Sukta 20
Sukta 1.20
Medhātithi Kāṇva (traditional for RV 1.20, associated with the R̥bhus/Indra complex in the hymn)
Primarily Indra (opening frames the hymn-offering for divine manifestation; subsequent verses involve Indra and the R̥bhus)
Gāyatrī
ଏହି ଗାୟତ୍ରୀ ସୂକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ “ଜନ୍ମ” ଅର୍ଥାତ୍ ଯଜ୍ଞରେ ଓ ମାନବ ପାତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରକଟ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ତୋମ (ସ୍ତୁତି-ସୂତ୍ର) ଗଢ଼େ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଧନ-ନିଧିର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାପକ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ। ପରେ ଏହି ଆହ୍ୱାନ ଦେବଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସମନ୍ୱିତ ଆଗମନକୁ ବିସ୍ତାର କରେ—ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜସ ଆଦିତ୍ୟମାନେ—ଏବଂ ଋଭୁମାନଙ୍କ ଆଦର୍ଶ “ଯଥାକାର୍ଯ୍ୟ କୌଶଳ”କୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ଯଜ୍ଞ-ଭାଗ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
Mantras
Mantra 1
अयं देवाय जन्मने स्तोमो विप्रेभिरासया । अकारि रत्नधातमः ॥
ଦେବଜନ୍ମ ପାଇଁ—ଋଷିମାନେ ଉତ୍ସାହମୟ ପ୍ରେରଣାରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି; ଅନ୍ତରେ ରତ୍ନ ସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ସର୍ବାଧିକ ସମର୍ଥ: ମାନବ ପାତ୍ରରେ ଦେବଙ୍କ ଆଗମନ-ଭବନକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ବାଣୀର ଗଠନ।
Mantra 2
य इन्द्राय वचोयुजा ततक्षुर्मनसा हरी । शमीभिर्यज्ञमाशत ॥
ଯେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ବଚନକୁ ବଚନ ସହ ଯୋଗ କରି (ସ୍ତୁତି) ଗଢ଼ିଲେ, ସେମାନେ ମନସା ତାଙ୍କର ଦୁଇ ହରୀ (ଅଶ୍ୱ) ଗଢ଼ିଲେ; ଶମୀଭିଃ—କୁଶଳ ଓ ସୁସମନ୍ୱିତ କର୍ମଦ୍ୱାରା—ସେମାନେ ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
Mantra 3
तक्षन्नासत्याभ्यां परिज्मानं सुखं रथम् । तक्षन्धेनुं सबर्दुघाम् ॥
ନାସତ୍ୟାଭ୍ୟାମ୍ (ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର) ପାଇଁ ସେମାନେ ସୁଖଦ ଓ ଦୂରଗାମୀ ରଥ ଗଢ଼ିଲେ; ସେମାନେ ସବର୍ଦୁଘା—ଅବିରତ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା—ଧେନୁ (ଗାଈ) ମଧ୍ୟ ଗଢ଼ିଲେ।
Mantra 4
युवाना पितरा पुनः सत्यमन्त्रा ऋजूयवः । ऋभवो विष्ट्यक्रत ॥
ଋଭବଃ—ଋଜୂୟବଃ (ସିଧା ପଥର ଗାମୀ), ସତ୍ୟମନ୍ତ୍ରାଃ (ସତ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଧାରୀ)—ସେମାନେ ଦୁଇ ପିତରକୁ ପୁନଃ ଯୁବା କଲେ; ସେମାନେ ନିଜ ବିଷ୍ଟି (କୁଶଳ କଳା/କାର୍ଯ୍ୟ) ସିଦ୍ଧ କଲେ।
Mantra 5
सं वो मदासो अग्मतेन्द्रेण च मरुत्वता । आदित्येभिश्च राजभिः ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ମରୁତ୍-ସହିତ ଶକ୍ତି ସହ, ଏବଂ ରାଜସ୍ୱରୂପ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ—ତୁମ ଆନନ୍ଦମୟ ଉଲ୍ଲାସଗୁଡ଼ିକ ଏକତ୍ର ହେଉ; ଦେବତାମାନଙ୍କର ସୁସମନ୍ୱିତ ହର୍ଷ ଆମ ଭିତରେ ଏକ ଉନ୍ନତ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରବାହରୂପେ ସଂଘଟିତ ହେଉ।
Mantra 6
उत त्यं चमसं नवं त्वष्टुर्देवस्य निष्कृतम् । अकर्त चतुरः पुनः ॥
ଏବଂ ସେଇ ନବ ଚମସ—ଦେବ ତ୍ୱଷ୍ଟୃଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ—ତାହାକୁ ସେମାନେ ପୁନଃ ଚାରିଭାଗ କଲେ; ଆନନ୍ଦର ଏକମାତ୍ର ପାତ୍ରକୁ ଚତୁର୍ବିଧ କ୍ଷମତାରେ ବିସ୍ତାର କଲେ, ଯେପରି ଅର୍ପଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରମରେ ଗ୍ରହଣୀୟ ହୁଏ।
Mantra 7
ते नो रत्नानि धत्तन त्रिरा साप्तानि सुन्वते । एकमेकं सुशस्तिभिः ॥
ସୋମ ପିଷଣକାରୀ ପାଇଁ—ତ୍ରି ଓ ସପ୍ତବିଧ ଭାବେ—ତୁମ ରତ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଆମ ଭିତରେ ଧାରଣ କରାଅ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାନ ଏକେକ କରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଆସୁ, ଆମ ସୁଶସ୍ତିଭିଃ (ଶୁଭ ସ୍ତୁତି/ସୁସମନ୍ୱିତ ସ୍ୱୀକୃତି) ଦ୍ୱାରା ଆଧାରିତ ହୋଇ।
Mantra 8
अधारयन्त वह्नयोऽभजन्त सुकृत्यया । भागं देवेषु यज्ञियम् ॥
ତେବେ ଅଗ୍ନିବାହକ ବହ୍ନିମାନେ କର୍ମକୁ ଆଧାର ଦେଲେ; ଏବଂ ସୁକୃତ୍ୟା—ସତ୍କର୍ମସିଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା—ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଭାଗ ପାଇଲେ: ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ, ଦିବ୍ୟଜୀବନକୁ ଅନୁକୂଳ ଭାଗ।
Frequently Asked Questions
Its main purpose is to make a powerful hymn of praise that brings Indra into manifest presence in the sacrifice, and to gather supporting deities so the rite becomes effective and prosperity-giving.
In Vedic usage, “birth” can mean the deity’s arising or becoming present through the rite—when inspired speech and offering make the divine power active in the human and ritual space.
The R̥bhus are divine artisans famed for perfect skill and ‘right workmanship.’ The hymn’s closing idea echoes their model: by accomplished work one gains a rightful share among the gods—meaning the sacrifice succeeds and becomes truly yajñiya (fit for offering).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.