Sukta 60
Sukta 10.60
Unspecified in provided excerpt (likely a deity characterized by radiant appearance; requires full sukta context for secure assignment)
Gayatri (probable: short 3-pāda structure typical of gāyatrī-stanza)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପ୍ରଶଂସିତ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୀପଗମନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜୀବନ-ପୁନର୍ସ୍ଥାପକ ଓ ଚିକିତ୍ସାମୟ ସ୍ୱରକୁ ଗତି କରେ—ଶ୍ୱାସ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃ ଡାକି ଆଣିବା, ଆତ୍ମୀୟତାକୁ ପୁନଃ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ଏବଂ ପୀଡ଼ିତକୁ “ବାହାରି ଆସ” ବୋଲି ଉତ୍ସାହିତ କରିବା। ଶେଷରେ ମାନବ ହାତକୁ ସାର୍ବଭୌମ ଔଷଧ (viśvabheṣaja) ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ—ଏକ ଶୁଭ ସ୍ପର୍ଶ, ଯାହା କୁଶଳ ଓ ଶାନ୍ତିକୁ ସଂଚାର କରେ।
Mantras
Mantra 1
आ जनं त्वेषसंदृशं माहीनानामुपस्तुतम् । अगन्म बिभ्रतो नमः ॥
ମହାଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ, ଦୀପ୍ତ-ଦର୍ଶନ ଥିବା ସେଇ ଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆମେ ଆସିଛୁ; ନମଃ ବହନ କରି ଆସିଛୁ—ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ଇଚ୍ଛାର ଅର୍ପଣ।
Mantra 2
असमातिं नितोशनं त्वेषं निययिनं रथम् । भजेरथस्य सत्पतिम् ॥
ମୁଁ ସେଇ ରଥରେ ଶରଣ ନେଉଛି—ଯେ ଅଜେୟ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଯୋଜିତ, ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ଯଥାମାର୍ଗେ ନିୟୋଜିତ; ମୁଁ ରଥର ସତ୍ପତିଙ୍କୁ ଭଜେ—କର୍ମର ସିଧା ପଥର ଅଧିପତିଙ୍କୁ।
Mantra 3
यो जनान्महिषाँ इवातितस्थौ पवीरवान् । उतापवीरवान्युधा ॥
ଯେ ମହିଷ ପରି ସାଧାରଣ ମାନବ-ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହେ—ରକ୍ଷାକାରୀ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ; ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ, ଶତ୍ରୁବଳକୁ ନିବାରଣ କରୁଥିବା ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ।
Mantra 4
यस्येक्ष्वाकुरुप व्रते रेवान्मराय्येधते । दिवीव पञ्च कृष्टयः ॥
ଯାହାଙ୍କର ବ୍ରତରେ—କର୍ମର ନିୟମରେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଧନରେ ତେଜସ୍ବୀ ହୁଏ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଯେପରି ଦିବିରେ ଉଚ୍ଚ ଋତର ପ୍ରକାଶରେ ପାଞ୍ଚ ଜନ ବିକଶିତ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 5
इन्द्र क्षत्रासमातिषु रथप्रोष्ठेषु धारय । दिवीव सूर्यं दृशे ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଅଜେୟ ସଂଘର୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଆମ ଆଗେଇଯାଉଥିବା ସେନାର ରଥ-ଆସନମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୁମ କ୍ଷତ୍ର-ବଳ (ସାର୍ବଭୌମ ଅଧିକାର) ଧାରଣ କର; ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆମ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ତାହାକୁ ପ୍ରକଟ କର।
Mantra 6
अगस्त्यस्य नद्भ्यः सप्ती युनक्षि रोहिता । पणीन्न्यक्रमीरभि विश्वान्राजन्नराधसः ॥
