Sukta 28
Sukta 1.28
Indra (with ritual implements personified in the frame)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ସୋମ-ପିଷଣକୁ ଜୀବନ୍ତ, ଧ୍ୱନିମୟ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି। ପିଷଣ-ପଥର, ଉଖଳ, ପାତ୍ର ଓ ଛାଣନୀକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅର୍ପଣକୁ ସଫଳ କରନ୍ତି। ଠୋକାଠୋକି ଓ ପିଷଣର ଶ୍ରବ୍ୟ ଲୟକୁ ବିଜୟଘୋଷଣା ଭାବେ ପବିତ୍ର କରି, ଶେଷରେ ସୋମକୁ ସାବଧାନରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଓ ଶୋଧନ କରାଯାଏ, ଯେପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ପାନୀୟଟି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ରଖାଯାଏ।
Mantras
Mantra 1
यत्र ग्रावा पृथुबुध्न ऊर्ध्वो भवति सोतवे । उलूखलसुतानामवेद्विन्द्र जल्गुलः ॥
ଯେଉଁଠି ପୃଥୁବୁଧ୍ନ (ବିଶାଳ ଆଧାର) ଥିବା ଗ୍ରାବା (ପେଷଣ-ପଥର) ସୋତବେ (ପିଷିବା/ନିଷ୍ପୀଡନ) ପାଇଁ ଉର୍ଧ୍ୱ ହୋଇ ଉଠେ, ସେଠି ଉଲୂଖଳରେ ସୋମ ପିଷୁଥିବାମାନଙ୍କର ଜଲ୍ଗୁଲ (ଠୋକାର ନାଦ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜଣାପଡେ—ଆମ ଭିତରେ ତାଙ୍କର ବଳକୁ ଜାଗ୍ରତ କରି।
Mantra 2
यत्र द्वाविव जघनाधिषवण्या कृता । उलूखलसुतानामवेद्विन्द्र जल्गुलः ॥
ଯେଉଁଠି ଦୁଇଟି ପଟିଆ—ଯୁଗଳ ଜଘନ ପରି—ଅଧିଷବଣ୍ୟ (ପେଷଣ-ପୀଠ) ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ସେଠି ଉଲୂଖଳସୁତମାନଙ୍କର ଜଲ୍ଗୁଲ (ଠୋକାର ଘନଘନ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜଣାପଡେ—ବିଜୟୀ ତେଜକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି।
Mantra 3
यत्र नार्यपच्यवमुपच्यवं च शिक्षते । उलूखलसुतानामवेद्विन्द्र जल्गुलः ॥
ଯେଉଁଠି ନାରୀ ଅପଚ୍ୟବଂ ଓ ଉପଚ୍ୟବଂ—ତଳକୁ ଓ ଉପରକୁ ଗତି—ଶିଖେ, ସେଠି ଉଲୂଖଳସୁତମାନଙ୍କର ଜଲ୍ଗୁଲ (ଠୋକାର ନାଦ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜଣାପଡେ—କୌଶଳକୁ ଶକ୍ତିରେ ଉଦ୍ଭାସିତ କରି।
Mantra 4
यत्र मन्थां विबध्नते रश्मीन्यमितवा इव । उलूखलसुतानामवेद्विन्द्र जल्गुलः ॥
ଯେଉଁଠି ମନ୍ଥା (ମଥନ-ଦଣ୍ଡ) କୁ ବାନ୍ଧନ୍ତି ଏବଂ ଯୁକ୍ତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପରି ରଶ୍ମିମାନଙ୍କୁ ନିୟମେ ଧରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଉଲୂଖଳର ସୁତକର୍ମୀମାନଙ୍କର କୁଟା-ଘୋଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜଣା—ଶକ୍ତିକୁ ଶିଷ୍ଟାଚାରେ ଯୋଗାଇବା।
Mantra 5
यच्चिद्धि त्वं गृहेगृह उलूखलक युज्यसे । इह द्युमत्तमं वद जयतामिव दुन्दुभिः ॥
ହେ ଛୋଟ ଉଲୂଖଳ, ତୁମେ ଘରେଘରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ସର୍ବାଧିକ ଦ୍ୟୁମତ୍ତମ (ତେଜସ୍ୱୀ) ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାର କର—ଜୟୀମାନଙ୍କର ଦୁନ୍ଦୁଭି (ଢୋଲ) ପରି—ଅନ୍ତର୍ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ହେଉ।
Mantra 6
उत स्म ते वनस्पते वातो वि वात्यग्रमित् । अथो इन्द्राय पातवे सुनु सोममुलूखल ॥
ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ବନସ୍ପତିପତେ, ତୁମ ଅଗ୍ର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବାତ ବହେ; ତାପରେ, ହେ ଉଲୂଖଳ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନାର୍ଥେ ସୋମକୁ ‘ସୁନୁ’ (କୁଟି/ଚାପି) ବାହାର କର—ପ୍ରାଣବାୟୁ ଯଜ୍ଞକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁ ଏବଂ ବଳ ପ୍ରବେଶ କରୁ।
Mantra 7
आयजी वाजसातमा ता ह्युच्चा विजर्भृतः । हरी इवान्धांसि बप्सता ॥
ହେ ଯଜନୀୟ ଦୁଇଜଣ, ବାଜସାତମା—ସମୃଦ୍ଧି ଜୟକାରୀ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଉଚ୍ଚକୁ ଉଠାଯାଇ ଚାଳିତ ହେଉଛ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ହରି ଅଶ୍ୱ ପରି ଅନ୍ଧକାରମାନଙ୍କୁ ଚବାଇ ଭଙ୍ଗ କରି, ଆମ ଭିତରର ଅସ୍ପଷ୍ଟତାକୁ ଭେଦ କର।
Mantra 8
ता नो अद्य वनस्पती ऋष्वावृष्वेभिः सोतृभिः । इन्द्राय मधुमत्सुतम् ॥
ହେ ବନସ୍ପତୀ—ବନର ଅଧିପତି ଦୁଇଜଣ! ଆଜି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋତୃମାନଙ୍କ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁମତ ସୋମକୁ ପୀଡ଼ି ନିଷ୍କାଷ କର—ଯେପରି ବିଜୟୀ ମନୋବଳରେ ଆନନ୍ଦର ମାଧୁର୍ୟ ପୋଷିତ ହେଉ।
Mantra 9
उच्छिष्टं चम्वोर्भर सोमं पवित्र आ सृज । नि धेहि गोरधि त्वचि ॥
ଚମୂମାନଙ୍କରେ ଯାହା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ରହିଛି ତାହା ଭରି ଆଣ; ସୋମକୁ ପବିତ୍ରରେ ଢାଳ। ଗୋର ତ୍ୱଚା ଉପରେ—ସେଇ ତେଜୋମୟ ଆବରଣ ଉପରେ—ତାହାକୁ ସ୍ଥାପନ କର; ଯେପରି ଆନନ୍ଦ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ପ୍ରକାଶର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଧାରିତ ରହେ।
Frequently Asked Questions
It describes the Soma-pressing rite and treats the ritual tools—stone, mortar, bowls, and sieve—as sacred agents whose sound and action summon Indra and complete the offering.
In Vedic thought, correctly used ritual instruments carry intention and power; their rhythm and sound are a form of effective speech that helps the sacrifice succeed and draws the deity near.
The pavitra is the strainer/sieve that clarifies Soma. The hymn highlights pouring Soma through it and setting it on the cowhide so the drink becomes ritually pure and ready for offering.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.