Rig Veda 3.29.9: Mandala 3, Sukta 29, Mantra 9

Sukta 3.29

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

कृणोत धूमं वृषणं सखायोऽस्रेधन्त इतन वाजमच्छ । अयमग्निः पृतनाषाट् सुवीरो येन देवासो असहन्त दस्यून् ॥

Transliteration

kṛṇóta dhūmáṃ vṛ́ṣaṇaṃ sakhāyo ’sredhanta itana vājám áccha | ayám agníḥ pṛtanāṣā́ṭ suvī́ro yéna devā́so ásahanta dásyūn ||

Translation

ହେ ସଖାମାନେ, ଧୂମକୁ ବୃଷଭ ସମ ମହାବଳୀ କର; ଅଶ୍ରାନ୍ତ, ଅଡ଼ଗ ରହି ସମୃଦ୍ଧି-ରୂପ ବାଜ ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ଚାଲ। ଏହି ଅଗ୍ନି ହିଁ—ପୃତନାଷାଟ୍, ଯୁଦ୍ଧଜୟୀ, ସୁବୀର-ଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ, ଅନ୍ଧକାର ଅବରୋଧମାନଙ୍କୁ, ପରାଜିତ କଲେ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कृणोत: (you all) make / produce
• कृणोत: (वाक्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (कर॑णे)

• धूमम्: smoke
• धूमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धूम (प्रातिपदिक)

• वृषणम्: strong, vigorous
• वृषणम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: वृषण (प्रातिपदिक; ‘वृषन्’ से)

• सखायः: companions, comrades
• सखायः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)

• अस्रेधन्त: they did not slacken / did not fail
• अस्रेधन्त: (वाक्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्रिध्/स्रेद् (अवसादने/शिथिलतायाम्) + अ- (निषेध)

• इत: indeed, just
• इत: (सम्बन्ध-बोधक/बलवर्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• नु: now, then
• नु: (वाक्य-प्रयोग-नियामक)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• वाजम्: prize, booty; strength (victory)
• वाजम्: कर्म (गत्यर्थे ‘अच्छ’ सह)
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• अच्छ: towards
• अच्छ: (दिशा/गति-निर्देशक)
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छ (उपसर्ग/अव्यय; ‘towards’)

• अयम्: this
• अयम्: कर्तृ (अग्निः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (Fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पृतनाषाट्: battle-conqueror
• पृतनाषाट्: कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: पृतना-षाह् (कृदन्त-समास; √सह्/षह् ‘to overcome’)

• सुवीरः: having good heroes / rich in heroes
• सुवीरः: कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सु-वीर (प्रातिपदिक; उपसर्ग ‘सु’ + वीर)

• येन: by whom / by which
• येन: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवासः: the gods
• देवासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• असहन्त: they overcame / they vanquished
• असहन्त: (वाक्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सह् (सहने/अभिभवे)

• दस्यून्: Dasyus (hostile foes)
• दस्यून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दस्यु (प्रातिपदिक)