Rig Veda 2.17.8 — Mandala 2, Sukta 17, Mantra 8

Sukta 2.17

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

भोजं त्वामिन्द्र वयं हुवेम ददिष्ट्वमिन्द्रापांसि वाजान् । अविड्ढीन्द्र चित्रया न ऊती कृधि वृषन्निन्द्र वस्यसो नः ॥

Transliteration

bhójāṃ tvām indra vayáṃ huvema dadíṣ ṭvám indrāpā́ṃsi vā́jān | avíḍḍhīndra citráyā na ū́tī́ kṛdhí vṛṣann indra vásyaso naḥ ||

Translation

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଭୋଜ (ଆନନ୍ଦଦାତା) ଓ ସମୃଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଆମେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଅପାଂସି (କର୍ମ) ଓ ବାଜ (ବାଜ-ଶକ୍ତି) ଦାନ କର। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଚିତ୍ର (ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିବିଧ) ଊତିଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ଭେଦି ପଥ କର; ହେ ବୃଷନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ବସ୍ୟସ୍ (ଉତ୍ତମ ଅବସ୍ଥା)ର ଅଧିକାରୀ କର।

Word by Word

• भो॒जम्: bountiful, generous
• भो॒जम्: कर्म (त्वाम् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भोज (प्रातिपदिक; √भुज्/भुज् ‘भोग/पालन’ से)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हुवेम: may we call/invoke
• हुवेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वयति/ह्वयते) ‘आह्वान’

• ददिष्ट्वम्: grant (do give)
• ददिष्ट्वम्: क्रिया
• Type: Verb (injunctive/benedictive-like form)
• Root: √दा ‘देने’ (ददाति) + -इष्ट (इच्छार्थ/आशीर्वादात्मक कृत्) ; वेदिक संधि-रूप

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र

• अपांसि: works, deeds
• अपांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: अपस् (प्रातिपदिक; ‘कर्म/कार्य/कृत्य’)

• वाजान्: prizes, strengths, boons
• वाजान्: कर्म (अपांसि के साथ समुच्चित)
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक; ‘बल/अन्न/विजय-पुरस्कार’)

• अविड्ढि: help, find (for us), come to aid
• अविड्ढि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विद्/√विन्द् (वेदिक: ‘प्राप्ति/सहायता’ अर्थ में) ; अव- उपसर्ग

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र

• चित्रया: with bright/wondrous
• चित्रया: करण (ऊती के साधन/विशेषण-रूप)
• Type: Adjective
• Root: चित्रा (प्रातिपदिक)

• नः: to us / our
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (our/to us)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• ऊती: aid, protection
• ऊती: करण
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक; ‘सहायता/रक्षा’)

• कृधि: make, do
• कृधि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ ‘करणे’

• वृषन्: O bull-like (mighty one)
• वृषन्: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक; ‘वृषभ/वीर्यवान्’)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र

• वस्यसः: of the better (good), of prosperity
• वस्यसः: सम्बन्ध (नः के साथ: ‘हमारे लिए श्रेष्ठ (वस्तु/भाग)’)
• Type: Noun
• Root: वस्यस् (प्रातिपदिक; ‘श्रेष्ठता/उत्तमता/समृद्धि’)

• नः: for us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्