
Sukta 3.46
Viśvāmitra Gāthina (traditional, Mandala 3)
Indra
Triṣṭubh (very likely)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ-ସାର୍ବଭୌମ, ସଦା-ଯୁବା କିନ୍ତୁ ଅଜର ବୃଷଭ ଭାବେ ମହିମା କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ବୀର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଶାଳ ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମାପକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା—ଦ୍ୟୁଲୋକ, ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଯାଉଥିବା—ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଶେଷରେ ସୋମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ଯେଣୁ ସେ ପାନ କରି ସୁରକ୍ଷା ଓ ବିଜୟକୁ ସଶକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
Mantra 1
युध्मस्य ते वृषभस्य स्वराज उग्रस्य यूनः स्थविरस्य घृष्वेः । अजूर्यतो वज्रिणो वीर्याणीन्द्र श्रुतस्य महतो महानि ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଯୁଦ୍ଧମୟ ବୃଷଭ—ସ୍ୱରାଜ, ଉଗ୍ର, ଯୁବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର, ଆକ୍ରମଣରେ ଘୃଷ୍ୱ—ତାହାର ବୀର୍ୟଗୁଣ ତୋର ହିଁ। ଅଜର ବଜ୍ରଧାରୀ, ମହାଶ୍ରୁତ ମହାବଳବାନ—ତୋର ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ମହାନ।
Mantra 2
महाँ असि महिष वृष्ण्येभिर्धनस्पृदुग्र सहमानो अन्यान् । एको विश्वस्य भुवनस्य राजा स योधया च क्षयया च जनान् ॥
ହେ ମହିଷ! ବୃଷଣ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେଇ ତୁମେ ମହାନ—ଧନଜୟୀ, ଉଗ୍ର, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା। ସମଗ୍ର ଭୁବନର ଏକମାତ୍ର ରାଜା ତୁମେ; ତୁମେ ଜନମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରେରଣ କର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୟ—ସୁରକ୍ଷିତ ନିବାସ—ରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 3
प्र मात्राभी रिरिचे रोचमानः प्र देवेभिर्विश्वतो अप्रतीतः । प्र मज्मना दिव इन्द्रः पृथिव्याः प्रोरोर्महो अन्तरिक्षादृजीषी ॥
ସେ ନିଜ ମାପମାନରେ ଉଛଳି ଓଘଳେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେ ବଢ଼େ—ଅପ୍ରତିହତ। ଋଜୁପ୍ରୟତ୍ନୀ ଇନ୍ଦ୍ର ମହିମାରେ ଦ୍ୟୌ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷର ବିଶାଳ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଟପି।
Mantra 4
उरुं गभीरं जनुषाभ्युग्रं विश्वव्यचसमवतं मतीनाम् । इन्द्रं सोमासः प्रदिवि सुतासः समुद्रं न स्रवत आ विशन्ति ॥
ବିଶାଳ ଓ ଗଭୀର, ଜନ୍ମରୁ ହିଁ ଉଗ୍ର, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ମତିମାନଙ୍କ (ଚିନ୍ତାମାନଙ୍କ) ସହାୟକ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରଦିବିରେ ପିଷିତ ସୋମଧାରାମାନେ ଏମିତି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଯେପରି ବହୁଥିବା ଜଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।
Mantra 5
यं सोममिन्द्र पृथिवीद्यावा गर्भं न माता बिभृतस्त्वाया । तं ते हिन्वन्ति तमु ते मृजन्त्यध्वर्यवो वृषभ पातवा उ ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେ ସୋମକୁ ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟାବା (ଆକାଶ) ତୋ ପାଇଁ ମାଆ ଗର୍ଭକୁ ଯେପରି ଧାରଣ କରେ ସେପରି ଧାରଣ କରନ୍ତି—ତାହାକୁ ଅଧ୍ୱର୍ୟବମାନେ ତୋ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ କରନ୍ତି, ତୋ ପାଇଁ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି; ହେ ବୃଷଭ, ତୁମେ ପାନ କରିବା ପାଇଁ।
It proclaims Indra’s unmatched, immeasurable power—he overflows all limits—and it directs that praise into the Soma offering so Indra may drink and empower the sacrificer.
It is a poetic way of saying Indra cannot be contained by ordinary limits: his might and radiance surpass even the cosmic domains of heaven, earth, and the midspace.
Soma is the purified offering prepared by the priests; it is upheld by Heaven and Earth and then pressed and cleansed so Indra, the Bull, may drink and become fully invigorated.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.