
Sukta 1.182
Agastya Māna (traditional for this Aśvin cluster; confirm via Anukramaṇī for RV 1.182)
Aśvinau
Triṣṭubh
ଏହି ଅଶ୍ୱିନ ସୂକ୍ତରେ ଦ୍ୱିଦେବ ଚିକିତ୍ସକ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ଆସିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତାକୁ ସଜୀବ କରିବାକୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ ସହାୟତାରେ “ସୁକୃତ” (ଠିକ୍ କରାଇବା/ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ) ଦାନ କରିବାକୁ। ସୂକ୍ତଟି ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉଦ୍ଧାରକାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରେ—ବିଶେଷକରି ଭୟଙ୍କର ଜଳରାଶି ମଧ୍ୟରୁ ତୁଗ୍ର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ଘଟଣାକୁ—ଏବଂ ସେହି ସ୍ମୃତ ସହାୟତାକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପରିଣତ କରେ: ପୋଷଣ, ଦୁଃଖ-ସଙ୍କଟ ଉପରେ ବିଜୟ, ଏବଂ ସୋମ-ସତ୍ରରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଦାନ।
Mantra 1
अभूदिदं वयुनमो षु भूषता रथो वृषण्वान्मदता मनीषिणः । धियंजिन्वा धिष्ण्या विश्पलावसू दिवो नपाता सुकृते शुचिव्रता ॥
ଏହି କ୍ରମବଦ୍ଧ ବୟୁନ (ବୋଧ-ବିଧି) ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି; ଏବେ ଏହାକୁ ଶୋଭାୟିତ କର—ହେ ମନୀଷିଣଃ (ଜ୍ଞାନୀମାନେ), ତୁମର ବଳବାନ ରଥ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉ। ଧିକୁ ପ୍ରେରିତ କରି, ହେ ଧିଷଣ୍ୟ (ପ୍ରେରକ ଶକ୍ତିମାନେ), ହେ ବିଶ୍ପଲାବସୂ (ବିସ୍ତୃତ ଧନଧାରୀମାନେ), ହେ ଦିବୋ ନପାତା (ଦିବ୍ୟର ପୁତ୍ରମାନେ), ଶୁଚିବ୍ରତ (ପବିତ୍ର ବ୍ରତଧାରୀମାନେ), ସୁକୃତ (ସତ୍କର୍ମ) ପାଇଁ ଆସ।
Mantra 2
इन्द्रतमा हि धिष्ण्या मरुत्तमा दस्रा दंसिष्ठा रथ्या रथीतमा । पूर्णं रथं वहेथे मध्व आचितं तेन दाश्वांसमुप याथो अश्विना ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରସମ, ପ୍ରେରଣାରେ ମରୁତ୍ସମ; ହେ ତେଜସ୍ବୀ ଦସ୍ରା, ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମକର୍ତ୍ତା, କର୍ମରେ ଅତିନିପୁଣ, ରଥବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ରଥଚାଳନାରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ। ତୁମେ ମଧୁର ମଧୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଧୁରେ ଆଚିତ ‘ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଥ’ ବହନ କର; ସେହି ରଥ ସହିତ ଦାନଦାତା ଦାଶ୍ୱାଂସଙ୍କ ନିକଟକୁ ସମୀପ ହେଉ।
Mantra 3
किमत्र दस्रा कृणुथः किमासाथे जनो यः कश्चिदहविर्महीयते । अति क्रमिष्टं जुरतं पणेरसुं ज्योतिर्विप्राय कृणुतं वचस्यवे ॥
ହେ ଦସ୍ରା, ଏଠାରେ ତୁମେ କ’ଣ କରିବ? କ’ଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ—ଯେତେବେଳେ କେହି ମନୁଷ୍ୟ ହବି ବିନା ମହିମା ଚାହେ? ଅନ୍ଧକାରର ପଣି (ଛଳକ ବ୍ୟାପାରୀ)ର ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ତାହାକୁ କ୍ଷୟ କର; ଵିପ୍ର ପାଇଁ, ବଚସ୍ୟବ—ସତ୍ୟବାଣୀ କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ—ପାଇଁ ଜ୍ୟୋତି ଗଢ଼।
Mantra 4
जम्भयतमभितो रायतः शुनो हतं मृधो विदथुस्तान्यश्विना । वाचंवाचं जरितू रत्निनीं कृतमुभा शंसं नासत्यावतं मम ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଆମ ଉପରେ ଧାଇଆସୁଥିବା ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସବୁଦିଗରୁ ଦବାଇ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କର; ବିବାଦର ଶ୍ୱାନକୁ ହତ କର—ଏହିସବୁ ତୁମ ପରିଚିତ କୃତ୍ୟ। ଜରିତୃ (ସ୍ତୋତୃ)ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଣୀକୁ ରତ୍ନିନୀ—ଧନବାହିନୀ—କର; ହେ ନାସତ୍ୟା, ମୋର ସ୍ତୁତି ଓ ମୋର ସତ୍ୟ-ଘୋଷ—ଉଭୟକୁ ପୋଷଣ କର।
