Rig Veda Sukta 60
Mandala 10Sukta 6012 Mantras

Sukta 60

Sukta 10.60

Devata

Unspecified in provided excerpt (likely a deity characterized by radiant appearance; requires full sukta context for secure assignment)

Chandas

Gayatri (probable: short 3-pāda structure typical of gāyatrī-stanza)

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପ୍ରଶଂସିତ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୀପଗମନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜୀବନ-ପୁନର୍ସ୍ଥାପକ ଓ ଚିକିତ୍ସାମୟ ସ୍ୱରକୁ ଗତି କରେ—ଶ୍ୱାସ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃ ଡାକି ଆଣିବା, ଆତ୍ମୀୟତାକୁ ପୁନଃ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ଏବଂ ପୀଡ଼ିତକୁ “ବାହାରି ଆସ” ବୋଲି ଉତ୍ସାହିତ କରିବା। ଶେଷରେ ମାନବ ହାତକୁ ସାର୍ବଭୌମ ଔଷଧ (viśvabheṣaja) ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ—ଏକ ଶୁଭ ସ୍ପର୍ଶ, ଯାହା କୁଶଳ ଓ ଶାନ୍ତିକୁ ସଂଚାର କରେ।

Sanskrit recitationRig Veda 10.60

Mantras

Mantra 1

आ जनं त्वेषसंदृशं माहीनानामुपस्तुतम् । अगन्म बिभ्रतो नमः ॥

ମହାଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ, ଦୀପ୍ତ-ଦର୍ଶନ ଥିବା ସେଇ ଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆମେ ଆସିଛୁ; ନମଃ ବହନ କରି ଆସିଛୁ—ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ଇଚ୍ଛାର ଅର୍ପଣ।

Mantra 2

असमातिं नितोशनं त्वेषं निययिनं रथम् । भजेरथस्य सत्पतिम् ॥

ମୁଁ ସେଇ ରଥରେ ଶରଣ ନେଉଛି—ଯେ ଅଜେୟ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଯୋଜିତ, ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ଯଥାମାର୍ଗେ ନିୟୋଜିତ; ମୁଁ ରଥର ସତ୍ପତିଙ୍କୁ ଭଜେ—କର୍ମର ସିଧା ପଥର ଅଧିପତିଙ୍କୁ।

Mantra 3

यो जनान्महिषाँ इवातितस्थौ पवीरवान् । उतापवीरवान्युधा ॥

ଯେ ମହିଷ ପରି ସାଧାରଣ ମାନବ-ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହେ—ରକ୍ଷାକାରୀ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ; ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ, ଶତ୍ରୁବଳକୁ ନିବାରଣ କରୁଥିବା ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ।

Mantra 4

यस्येक्ष्वाकुरुप व्रते रेवान्मराय्येधते । दिवीव पञ्च कृष्टयः ॥

ଯାହାଙ୍କର ବ୍ରତରେ—କର୍ମର ନିୟମରେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଧନରେ ତେଜସ୍ବୀ ହୁଏ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଯେପରି ଦିବିରେ ଉଚ୍ଚ ଋତର ପ୍ରକାଶରେ ପାଞ୍ଚ ଜନ ବିକଶିତ ହୁଅନ୍ତି।

Mantra 5

इन्द्र क्षत्रासमातिषु रथप्रोष्ठेषु धारय । दिवीव सूर्यं दृशे ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଅଜେୟ ସଂଘର୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଆମ ଆଗେଇଯାଉଥିବା ସେନାର ରଥ-ଆସନମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୁମ କ୍ଷତ୍ର-ବଳ (ସାର୍ବଭୌମ ଅଧିକାର) ଧାରଣ କର; ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆମ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ତାହାକୁ ପ୍ରକଟ କର।

Mantra 6

अगस्त्यस्य नद्भ्यः सप्ती युनक्षि रोहिता । पणीन्न्यक्रमीरभि विश्वान्राजन्नराधसः ॥

ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଗଭୀର ଆଳରୁ ତୁମେ ସାତ ରୋହିତ (ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ) ଶକ୍ତିକୁ ଯୋଗ କର; ଏବଂ ହେ ରାଜନ! ପଣିମାନଙ୍କ ଉପରେ—ଯଜ୍ଞଦାନକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରୁଥିବା, ଆନନ୍ଦହୀନ ସମସ୍ତ ସଂଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ—ତୁମେ ଅଭିମୁଖ ହୋଇ ଅବତରି ଆକ୍ରମଣ କର।