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଗଭୀର ଆଳରୁ ତୁମେ ସାତ ରୋହିତ (ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ) ଶକ୍ତିକୁ ଯୋଗ କର; ଏବଂ ହେ ରାଜନ! ପଣିମାନଙ୍କ ଉପରେ—ଯଜ୍ଞଦାନକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରୁଥିବା, ଆନନ୍ଦହୀନ ସମସ୍ତ ସଂଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ—ତୁମେ ଅଭିମୁଖ ହୋଇ ଅବତରି ଆକ୍ରମଣ କର।
Mantra 7
अयं मातायं पितायं जीवातुरागमत् । इदं तव प्रसर्पणं सुबन्धवेहि निरिहि ॥
ଏହା ତୁମ ମାତା, ଏହା ତୁମ ପିତା; ଏହା ତୁମ ଜୀବାତୁ (ପ୍ରାଣଶ୍ୱାସ) ଆସିଛି। ଏହା ତୁମ ପ୍ରସର୍ପଣ—ମୁକ୍ତ ଗତି—ଅଟେ; ହେ ସୁବନ୍ଧୁ! ବାହାରକୁ ଆସ—ବାହାରେ ନିର୍ଗତ ହେ।
Mantra 8
यथा युगं वरत्रया नह्यन्ति धरुणाय कम् । एवा दाधार ते मनो जीवातवे न मृत्यवेऽथो अरिष्टतातये ॥
ଯେପରି ଲୋକେ ଦୃଢ଼ ଧାରଣ ପାଇଁ ଚାମଡ଼ାର ପଟିରେ ଯୁଗକୁ ବାନ୍ଧନ୍ତି, ସେପରି ତୋର ମନ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧାରିତ ରହୁ—ଜୀବନ ପାଇଁ, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ଅରିଷ୍ଟତା (ଅନିଷ୍ଟ-ରହିତ ସୁରକ୍ଷା) ପାଇଁ।
Mantra 9
यथेयं पृथिवी मही दाधारेमान्वनस्पतीन् । एवा दाधार ते मनो जीवातवे न मृत्यवेऽथो अरिष्टतातये ॥
ଯେପରି ଏହି ମହା ପୃଥିବୀ ଏହି ବନସ୍ପତିମାନଙ୍କୁ—ବୃକ୍ଷାଧିପତିମାନଙ୍କୁ—ଧାରଣ କରେ, ସେପରି ତୋର ମନ ଧାରିତ ରହୁ—ଜୀବନ ପାଇଁ, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ଅରିଷ୍ଟତା ପାଇଁ।
Mantra 10
यमादहं वैवस्वतात्सुबन्धोर्मन आभरम् । जीवातवे न मृत्यवेऽथो अरिष्टतातये ॥
ଯମ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ଠାରୁ ମୁଁ ସୁବନ୍ଧୁ—ସୁସଂଯୋଜିତ—ଜନଙ୍କ ମନକୁ ପୁନଃ ଆଣିଛି; ଜୀବନ ପାଇଁ, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ଅରିଷ୍ଟତା ପାଇଁ।
Mantra 11
न्यग्वातोऽव वाति न्यक्तपति सूर्यः । नीचीनमघ्न्या दुहे न्यग्भवतु ते रपः ॥
ବାତାସ ତଳମୁଖେ ବହେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳମୁଖେ ତପେ; ଅଘ୍ନ୍ୟା—ଅହିଂସ୍ୟ ଗାଈ—ତଳମୁଖେ ଦୁଧ ଦୋହେ। ସେପରି ତୋର କ୍ଷୟକାରୀ ପୀଡା/ରୋଗ ତଳକୁ ଯାଇ ଦୂରେ ହେଉ।
Mantra 12
अयं मे हस्तो भगवानयं मे भगवत्तरः । अयं मे विश्वभेषजोऽयं शिवाभिमर्शनः ॥
ଏହା ମୋର ହସ୍ତ—ଭଗବାନ; ଏହା ମୋର ହସ୍ତ ତ ଆହୁରି ଭଗବତ୍ତର। ଏହା ମୋର ବିଶ୍ୱଭେଷଜ—ସର୍ବୌଷଧି; ଏହା ଶିବାଭିମର୍ଶନ—ଶୁଭସ୍ପର୍ଶ, ଶାନ୍ତି ଦେବା ସ୍ପର୍ଶ।
Frequently Asked Questions
It is a healing-oriented hymn that begins with reverent invocation of a radiant divine presence and then focuses on restoring breath, strength, and well-being, ending by empowering the healer’s hand as a channel of remedy.
It uses intimate, stabilizing language to re-anchor the person in life and belonging, then declares the return of vitality (life-breath) as a performative healing statement.
It means “this hand of mine is universal medicine”: the reciter treats the hand—especially in blessing or therapeutic touch—as a sacred instrument through which healing power is transmitted.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.