Mantra 5
युवमेतं चक्रथुः सिन्धुषु प्लवमात्मन्वन्तं पक्षिणं तौग्र्याय कम् । येन देवत्रा मनसा निरूहथुः सुपप्तनी पेतथुः क्षोदसो महः ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମେ ତୌଗ୍ର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମନ୍ୱନ୍ତ—ସ୍ୱୟଂ-ଆଧାରିତ—ଏକ ପ୍ଲବମାନ, ପକ୍ଷିଣଂ—ପାଖିଳା ବାହକ—ଗଢ଼ିଲ। ତାହାଦ୍ୱାରା ଦେବତ୍ରା ମନସା ତୁମେ ତାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଉପରକୁ ଉଠାଇଲ; ସୁପପ୍ତନୀ—ସୁନ୍ଦର ପାଖା ସହ—ତୁମେ ତାକୁ ମହା କ୍ଷୋଦସ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତରଙ୍ଗ-ଚାପର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚାଇଲ।
Mantra 6
अवविद्धं तौग्र्यमप्स्वन्तरनारम्भणे तमसि प्रविद्धम् । चतस्रो नावो जठलस्य जुष्टा उदश्विभ्यामिषिताः पारयन्ति ॥
ଅପ୍ସୁ ଅନ୍ତର ତୌଗ୍ର୍ୟ ଅବବିଦ୍ଧଂ—ତଳକୁ ଫେଙ୍କାଯାଇଥିବା—ହୋଇଥିଲା; ଅନାରମ୍ଭଣେ ତମସି ସେ ପ୍ରବିଦ୍ଧଂ—ଆଧାରହୀନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଥିଲା। ଜଠଲସ୍ୟ ଜୁଷ୍ଟା—ଜଠଲଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ—ଚାରିଟି ନାଵ, ଅଶ୍ୱିନଭ୍ୟାମ୍ ଇଷିତାଃ—ଅଶ୍ୱିନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଚାଳିତ—ହୋଇ, ତାକୁ ପାର କରାଏ।
Mantra 7
कः स्विद्वृक्षो निःष्ठितो मध्ये अर्णसो यं तौग्र्यो नाधितः पर्यषस्वजत् । पर्णा मृगस्य पतरोरिवारभ उदश्विना ऊहथुः श्रोमताय कम् ॥
ଅର୍ଣସ—ପ୍ରବାହର—ମଧ୍ୟରେ ନିଃଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସେ କେଉଁ ବୃକ୍ଷ, ଯାହାକୁ ପୀଡିତ ତୌଗ୍ର୍ୟ ଚାରିଦିଗରୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଧରିଲା? ଯେପରି ଉଡୁଥିବା ମୃଗର ଦୁଇ ପାଖାକୁ ଧରି ରହେ, ସେପରି, ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମେ ତାକୁ ଉଠାଇ ବାହାର କରିଲ—ତାହାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ।
Mantra 8
तद्वां नरा नासत्यावनु ष्याद्यद्वां मानास उचथमवोचन् । अस्मादद्य सदसः सोम्यादा विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ହେ ନରମାନେ, ହେ ନାସତ୍ୟମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି କଥା ସତ୍ୟ ହେଉ—ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱିବିଧ ସହାୟତା ବିଷୟରେ ଯାହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଆଜି ଏହି ସୋମ୍ୟ ସଦସରୁ ଆମେ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ପୋଷଣ ଓ ବିଜୟୀ ଅତିକ୍ରମଣ, ଦୀର୍ଘକାଳ ଟିକିଥିବା ଦାନ ସହିତ, ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଜାଣିବା/ପହଞ୍ଚିବା।
The Aśvins (Nāsatyā) are twin Vedic deities known as swift riders and divine physicians. In this hymn they are praised as rescuers who quickly bring help, health, and safe passage.
It recalls how the Aśvins saved Tugrya’s son by providing a special conveyance—described as a ‘floater’ and ‘winged bearer’—to cross dangerous waters and escape overwhelming peril.
It asks that the Aśvins’ famed help become real “today” in the ritual: nourishment (iṣ), overcoming of hardship (vṛjana), and gifts that endure (jīradānu) from the Soma-seat.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.