Mantra 1
Sukta 1.50
Rishi: Kaṇva (Kāṇva lineage; hymn RV 1.50 traditionally ascribed to Kaṇvas)
Devata: Sūrya (Sun)
Chandas: Gāyatrī (probable for RV 1.50.1–4; verse-level metrical confirmation recommended)
Samhita Patha (Devanagari)
उदु त्यं जातवेदसं देवं वहन्ति केतवः । दृशे विश्वाय सूर्यम् ॥
Samhita Patha (IAST)
उदु॒ त्यं जा॒तवे॑दसं दे॒वं व॑हन्ति के॒तव॑: । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य॑म् ॥
Transliteration
úd u tyáṃ jā́tavedasaṃ deváṃ vahanti ketávaḥ | dṛśé víśvāya sū́ryam ||
Translation
ଉପରକୁ ସେମାନେ ସେଇ ଦେବ ଜାତବେଦସ—ସୂର୍ୟକୁ—ବହନ କରନ୍ତି; ତେଜସ୍ବୀ କେତବଃ (କିରଣ-ଶକ୍ତିମାନେ) ସମସ୍ତଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ କରନ୍ତି, ଯେପରି ସମଗ୍ର ସତ୍ତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରେ।
Padapatha (Word Analysis)
उत् । ऊँ॒ इति॑ । त्यम् । जा॒तऽवे॑दसम् । दे॒वम् । व॒ह॒न्ति॒ । के॒तवः॑ । दृ॒शे । विश्वा॑य । सूर्य॑म् ॥उत् । ऊँ इति । त्यम् । जातवेदसम् । देवम् । वहन्ति । केतवः । दृशे । विश्वाय । सूर्यम् ॥ut | oṃ iti | tyam | jāta-vedasam | devam | vahanti | ketavaḥ | dṛśe | viśvāya | sūryam
Word by Word
उत्up, forth
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/निपात)
उindeed, surely
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
त्यम्that (yonder)
त्यम्:
Karma
TypePronoun (Adjectival)
Rootत्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जातवेदसम्Jātavedas (the all-knowing one; epithet of Agni/Sūrya)
जातवेदसम्:
Karma
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
देवम्the god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वहन्तिthey carry, bear
वहन्ति:
—
TypeVerb
Rootवह्
केतवःrays, beams, banners (of light)
केतवः:
Kartā
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
दृशेfor seeing, to be seen
दृशे:
Sampradāna
TypeVerbal noun (Infinitive use)
Rootदृश् (धातु) → दृश्/दर्शन (कृदन्त/नामरूप); here infinitival dative
विश्वायfor all (for everyone)
विश्वाय:
Sampradāna
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)