Rig Veda Sukta 108
Mandala 10Sukta 10811 Mantras

Sukta 108

Sukta 10.108

Devata

Saramā (in dialogue context; hymn concerns the recovery of the hidden cows/treasures)

Chandas

Jagatī/Triṣṭubh mixture is reported for parts of RV 10.108 (verification recommended at verse-level)

RV 10.108 ଏକ ନାଟକୀୟ ସଂଳାପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଦୂତୀ ସରମା ରସା ନଦୀ ପାରେ “ଗାଈ” (ଆଲୋକ/ଧନ/ନିଧି) ଲୁଚାଇ ରଖିଥିବା ପଣିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରେ। ସ୍ତୋତ୍ରଟି ପ୍ରଲୋଭନ, ଅସ୍ୱୀକାର ଓ ସତର୍କବାଣୀକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରେ: ପଣିମାନେ ଘୁଷ ଦେଇ ଓ ଭ୍ରମିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସରମା ଋତ (ସତ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥା) ପକ୍ଷରେ ଦୃଢ଼ ରହି ଲୁଚାଇଥିବା ଧନର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ପୁନରୁଦ୍ଧାରକୁ ଦାବି କରେ। ଶେଷରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପ୍ରକାଶକ ଶକ୍ତି ଲୁଚିଥିବା—ଗାଈ, ସୋମ, ପବିତ୍ର ଉପକରଣ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ଖୋଜି ବାହାର କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆଲୋକ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।

Mantras

Mantra 1

किमिच्छन्ती सरमा प्रेदमानड्दूरे ह्यध्वा जगुरिः पराचैः । कास्मेहितिः का परितक्म्यासीत्कथं रसाया अतरः पयांसि ॥

ହେ ସରମା, ତୁମେ ଏଠାକୁ କାହାକୁ ଖୋଜି କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଆସିଲ? ପଥ ନିଶ୍ଚୟ ଦୂର; ପାରପଟୁ ଆସିବା ଦୁର୍ଗମ। ଆମ ପାଇଁ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ, ତୁମ ଘେରିଘେରି ଖୋଜା କ’ଣ? ରସା ନଦୀର ଜଳକୁ ତୁମେ କିପରି ଅତିକ୍ରମ କଲ?

Mantra 2

इन्द्रस्य दूतीरिषिता चरामि मह इच्छन्ती पणयो निधीन्वः । अतिष्कदो भियसा तन्न आवत्तथा रसाया अतरं पयांसि ॥

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୂତୀ ଭାବେ, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମୁଁ ଚାଲୁଛି; ହେ ପଣିମାନେ, ତୁମେ ଲୁଚାଇଥିବା ମହା ନିଧିଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜୁଛି। ଭୟର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତିକ୍ରମଣ-ଛାଳ ମୋତେ ସେଠାକୁ ନେଇଗଲା; ଏଭଳି ମୁଁ ରସା ନଦୀର ଜଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲି।

Mantra 3

कीदृङ्ङिन्द्रः सरमे का दृशीका यस्येदं दूतीरसरः पराकात् । आ च गच्छान्मित्रमेना दधामाथा गवां गोपतिर्नो भवाति ॥

ହେ ସରମେ, ଇନ୍ଦ୍ର କିପରି—କେମିତି ସ୍ୱରୂପର, କେମିତି ଦୃଷ୍ଟିର—ଯାହାଙ୍କ ଦୂତୀ ହୋଇ ତୁମେ ଦୂରରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ଆସ; ଏହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମ ସହିତ ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କରିବା; ତେବେ ସେ ଆମ ପାଇଁ ଗବାଂ ଗୋପତି—ଆଲୋକ-ଗୋମାନଙ୍କ ପାଳକ ଓ ରକ୍ଷକ—ହେବେ।

Mantra 4

नाहं तं वेद दभ्यं दभत्स यस्येदं दूतीरसरं पराकात् । न तं गूहन्ति स्रवतो गभीरा हता इन्द्रेण पणयः शयध्वे ॥

ମୁଁ ତାକୁ ଜାଣେନି—ଯେ ଠକାଯାଇପାରେ, ନ ତାକୁ—ଯେ ଠକେ—ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ସନ୍ଦେଶ ଦୂରରୁ ଦୂତରୂପେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ଆସିଛି। ଗଭୀର ଭାବେ ବହୁଥିବା ସ୍ରୋତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଲୁଚାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଘାତରେ, ହେ ପଣିମାନେ, ତୁମେ ଅସହାୟ ହୋଇ ପଡ଼ି ରହିଛ।

Mantra 5

इमा गावः सरमे या ऐच्छः परि दिवो अन्तान्त्सुभगे पतन्ती । कस्त एना अव सृजादयुध्व्युतास्माकमायुधा सन्ति तिग्मा ॥

ହେ ସରମେ, ଏହିମାନେ ସେଇ ଗାବଃ—କିରଣମାନେ—ଯାହାକୁ ତୁମେ ଖୋଜୁଥିଲ; ହେ ସୁଭଗେ, ତୁମେ ଉଡ଼ି ଦ୍ୟୌର ସର୍ବଦୂର ଅନ୍ତସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲ। ଏବେ ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମ ପାଇଁ କିଏ ମୁକ୍ତ କରିଦେବ—ତୁମେ ତ ନିରାୟୁଧ—ଏବଂ ଆମ ଆୟୁଧ ତୀକ୍ଷ୍ଣ।

