Rig Veda 4.12.4: Mandala 4, Sukta 12, Mantra 4

Sukta 4.12

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (with Aditi invoked as principle of wideness)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यच्चिद्धि ते पुरुषत्रा यविष्ठाचित्तिभिश्चकृमा कच्चिदागः । कृधी ष्वस्माँ अदितेरनागान्व्येनांसि शिश्रथो विष्वगग्ने ॥

Transliteration

yác cíd hí te puruṣatrā́ yaviṣṭhā́cittibhis cakṛmá kác cid ā́gaḥ | kṛdhí sv asmā́ṃ áditeḥ anā́gān vy ènā́ṃsi śiśratho víṣvag agne ||

Translation

ହେ ପୁରୁଷତ୍ରା (ମାନବହିତ-ଶକ୍ତିମାନ) ଯବିଷ୍ଠ! ଆମ ଅଜାଗୃତ ଚିତ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଦି ତୋ ବିରୋଧରେ କିଛି ଆଗଃ (ଅପରାଧ) ହୋଇଥାଏ—ତେବେ ଅଦିତିର ବିଶାଳତାରେ ଆମକୁ ସତ୍ୟରେ ଅନାଗାନ (ନିର୍ଦୋଷ) କର। ହେ ଅଗ୍ନି! ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆମ ଏନାଂସି (ଦୋଷ-ପାପ)ର ବନ୍ଧନଗୁଡ଼ିକୁ ଢିଲା କରି ଖୋଲିଦେ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: if/that which
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• हि: indeed/for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुरुषत्रा: among men, in human fashion
• पुरुषत्रा: अधिकारण (भावतः)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरुषत्रा (अव्यय; ‘पुरुष’ + -त्रा)

• यविष्ठात्: from the youngest (one)
• यविष्ठात्: अपादान
• Type: Adjective
• Root: यविष्ठ (विशेषण-प्रातिपदिक; यव- ‘युवा’ से सुपरलेटिव)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• तिभिः: with thoughts/intentions
• तिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: चिति (स्त्री. प्रातिपदिक) / चित्- ‘ध्यान/बुद्धि’

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• कृमा: we have done/made
• कृमा: कर्तृ (वयं)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• कच्चित्: whether, perhaps
• कच्चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: कच्चित् (निपात; किम् + चित्)

• आगः: sin/offence
• आगः: कर्म (कृमा इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: आगस् (नपुं. प्रातिपदिक)

• कृधी: make/do
• कृधी: —
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• स्वः: well/indeed
• स्वः: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्वः (निपात; वैदिक ‘सु’/‘स्व’ = ‘अवश्यं/भलीभाँति’)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अदितेः: of Aditi
• अदितेः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अदिति (स्त्री. प्रातिपदिक)

• अनागान्: sinless, guiltless
• अनागान्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अनाग (विशेषण-प्रातिपदिक; अ- + नाग/आगस्-सम्बद्ध ‘दोष’)

• वि: apart, asunder
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• एनांसि: sins/offences
• एनांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: एनस् (नपुं. प्रातिपदिक)

• शिश्रथः: you have loosened/untied
• शिश्रथः: —
• Type: Verb
• Root: श्रथ् (धातु) + शि- (रेडुप्लिकेशन)

• विष्वक्: on all sides, completely
• विष्वक्: अधिकारण (भावतः)
• Type: Indeclinable
• Root: विष्वक् (अव्यय)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (पुं. प्रातिपदिक)