
Sukta 1.79
Gotama (traditional attribution for RV 1.79 to Gotama Rāhūgaṇa in many indices)
Agni (depicted with dawn-like and wind-like dynamics)
Triṣṭubh (11-syllable quarters; hymn style shifts from gāyatrī of 1.78)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଉଷା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପବନ ପରି ଚଞ୍ଚଳ—ଯିଏ ମଧ୍ୟାକାଶରେ ବ୍ୟାପି ପ୍ରେରିତ କର୍ମକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି। କବିମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଓ ଛନ୍ଦରେ ସେ ରକ୍ଷା ଓ ସାହାଯ୍ୟ ସହ ଅବତରଣ କରୁନ୍ତୁ, ବାଧାଦାୟକ ରକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୁ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରୁନ୍ତୁ—ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantra 1
हिरण्यकेशो रजसो विसारेऽहिर्धुनिर्वात इव ध्रजीमान् । शुचिभ्राजा उषसो नवेदा यशस्वतीरपस्युवो न सत्याः ॥
ହିରଣ୍ୟକେଶ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ-କେଶଧାରୀ—ରଜସ (ମଧ୍ୟଲୋକ)ରେ ବ୍ୟାପି, ସର୍ପ ପରି ଧାଇଉଠୁଥିବା, ଏବଂ ପବନ ପରି ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଧ୍ରଜୀମାନ। ଶୁଚି-ଭ୍ରାଜା, ସେ ସଦା ନବ ଉଷାମାନଙ୍କ ପରି—ଯଶସ୍ବୀ, ସତ୍ୟ, ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତତ୍ପର; ଆମ ଅନ୍ତରେ ଗତି କରୁଥିବା ଜାଗରଣର ଅଗ୍ନି।
Mantra 2
आ ते सुपर्णा अमिनन्तँ एवैः कृष्णो नोनाव वृषभो यदीदम् । शिवाभिर्न स्मयमानाभिरागात्पतन्ति मिहः स्तनयन्त्यभ्रा ॥
ତୁମ ପାଖକୁ ସୁପର୍ଣ୍ଣ—ବଳିଷ୍ଠ ପକ୍ଷଧାରୀ ଶକ୍ତିମାନେ—ଅଖଣ୍ଡ ପ୍ରେରଣା ସହ ଆସନ୍ତି; ଏହା ଗତିରେ ଆସିଲେ କୃଷ୍ଣ ବୃଷଭ ଗର୍ଜନ କରେ। ଶିବ, ସ୍ମିତମୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ସେ ଆଗମନ କରିଛି; ମିହ (ଧୁଆଁ/କୁହୁଡ଼ି) ଉଡ଼ିଯାଏ, ଅଭ୍ର (ମେଘ) ଗର୍ଜେ—ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦାବର ଚିହ୍ନ, ଯାହା ବଳର ଜଳକୁ ମୁକ୍ତ କରେ।
Mantra 3
यदीमृतस्य पयसा पियानो नयन्नृतस्य पथिभी रजिष्ठैः । अर्यमा मित्रो वरुणः परिज्मा त्वचं पृञ्चन्त्युपरस्य योनौ ॥
ଯେତେବେଳେ ସେ ଋତର ପୟସ (ଦୁଧ/ରସ)ରେ ପୋଷିତ ହୋଇ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ଏବଂ ଋତର ସବୁଠାରୁ ଦ୍ରୁତ ପଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ନେତୃତ୍ୱ କରେ, ସେତେବେଳେ ଆର୍ୟମନ, ମିତ୍ର, ବରୁଣ—ଚାରିଦିଗରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା—ଉପର ଲୋକର ଯୋନିରେ ତାହାର ତ୍ୱଚାକୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି; ସତ୍ୟରେ ତାହାର ଦୀପ୍ତ ରୂପକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
Mantra 4
अग्ने वाजस्य गोमत ईशानः सहसो यहो । अस्मे धेहि जातवेदो महि श्रवः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଗୋମତ୍ ବାଜର ଈଶାନ, ସହସର ଯହୋ (ବଳର ମହିମା), ହେ ଜାତବେଦସ—ଆମ ମଧ୍ୟରେ ମହତ୍ ଶ୍ରବଃ ସ୍ଥାପନ କର; ସତ୍ୟ ଗ୍ରହଣକାରୀ ଆତ୍ମାର ବିଶାଳ କୀର୍ତ୍ତି।
Mantra 5
स इधानो वसुष्कविरग्निरीळेन्यो गिरा । रेवदस्मभ्यं पुर्वणीक दीदिहि ॥
ସେ ଇଧାନ ହୋଇ—ବସୁ, କବି—ଗିରାଦ୍ୱାରା ଈଳେନ୍ୟ ଅଗ୍ନି; ହେ ପୂର୍ବଣୀକ (ଅନେକମୁଖ), ଆମ ପାଇଁ ରେବତ୍ (ସମୃଦ୍ଧିସହ) ଦୀଦିହି; ଆମ ଅଗ୍ରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେ, ଭାବ-ରୂପଣର ନେତୃତ୍ୱ କରି।
Mantra 6
