
Sukta 10.11
Traditional: often attributed within RV 10.11 to a seer of the late Maṇḍala 10 corpus (exact r̥ṣi uncertain from provided data)
Varuṇa (with Aditi as source-power; ṛtu as sacred rhythm)
Triṣṭubh (probable)
ମଣ୍ଡଳ ୧୦ର ଏହି ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୂକ୍ତଟି ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ) ଉପରେ ବରୁଣଙ୍କ ସର୍ବଜ୍ଞ ପାଳନକୁ ଅଦିତିଙ୍କ ଜୀବନଦାୟିନୀ ଶକ୍ତି ଓ ଯଜ୍ଞର ଯଥାକାଳ (ଋତୁ) ସହ ଯୋଡ଼େ। ପରେ ଏହା ଯଜ୍ଞକାର୍ଯ୍ୟର କ୍ରିୟାଶୀଳ ପୁରୋହିତ-ଅଗ୍ନି ମାଧ୍ୟମରେ ମୁହଁ ଫେରାଇ, ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନରେ ପୁଷ୍ଟ ହେବାକୁ, ସମୃଦ୍ଧି ସହ ନିକଟକୁ ଆସିବାକୁ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଓ ଦୁଇ ଲୋକ (ଦ୍ୟାଵାପୃଥିବୀ)କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Mantra 1
वृषा वृष्णे दुदुहे दोहसा दिवः पयांसि यह्वो अदितेरदाभ्यः । विश्वं स वेद वरुणो यथा धिया स यज्ञियो यजतु यज्ञियाँ ऋतून् ॥
ବଳବାନ ପାଇଁ ବଳବାନ ଦୋହନକ୍ରିୟାରେ ଦିବଃ ପୟାଂସି—ଆକାଶୀୟ ଧାରାଗୁଡ଼ିକୁ—ଦୋହି ବାହାର କଲା; ଅଦିତିର ଅଦାଭ୍ୟ, ଯହ୍ୱ ଶକ୍ତି। ବରୁଣ ଧିୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣେ; ଆମ ଭିତରର ଯଜ୍ଞିୟ ଋତର ଯଜ୍ଞିୟ ଋତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଯଜନ କରୁ।
Mantra 2
रपद्गन्धर्वीरप्या च योषणा नदस्य नादे परि पातु मे मनः । इष्टस्य मध्ये अदितिर्नि धातु नो भ्राता नो ज्येष्ठः प्रथमो वि वोचति ॥
ଦ୍ରୁତଗତି ଗନ୍ଧର୍ବୀମାନେ ଓ ଜଳ—ୟୁବତୀମାନେ—ନଦୀର ନାଦକୁ ଘେରି ମୋ ମନକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଇଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞର ମଧ୍ୟରେ ଅଦିତି ଆମକୁ ସ୍ଥାପିତ କରୁନ୍ତୁ; ଆମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା, ପ୍ରଥମଜାତ ଶକ୍ତି, ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ ବାଣୀ କହୁନ୍ତୁ।
Mantra 3
सो चिन्नु भद्रा क्षुमती यशस्वत्युषा उवास मनवे स्वर्वती । यदीमुशन्तमुशतामनु क्रतुमग्निं होतारं विदथाय जीजनन् ॥
ଏହିପରି ଭଦ୍ରା ଉଷା—ସମୃଦ୍ଧିମୟ, ଯଶସ୍ୱିନୀ, ସ୍ୱର୍ବତୀ—ମନୁଙ୍କ ସହ ବସିଛି। କାରଣ ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛୁକ ସାଧକମାନେ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିର ସତ୍ୟ କ୍ରତୁକୁ ଅନୁସରି, ବିଦଥ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ହୋତାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେ ମାନବ ସହ ନିବାସ କରେ।
Mantra 4
अध त्यं द्रप्सं विभ्वं विचक्षणं विराभरदिषितः श्येनो अध्वरे । यदी विशो वृणते दस्ममार्या अग्निं होतारमध धीरजायत ॥
ତାପରେ ପ୍ରେରିତ ଶ୍ୟେନ—ବାଜ—ସେ ଦୀପ୍ତ ଦ୍ରପ୍ସକୁ, ବ୍ୟାପକ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଅଧ୍ୱର ଯଜ୍ଞମାର୍ଗରେ ଆଣିଦେଲା। ଯେତେବେଳେ ଆର୍ୟ ଜନମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋତା ଭାବେ ବାଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚୟ ଧୀର ବୁଦ୍ଧି ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
Mantra 5