Mantra 7

अयं मातायं पितायं जीवातुरागमत् । इदं तव प्रसर्पणं सुबन्धवेहि निरिहि ॥

ଏହା ତୁମ ମାତା, ଏହା ତୁମ ପିତା; ଏହା ତୁମ ଜୀବାତୁ (ପ୍ରାଣଶ୍ୱାସ) ଆସିଛି। ଏହା ତୁମ ପ୍ରସର୍ପଣ—ମୁକ୍ତ ଗତି—ଅଟେ; ହେ ସୁବନ୍ଧୁ! ବାହାରକୁ ଆସ—ବାହାରେ ନିର୍ଗତ ହେ।

Mantra 8

यथा युगं वरत्रया नह्यन्ति धरुणाय कम् । एवा दाधार ते मनो जीवातवे न मृत्यवेऽथो अरिष्टतातये ॥

ଯେପରି ଲୋକେ ଦୃଢ଼ ଧାରଣ ପାଇଁ ଚାମଡ଼ାର ପଟିରେ ଯୁଗକୁ ବାନ୍ଧନ୍ତି, ସେପରି ତୋର ମନ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧାରିତ ରହୁ—ଜୀବନ ପାଇଁ, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ଅରିଷ୍ଟତା (ଅନିଷ୍ଟ-ରହିତ ସୁରକ୍ଷା) ପାଇଁ।

Mantra 9

यथेयं पृथिवी मही दाधारेमान्वनस्पतीन् । एवा दाधार ते मनो जीवातवे न मृत्यवेऽथो अरिष्टतातये ॥

ଯେପରି ଏହି ମହା ପୃଥିବୀ ଏହି ବନସ୍ପତିମାନଙ୍କୁ—ବୃକ୍ଷାଧିପତିମାନଙ୍କୁ—ଧାରଣ କରେ, ସେପରି ତୋର ମନ ଧାରିତ ରହୁ—ଜୀବନ ପାଇଁ, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ଅରିଷ୍ଟତା ପାଇଁ।

Mantra 10

यमादहं वैवस्वतात्सुबन्धोर्मन आभरम् । जीवातवे न मृत्यवेऽथो अरिष्टतातये ॥

ଯମ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ଠାରୁ ମୁଁ ସୁବନ୍ଧୁ—ସୁସଂଯୋଜିତ—ଜନଙ୍କ ମନକୁ ପୁନଃ ଆଣିଛି; ଜୀବନ ପାଇଁ, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ଅରିଷ୍ଟତା ପାଇଁ।

Mantra 11

न्यग्वातोऽव वाति न्यक्तपति सूर्यः । नीचीनमघ्न्या दुहे न्यग्भवतु ते रपः ॥

ବାତାସ ତଳମୁଖେ ବହେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳମୁଖେ ତପେ; ଅଘ୍ନ୍ୟା—ଅହିଂସ୍ୟ ଗାଈ—ତଳମୁଖେ ଦୁଧ ଦୋହେ। ସେପରି ତୋର କ୍ଷୟକାରୀ ପୀଡା/ରୋଗ ତଳକୁ ଯାଇ ଦୂରେ ହେଉ।

Mantra 12

अयं मे हस्तो भगवानयं मे भगवत्तरः । अयं मे विश्वभेषजोऽयं शिवाभिमर्शनः ॥

ଏହା ମୋର ହସ୍ତ—ଭଗବାନ; ଏହା ମୋର ହସ୍ତ ତ ଆହୁରି ଭଗବତ୍ତର। ଏହା ମୋର ବିଶ୍ୱଭେଷଜ—ସର୍ବୌଷଧି; ଏହା ଶିବାଭିମର୍ଶନ—ଶୁଭସ୍ପର୍ଶ, ଶାନ୍ତି ଦେବା ସ୍ପର୍ଶ।

Frequently Asked Questions

It is a healing-oriented hymn that begins with reverent invocation of a radiant divine presence and then focuses on restoring breath, strength, and well-being, ending by empowering the healer’s hand as a channel of remedy.

It uses intimate, stabilizing language to re-anchor the person in life and belonging, then declares the return of vitality (life-breath) as a performative healing statement.

It means “this hand of mine is universal medicine”: the reciter treats the hand—especially in blessing or therapeutic touch—as a sacred instrument through which healing power is transmitted.

Ask anything about Sukta 60 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App