivers and that a “new brahman” has been fashioned—meaning a fresh, potent formulation of sacred speech offered to Indra for continued guidance and companionship.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App