
Sukta 1.41
Varuṇa, Mitra, Aryaman (Ādityas)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଆଦିତ୍ୟମାନେ—ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ୟମନ—କୁ ଋତ (ବିଶ୍ୱ ଓ ନୀତିକ ଶୃଙ୍ଖଳା)ର ଦୂରଦର୍ଶୀ ପାଳକ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ପରାଜୟ, ଭ୍ରାନ୍ତି ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଜନାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ସେମାନଙ୍କୁ ‘ସିଧା ପଥ’ରେ ଯଜ୍ଞକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ଯେଉଁମାନେ ସଠିକ ଚିନ୍ତା, ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟ ଓ ବିପଦ ମଧ୍ୟରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଗତିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ନୀତିକ ଭାବ ଉଦ୍ଧାରିତ: ଦେଖାରେ ଉଦାର ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ବିବେକ ରଖିବାକୁ, ଏବଂ କ୍ଷତିକାରକ କଥାର ଆକର୍ଷଣରେ ନ ପଡ଼ିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
Mantra 1
यं रक्षन्ति प्रचेतसो वरुणो मित्रो अर्यमा । नू चित्स दभ्यते जनः ॥
ଯାହାକୁ ପ୍ରଚେତସ ଦେବମାନେ—ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଅର୍ୟମା—ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଏବେ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଋତ (ଦିବ୍ୟ ନିୟମ) ଓ ସମନ୍ୱୟର ଆଶ୍ରୟରେ ସେ ଅଚଳ, କେହି ତାକୁ ଢାଳିପାରେ ନାହିଁ।
Mantra 2
यं बाहुतेव पिप्रति पान्ति मर्त्यं रिषः । अरिष्टः सर्व एधते ॥
ଯେ ମର୍ତ୍ୟକୁ ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ପରି ପୋଷଣ କରନ୍ତି ଓ ହାନିରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ସେ ସମସ୍ତ ଭାବେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଅଖଣ୍ଡ, ଅହିତରହିତ ହୋଇ ବଢ଼େ।
Mantra 3
वि दुर्गा वि द्विषः पुरो घ्नन्ति राजान एषाम् । नयन्ति दुरिता तिरः ॥
ସେମାନେ ଦୁର୍ଗମ ପଥକୁ ପ୍ରଶସ୍ତ କରନ୍ତି; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଆଗରେ ଥିବା ବାଧା-ଦ୍ୱାରକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି; ଏହି ରାଜାମାନେ ଆମ ଦୁରିତକୁ ପାର କରାଇ ପରେ ନେଇଯାନ୍ତି।
Mantra 4
सुगः पन्था अनृक्षर आदित्यास ऋतं यते । नात्रावखादो अस्ति वः ॥
ହେ ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଋତ (ସତ୍ୟ-ନିୟମ) ଅନୁସାରେ ଯେ ଯାଏ, ତାହା ପାଇଁ ପଥ ସୁଗମ ଓ ଅଖଣ୍ଡ; ଏଠାରେ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଖାଦ ନାହିଁ, କୌଣସି ପତନ ନାହିଁ।
Mantra 5
यं यज्ञं नयथा नर आदित्या ऋजुना पथा । प्र वः स धीतये नशत् ॥
ହେ ନରସ୍ୱରୂପ ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଯେ ଯଜ୍ଞକୁ ତୁମେ ଋଜୁ ପଥରେ ନେଇଯାଉଛ—ସେ ଆମ ଧୀ (ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧି)ର ଜାଗରଣ ପାଇଁ ତୁମମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉ।
Mantra 6
स रत्नं मर्त्यो वसु विश्वं तोकमुत त्मना । अच्छा गच्छत्यस्तृतः ॥
ସେ ମର୍ତ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମବଳର ଋଜୁ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ରତ୍ନକୁ—ସମସ୍ତ ବସୁକୁ, ଏବଂ ସନ୍ତତିର ବୃଦ୍ଧିକୁ—ଲାଭ କରେ; ସେ ତାହା ପାଖକୁ ସିଧା ଯାଏ, ଅସ୍ତୃତଃ—ବିଚଳିତ ନୁହେଁ।
Mantra 7
कथा राधाम सखायः स्तोमं मित्रस्यार्यम्णः । महि प्सरो वरुणस्य ॥
ହେ ସଖାମାନେ, ମିତ୍ର ଓ ଆର୍ୟମଣ ପାଇଁ ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଆମେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କିପରି ଗଢ଼ିବୁ? ବରୁଣଙ୍କ ମହାନ ପ୍ରେରକ ପ୍ରକାଶମାନଙ୍କୁ ଆମେ କିପରି ଉଚ୍ଚାରିବୁ?
Mantra 8
मा वो घ्नन्तं मा शपन्तं प्रति वोचे देवयन्तम् । सुम्नैरिद्व आ विवासे ॥
ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଘାତକ ବାଣୀରେ ନ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଉ, ନ ଶାପବାଣୀରେ; ଦେବକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ମୁଁ ତୁମ ‘ସୁମ୍ନ’—କୃପା ଓ ମଙ୍ଗଳ—ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ତୁମ ପାଖକୁ ଆସି ସେବା କରିବି।
Mantra 9
चतुरश्चिद्ददमानाद्बिभीयादा निधातोः । न दुरुक्ताय स्पृहयेत् ॥
ଅଧିକ ଦେଉଥିବା ଲୋକଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଗୁପ୍ତଭାବେ ହାନି ରଖୁଥିବାକୁ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଦୁର୍ବଚନ—ଅଶୁଭ କଥା—କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
The hymn chiefly addresses the Ādityas—Varuṇa, Mitra, and Aryaman—seen as far-seeing guardians of truth, law, and social harmony.
It means performing the ritual and living one’s life without deceit—aligned with ṛta—so the offering and the mind (dhī) move forward clearly and safely.
Because ṛta is not only cosmic order but also moral order: the hymn teaches discernment and disciplined speech as part of divine protection and social well-being.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.