Mantra 6

असेन्या वः पणयो वचांस्यनिषव्यास्तन्वः सन्तु पापीः । अधृष्टो व एतवा अस्तु पन्था बृहस्पतिर्व उभया न मृळात् ॥

ହେ ପଣିମାନେ, ତୁମ ଵଚନ ସତ୍ୟସେନାହୀନ; ତୁମ ଦେହ ଅସମର୍ଥ ହେଉ, ତୁମ ପାପ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉ। ତୁମେ ଯେ ପଥ ଧର, ସେ (ଆମ ପାଇଁ) ଅପ୍ରତିହତ ରହୁ—ତୁମ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ବୃହସ୍ପତି ତୁମକୁ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଆଶ୍ରୟ ନ ଦିଅନ୍ତୁ।

Mantra 7

अयं निधिः सरमे अद्रिबुध्नो गोभिरश्वेभिर्वसुभिर्न्यृष्टः । रक्षन्ति तं पणयो ये सुगोपा रेकु पदमलकमा जगन्थ ॥

ହେ ସରମା, ଏଠାରେ ଏହି ନିଧି—ଅଦ୍ରିର ଗର୍ଭରେ, ପାଷାଣର ଗଭୀରତାରେ ନ୍ୟସ୍ତ; ଗୋଭିଃ, ଅଶ୍ୱୈଃ ଓ ବସୁଭିଃରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହାକୁ ପଣୟମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ନିଜ ତମସର ସୁଗୋପା। ତଥାପି ତୁମେ ପଦଚିହ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଚିହ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବଂ ସେହି ନିବାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିପହଞ୍ଚିଛ।

Mantra 8

एह गमन्नृषयः सोमशिता अयास्यो अङ्गिरसो नवग्वाः । त एतमूर्वं वि भजन्त गोनामथैतद्वचः पणयो वमन्नित् ॥

ଏଠାକୁ ଋଷିମାନେ ଆସିଲେ—ସୋମଦ୍ୱାରା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହୋଇଥିବା: ଅୟାସ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ, ନବଗ୍ୱମାନେ। ସେମାନେ ଗୋନାମ୍ ଏହି ଊର୍ବକୁ ବିଭଜନ କରି ଖୋଲିଦେଲେ; ତାପରେ ପଣୟମାନେ ଦ୍ୱେଷରେ ଏହି ବଚନକୁ ଥୁକିଦେଲେ।

Mantra 9

एवा च त्वं सरम आजगन्थ प्रबाधिता सहसा दैव्येन । स्वसारं त्वा कृणवै मा पुनर्गा अप ते गवां सुभगे भजाम ॥

ଏଭଳି ତୁମେ, ହେ ସରମା, ଆସିପହଞ୍ଚିଛ—ଦୈବ୍ୟ ସହସା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବୋଧିତ ହୋଇ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଭଗିନୀ କରିବି; ପୁଣି ଫେରିଯିବ ନାହିଁ। ହେ ସୁଭଗେ, ତୁମଠାରୁ ଆମେ ଗବାଂର ଆମ ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କରିବୁ।

Mantra 10

नाहं वेद भ्रातृत्वं नो स्वसृत्वमिन्द्रो विदुरङ्गिरसश्च घोराः । गोकामा मे अच्छदयन्यदायमपात इत पणयो वरीयः ॥

ମୁଁ ଭ୍ରାତୃତ୍ୱ କିମ୍ବା ସ୍ୱସୃତ୍ୱ କିଛି ଜାଣେନି; ଇନ୍ଦ୍ର ଜାଣନ୍ତି, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ମଧ୍ୟ। ଗୋକାମା (ଗାଈ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷୀ) ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ ମୋତେ ଢାକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ତେଣୁ, ହେ ପଣିମାନେ, ଦୂରକୁ ଯାଅ—ଅଧିକ ବିସ୍ତୃତ ଦୂରତାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର।

Mantra 11

दूरमित पणयो वरीय उद्गावो यन्तु मिनतीॠतेन । बृहस्पतिर्या अविन्दन्निगूळ्हाः सोमो ग्रावाण ऋषयश्च विप्राः ॥

ଦୂରେ ହିଁ, ହେ ପଣିମାନେ—ଆଉ ଦୂରେ! ଋତ (ସତ୍ୟ-ନିୟମ) ଦ୍ୱାରା ଭେଦି କିରଣ/ଗାବୋ ଆଗକୁ ଯାଉନ୍ତୁ। ଯାହା ଗୁପ୍ତ ଥିଲା, ତାହା ବୃହସ୍ପତି ଖୋଜିଲେ—ସୋମ, ଗ୍ରାବାଣ (ପିଷଣ-ପଥର), ଏବଂ ଋଷିମାନେ, ବିପ୍ର (ପ୍ରକାଶିତ ଚିନ୍ତକ)—ସେଇ ଆବିଷ୍କାର ସହିତ ଦୃଢ଼ ଅଛନ୍ତି।

Frequently Asked Questions

The Paṇis are portrayed as hoarders who hide the cows/treasures and try to keep them from the gods. Symbolically, they represent obstructive, deceptive forces that withhold light, wealth, or insight.

On the surface they are cows/wealth hidden away, but Vedic poetry also uses “cows” for rays of light, spiritual riches, and recovered knowledge. The hymn deliberately works on both levels: treasure and illumination.

Saramā acts as the envoy and truth-tracker, while Bṛhaspati represents the priestly power of revelation that actually ‘finds’ what is concealed. Together they show that discovery requires both the seeking messenger-force and the illuminating word of sacred insight.

Ask anything about Sukta 108 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App