क्षपो राजन्नुत त्मनाग्ने वस्तोरुतोषसः । स तिग्मजम्भ रक्षसो दह प्रति ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ରାତ୍ରିମାନଙ୍କର ରାଜନ, ଏବଂ ନିଜେ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ବସ୍ତୋର ଓ ଉଷସମାନଙ୍କର ଅଧିପତି: ହେ ତିଗ୍ମଜମ୍ଭ (ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଜହ୍ନୁବାନ), ଆମ ଭବକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ରକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦହ—ପଛକୁ ହଂକାଇ ଦହ।
Mantra 7
अवा नो अग्न ऊतिभिर्गायत्रस्य प्रभर्मणि । विश्वासु धीषु वन्द्य ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଊତିମାନଙ୍କ ସହ ଆମ ପାଖକୁ ଅବତର; ଗାୟତ୍ରୀର ପ୍ରଭର୍ମଣି—ଆଗକୁ ବହନ କରୁଥିବା ପ୍ରେରିତ ସ୍ତୁତିରେ—ତୁମେ ସମସ୍ତ ଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଦ୍ୟ ହେଉ।
Mantra 8
आ नो अग्ने रयिं भर सत्रासाहं वरेण्यम् । विश्वासु पृत्सु दुष्टरम् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ରୟି ଆଣ—ନିରନ୍ତର ସଂଗ୍ରାମରେ ବିଜୟୀ, ବରେଣ୍ୟ (ବାଛିବାଯୋଗ୍ୟ), ସମସ୍ତ ପୃତ୍ସୁରେ ଦୁଷ୍ଟର (ଅଜୟ) ସମୃଦ୍ଧି।
Mantra 9
आ नो अग्ने सुचेतुना रयिं विश्वायुपोषसम् । मार्डीकं धेहि जीवसे ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ସୁଚେତୁ (ସ୍ପଷ୍ଟଦୃଷ୍ଟି) ନେତୃତ୍ୱରେ ଆମ ପାଖକୁ ସେହି ରୟି ଆଣ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଆୟୁଶକ୍ତିକୁ ପୋଷେ; ଜୀବନ ପାଇଁ ଆମ ଭିତରେ ମାଡୀକ—ଚିକିତ୍ସକ ଶାନ୍ତିର ମଧୁରତା—ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 10
प्र पूतास्तिग्मशोचिषे वाचो गोतमाग्नये । भरस्व सुम्नयुर्गिरः ॥
ଗୋତମମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଖକୁ—ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଜ୍ୱାଲାବାନଙ୍କ ପାଖକୁ—ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବାଣୀମାନେ ଆଗକୁ ଯାଉନ୍ତୁ। ହେ ଅଗ୍ନେ, ସୁମ୍ନ (ଦିବ୍ୟ ଅନୁଗ୍ରହ/ସୌହାର୍ଦ୍ୟ) ଆକାଂକ୍ଷୀ ଆମ ଗିରଃ (ସ୍ତୁତି-ବଚନ) ତୁମେ ବହନ କର।
Mantra 11
यो नो अग्नेऽभिदासत्यन्ति दूरे पदीष्ट सः । अस्माकमिद्वृधे भव ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଯେ କେହି ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ—ନିକଟରେ ହେଉ କି ଦୂରରେ, ପାଦ ଗାଢ଼ି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥାଉ—ତୁମେ କେବଳ ଆମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ହେଅ।
Mantra 12
सहस्राक्षो विचर्षणिरग्नी रक्षांसि सेधति । होता गृणीत उक्थ्यः ॥
ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶାଳ-ଦର୍ଶୀ ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷାଂସି (ବାଧାକାରୀ ଶକ୍ତିମାନେ) କୁ ରୋକି ପଛକୁ ହଟାଏ। ଉକ୍ଥ୍ୟ (ସ୍ତୁତି-ସମୃଦ୍ଧ) ହୋତା ତାଙ୍କୁ ଗାଇ ସ୍ୱର ଦିଏ।
Agni is praised—both as the physical sacrificial fire and as the divine power that carries offerings, awakens inspiration, and protects the rite.
Dawn imagery highlights Agni’s renewing, ever-fresh radiance, while wind imagery emphasizes his swift, penetrating movement through the midspace and through our awareness.
It asks Agni to repel harmful or obstructing forces—ritually, anything that disrupts the sacrifice; inwardly, confusion, fear, and negative impulses that block clear thought and right action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.