
Sukta 1.167
Agastya (traditional for this section; RV 1.167 is Indra-focused within the Agastya collection)
Indra
Triṣṭubh (probable)
ଅଗସ୍ତ୍ୟ-ସଂଗ୍ରହର ଏହି ସୂକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହସ୍ରଗୁଣ ଶକ୍ତି—ସହାୟତା, ପୋଷଣ, ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ବିଜୟଦାୟକ “ବାଜଃ” (ସାଧନା-ଶକ୍ତି/ସଫଳତାର ଶକ୍ତି)—କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଉପାସକମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରଚୁରତା ଓ ସୁରକ୍ଷା ଆକର୍ଷିତ କରେ। ସ୍ତୁତି ଆଗେ ବଢ଼ିବା ସହ ମରୁତମାନେ (ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଝଡ଼-ସହଚର) ଓ ସୋମ-ପୀଡନ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ମୁଖ୍ୟ ହୋଇଉଠେ, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ତୋତ୍ର, ଆହୁତି ଓ ପ୍ରେରିତ ଗୀତ ସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିକୁ “ପ୍ରତିଷ୍ଠା” କରେ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ। ଶେଷରେ ସୂକ୍ତଟି ମରୁତମାନଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ସ୍ତୋମ (ହିମ୍ନ) ଅର୍ପଣ କରି, ଦେହଗତ କୁଶଳ, ବିସ୍ତାର ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରଭାବଶୀଳତା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Mantra 1
सहस्रं त इन्द्रोतयो नः सहस्रमिषो हरिवो गूर्ततमाः । सहस्रं रायो मादयध्यै सहस्रिण उप नो यन्तु वाजाः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଆମ ପାଇଁ ତୁମର ସହାୟତା ହଜାର; ହେ ହରିବଃ (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କର ଅଧିପତି), ତୁମର ପୋଷଣ ମଧ୍ୟ ହଜାର—ଆହ୍ୱାନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆନନ୍ଦର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନ ହଜାର, ଆମ ଉଲ୍ଲାସ ପାଇଁ; ହଜାରଗୁଣା ସାଧନ-ଶକ୍ତି (ବାଜାଃ) ଆମ ନିକଟକୁ ଆସୁନ୍ତୁ।
Mantra 2
आ नोऽवोभिर्मरुतो यान्त्वच्छा ज्येष्ठेभिर्वा बृहद्दिवैः सुमायाः । अध यदेषां नियुतः परमाः समुद्रस्य चिद्धनयन्त पारे ॥
ହେ ମରୁତମାନେ! ତୁମ ସହାୟତା ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ—ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହ କିମ୍ବା ବିଶାଳ-ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୁକୌଶଳଯୁକ୍ତ (ସୁମାୟାଃ) ସହ। କାରଣ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ପରମ ନିୟୁତଃ (ଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତିମାନ) ସମୁଦ୍ରର ଅପାର କୂଳରେ ମଧ୍ୟ ଧନ/ବିଜୟ ଜିତିନେଇଥାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ବଳ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ସେଇ ବଳ ଆମ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚୁନ୍ତୁ।
Mantra 3
मिम्यक्ष येषु सुधिता घृताची हिरण्यनिर्णिगुपरा न ऋष्टिः । गुहा चरन्ती मनुषो न योषा सभावती विदथ्येव सं वाक् ॥
ଯେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁସ୍ଥାପିତ, ଘୃତ-ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତି ଝଲମଲ କରେ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଛାୟା ଓ ଉପର ଧାର ଥିବା ବାଣ/ଭାଲା ପରି; ଗୁପ୍ତରେ ଚଳିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାରୀ ପରି—ତାଙ୍କର ବାକ୍ ସଭା-ବହନକାରୀ ହୋଇ, ବିଧଥ୍ୟ (ବିଧି-ସଭା) ପରି, ଏକତ୍ର ହୋଇ ସଂବାଦ କରେ।
Mantra 4
परा शुभ्रा अयासो यव्या साधारण्येव मरुतो मिमिक्षुः । न रोदसी अप नुदन्त घोरा जुषन्त वृधं सख्याय देवाः ॥
ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ସଦା ଯୁବ—ମରୁତମାନେ ଯେନ ସାଧାରଣ ସମ୍ମତିରେ ନିଜ ବଳକୁ ଏକତ୍ର ମିଶାନ୍ତି। ସେମାନେ ଦୁଇ ଲୋକ (ରୋଦସୀ)କୁ ଠେଲି ଦୂର କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଘୋର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନେ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ଥିବା ବୃଧ (ବୃଦ୍ଧି)ରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
Mantra 5
जोषद्यदीमसुर्या सचध्यै विषितस्तुका रोदसी नृमणाः । आ सूर्येव विधतो रथं गात्त्वेषप्रतीका नभसो नेत्या ॥
ଯେତେବେଳେ ଅଧିପତ୍ୟଶକ୍ତି (ଅସୁର୍ୟା) ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ସମ୍ମତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ପୁରୁଷାର୍ଥ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ଦୀପ୍ତ ଶିଖା-ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ରୋଦସୀ—ଦୁଇ ଲୋକ—ଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସେ ଉପାସକଙ୍କ ରଥ ପାଖକୁ ଯାଏ—ଜ୍ୱଳନ୍ତ ରୂପରେ—ଆକାଶର ବିସ୍ତାରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରି।
