Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.122

Rishi: Vasiṣṭha (as indicated by later verse 10.122.8 mentioning Vasiṣṭhas; traditional attribution of the hymn to Vasiṣṭha-lineage)
Devata: Agni
Chandas: Jagatī (likely; 10.122 commonly in Jagatī—needs manuscript confirmation)

वसुं न चित्रमहसं गृणीषे वामं शेवमतिथिमद्विषेण्यम् । स रासते शुरुधो विश्वधायसोऽग्निर्होता गृहपतिः सुवीर्यम् ॥

वसुं॒ न चि॒त्रम॑हसं गृणीषे वा॒मं शेव॒मति॑थिमद्विषे॒ण्यम् । स रा॑सते शु॒रुधो॑ वि॒श्वधा॑यसो॒ऽग्निर्होता॑ गृ॒हप॑तिः सु॒वीर्य॑म् ॥

vásuṃ na citrám-ahasaṃ gṛṇīṣe vāmáṃ śévam-átithim adviṣeṇyám | sá rāsate śurúdho viśvá-dhāyaso ’gnír hotā́ gṛhá-patiḥ su-vī́ryam ||

ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ—ବସୁ ସମ ଧନବାନ, ନାନାବିଧ ତେଜରେ ଚିତ୍ରମୟ; ଶୁଭକର, ଇଷ୍ଟନୀୟ, ଅଦ୍ୱେଷୀ ଅତିଥି। ସେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଶୂର ଧାରାମାନଙ୍କ ପରି ସମୃଦ୍ଧି ଦାନ କରନ୍ତି—ଅଗ୍ନି, ହୋତା, ଗୃହପତି, ସୁବୀର୍ୟ (ଉତ୍ତମ ବୀରଶକ୍ତି) ଦାତା।

वसु॑म् । न । चि॒त्रऽम॑हसम् । गृ॒णी॒षे॒ । वा॒मम् । शेव॑म् । अति॑थिम् । अ॒द्वि॒षे॒ण्यम् । सः । रा॒स॒ते॒ । शु॒रुधः॑ । वि॒श्वऽधा॑यसः । अ॒ग्निः । होता॑ । गृ॒हऽप॑तिः । सु॒ऽवीर्य॑म् ॥वसुम् । न । चित्रमहसम् । गृणीषे । वामम् । शेवम् । अतिथिम् । अद्विषेण्यम् । सः । रासते । शुरुधः । विश्वधायसः । अग्निः । होता । गृहपतिः । सुवीर्यम् ॥vasum | na | citra-mahasam | gṛṇīṣe | vāmam | śevam | atithim | adri-ṣeṇyam | saḥ | rāsate | śurudhaḥ | viśva-dhāyasaḥ | agniḥ | hotā | gṛha-patiḥ | su-vīryam

वसुम्wealth; a good (treasure)
वसुम्:
कर्म (गृणीषे इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootवसु- (प्रातिपदिक) < √वस् (वसति ‘to dwell’ → ‘wealth, good’)
like; as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
चित्रम्bright; splendid; wondrous
चित्रम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootचित्र- (प्रातिपदिक)
अहसम्day; daylight
अहसम्:
कर्म (गृणीषे इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootअहस्- (प्रातिपदिक)
गृणीषेI praise; I sing
गृणीषे:
TypeVerb
Root√गॄ/गृ (गृणाति ‘to sing/praise’)
वामम्dear; gracious; desirable
वामम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootवाम- (प्रातिपदिक)
शेवम्kind; auspicious; friendly
शेवम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootशेव- (प्रातिपदिक)
अतिथिम्guest (esp. Agni as the guest of the house/rite)
अतिथिम्:
कर्म (गृणीषे इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootअतिथि- (प्रातिपदिक)
अद्विषेण्यम्not to be hated; unhostile; blameless
अद्विषेण्यम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootअद्विषेण्य- (प्रातिपदिक; a- + द्विषेण्य ‘to be hated’ < √द्विष्)
सःhe (that one = Agni)
सः:
कर्तृ (रासते इति क्रियायाः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रासतेhe gives; he grants
रासते:
TypeVerb
Root√रा (रासते ‘to grant/give’)
शुरुधःobstructions; narrow straits; hindrances
शुरुधः:
कर्म (रासते इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootशुरुध्- (प्रातिपदिक; RV ‘barrier/obstruction/strait’)
विश्वधायसःwhose ordinances/supports are universal; all-sustaining
विश्वधायसः:
कर्तृ (अग्निः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्वधायस्- (प्रातिपदिक; विश्व- + धायस् ‘support/arrangement’ < √धा)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ (रासते इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
होताHotṛ-priest; invoker
होता:
कर्तृ (अग्निः इत्यस्य समानााधिकरण-विशेषणम्)
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक; agent noun < √हु ‘to sacrifice/invoke’)
गृहपतिःlord of the house; householder (of the rite)
गृहपतिः:
कर्तृ (अग्निः इत्यस्य समानााधिकरण-विशेषणम्)
TypeNoun
Rootगृहपति- (प्रातिपदिक; गृह + पति)
सुवीर्यम्good heroism; excellent manly power; valor
सुवीर्यम्:
कर्म (रासते इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootसुवीर्य- (प्रातिपदिक; सु- + वीर्य)