सदासि रण्वो यवसेव पुष्यते होत्राभिरग्ने मनुषः स्वध्वरः । विप्रस्य वा यच्छशमान उक्थ्यं वाजं ससवाँ उपयासि भूरिभिः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସଦା ରଣ୍ୱ—ଆନନ୍ଦଦାୟକ—ଅଟ; ମନୁଷ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ସୁଧ୍ୱର (ସୁସଂବିଧିତ) ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେତେବେଳେ ହୋତ୍ରାମାନଙ୍କ (ଆହ୍ୱାନ-କ୍ରିୟାମାନଙ୍କ) ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଚରାଗାହର ଘାସ ପରି ପୋଷିତ ହୋଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ବିପ୍ର (ଋଷି) ପ୍ରୟାସଶୀଳ ହୋଇ ଉକ୍ଥ୍ୟ—ସ୍ତୁତି-ଯୋଗ୍ୟ—ବଳବତୀ ବାଜ (ବିଜୟ-ବଳ/ସମୃଦ୍ଧି)କୁ ଜିତେ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ବହୁ ସମୃଦ୍ଧି ସହ ନିକଟକୁ ଆସ।
Mantra 6
उदीरय पितरा जार आ भगमियक्षति हर्यतो हृत्त इष्यति । विवक्ति वह्निः स्वपस्यते मखस्तविष्यते असुरो वेपते मती ॥
ହେ ପିତୃମାନେ, ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ; ପ୍ରିୟ (ଜାର) ଆଗକୁ ଆସୁଛି—ସେ ଭଗ (ଭାଗ୍ୟ-ଦାତା)କୁ ପାଇବା ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ। ହୃଦୟରେ ଉଦ୍ଦୀପିତ ଉତ୍ସାହୀ ଆଗକୁ ଧାଉଛି। ବହ୍ନି (ଅର୍ପଣ-ବାହକ) ବିବେକ କରେ; ସେ ସୁକର୍ମରେ ଲାଗିଥାଏ; ମଖ (ଯଜ୍ଞ)ର ତେଜ-ବଳ ପ୍ରବଳ ହୁଏ; ଅସୁର-ଶକ୍ତି ମନରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ।
Mantra 7
यस्ते अग्ने सुमतिं मर्तो अक्षत्सहसः सूनो अति स प्र शृण्वे । इषं दधानो वहमानो अश्वैरा स द्युमाँ अमवान्भूषति द्यून् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ସହସଃ ସୂନୋ (ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର), ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ତୁମ ସୁମତି—ଶୁଭବୁଦ୍ଧିମୟ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ—କୁ ପାଏ, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣାଯାଏ। ଇଷ୍ (ପ୍ରେରଣାର ଧାରା)କୁ ଧାରଣ କରି, ଶକ୍ତିର ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହିତ ହୋଇ, ସେ ଦ୍ୟୁମାନ ଓ ଅମବାନ (ତେଜସ୍ୱୀ, ବଳବାନ) ହୁଏ; ସେ ଦିନମାନଙ୍କୁ ଆଲୋକରେ ଶୋଭାୟିତ କରେ।
Mantra 8
यदग्न एषा समितिर्भवाति देवी देवेषु यजता यजत्र । रत्ना च यद्विभजासि स्वधावो भागं नो अत्र वसुमन्तं वीतात् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଯେତେବେଳେ ଏହି ସମିତି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ହୋଇ—ପୂଜ୍ୟ, ହେ ଯଜତ୍ର—ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ, ହେ ସ୍ୱଧାବାନ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ରତ୍ନମାନଙ୍କୁ ବିଭାଜନ କର, ଏଠାରେ ଆମକୁ ବସୁମନ୍ତ (ସମୃଦ୍ଧ) ଭାଗ ଦିଅ।
Mantra 9
श्रुधी नो अग्ने सदने सधस्थे युक्ष्वा रथममृतस्य द्रवित्नुम् । आ नो वह रोदसी देवपुत्रे माकिर्देवानामप भूरिह स्याः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ସଦନରେ, ସଧସ୍ଥେ ଆମକୁ ଶୁଣ; ଅମୃତର ଧନସମ୍ପଦ ସହ ଦ୍ରୁତ ରଥକୁ ଯୋଗ କର। ହେ ଦେବପୁତ୍ର, ଦ୍ୟାଵା-ପୃଥିବୀ ଏହି ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ; ଦେବମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦୂରେ ଯାଅନି—ଏଠି ରୁହ, ପଛକୁ ହଟନି।
It opens with Varuṇa (supported by Aditi and the idea of ṛta/ṛtu), but it also strongly invokes Agni as the priestly fire who makes the ritual work and brings the gods near.
Ṛta is the truth-order that keeps the world and moral life steady; ṛtu is its right timing, often felt as the seasons and the proper moments for sacrifice.
That Varuṇa grant right understanding and order, and that Agni, strengthened by invocation, come with abundance and bring the gods and the Two Worlds to the worshipper’s rite.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.