Mantra 6
आस्थापयन्त युवतिं युवानः शुभे निमिश्लां विदथेषु पज्राम् । अर्को यद्वो मरुतो हविष्मान्गायद्गाथं सुतसोमो दुवस्यन् ॥
ଯୁବମାନେ ଯୁବତୀକୁ—ଶୁଭ୍ର, କ୍ଷିପ୍ର—ବିଦଥ ସଭାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ହେ ମରୁତମାନେ, ଯେତେବେଳେ ଅର୍କ (ସ୍ତୁତିଗୀତ) ହବିଷ୍ ସହିତ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗାଏ, ଯେତେବେଳେ ପିଷିତ ସୋମ ସେବାଭାବରେ ଗାଥା ଗାଏ—ସେତେବେଳେ ଶକ୍ତିମାନେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 7
प्र तं विवक्मि वक्म्यो य एषां मरुतां महिमा सत्यो अस्ति । सचा यदीं वृषमणा अहंयुः स्थिरा चिज्जनीर्वहते सुभागाः ॥
ମୁଁ ସେହି ପରମକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆଣୁଛି—ସତ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚାର୍ୟ, ବଚନୀୟ—ଯାହାଙ୍କର ମହିମା ଏହି ମରୁତମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ। ସେ ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଗତି କରନ୍ତି, ବୃଷଭ-ମନସ୍କ, ସ୍ୱୟଂପ୍ରେରିତ ଶକ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ଶକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ବହି ନିଆଯାନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ଭାଗରେ ସୁଭାଗ୍ୟବାନ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 8
पान्ति मित्रावरुणाववद्याच्चयत ईमर्यमो अप्रशस्तान् । उत च्यवन्ते अच्युता ध्रुवाणि वावृध ईं मरुतो दातिवारः ॥
ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୋଷରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଆର୍ୟମନ ସେମାନଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି—ନିନ୍ଦାରହିତ, ଅପ୍ରଶସ୍ତମାନଙ୍କୁ। ଏବଂ ଅଚଳ ଧ୍ରୁବ ବସ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି; ମରୁତମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ଦାନରେ ସମୃଦ୍ଧ।
Mantra 9
नही नु वो मरुतो अन्त्यस्मे आरात्ताच्चिच्छवसो अन्तमापुः । ते धृष्णुना शवसा शूशुवांसोऽर्णो न द्वेषो धृषता परि ष्ठुः ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ତୁମ ଶବସର ଅନ୍ତକୁ କେବେ ପହଞ୍ଚିନାହ—ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଧୃଷ୍ଣୁ ଶକ୍ତିରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହୋଇ, ତୁମେ ବୈରକୁ ଏକ ବାଧାକୁ ଘେରିଥିବା ପ୍ରବାହ ପରି ଚାରିପାଖେ ଦଢ଼ି ରହ, ତାହାକୁ ଚାପି ପଛକୁ ଠେଲିଦେଉଛ।
Mantra 10
वयमद्येन्द्रस्य प्रेष्ठा वयं श्वो वोचेमहि समर्ये । वयं पुरा महि च नो अनु द्यून्तन्न ऋभुक्षा नरामनु ष्यात् ॥
ଆଜି ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ; ଆସନ୍ତାକାଲି ମଧ୍ୟ ସମର-ଯଜ୍ଞରେ ଆମେ ଉଚ୍ଚାର କରିବୁ। ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଏମିତି ଥିଲୁ; ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଜୁଡ଼ି ଆମ ପାଇଁ ଏହିପରି ହେଉ—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୃଢ଼-ରୂପଦାତା ଶକ୍ତି (ଋଭୁକ୍ଷ)ର ନେତୃତ୍ୱ ତଳେ ତାହା ଆମର ହେଉ।
Mantra 11
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ଏହା ତୁମମାନଙ୍କର ସ୍ତୋତ୍ର; ଏହା ମାନ୍ୟ ପ୍ରେରକ କବିଙ୍କର ବାଣୀ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆମ ଦେହରେ ଓ ଆମ ବିସ୍ତାରରେ ଆସ; ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳ ଦାନକରୁଥିବା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବଳକୁ ଆମେ ପାଉ।
“A thousand” is a Vedic way of saying “abundant and overflowing.” The hymn emphasizes that Indra’s help, nourishment, wealth, and success-powers are not scarce but plentiful and near when properly invoked.
Indra is frequently praised together with the Maruts, his storm-allies who embody dynamic force and momentum. This hymn shows Indra’s power arriving through a shared field of energy—Maruts, Soma, and the sung hymn working together in ritual.
It aims at protection, victory, prosperity, and inner strength. By offering Soma and reciting the stoma, the worshipper asks that divine power become steady and effective in one’s life—bringing nourishment, success, and enduring resilience.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.