Rig Veda Sukta 128
Mandala 1Sukta 1288 Mantras

Sukta 128

Sukta 1.128

Rishi

Kutsa Āṅgirasa (traditional for the section; RV 1.128 also Agni hymn in the same family transmission)

Devata

Agni

Chandas

Triṣṭubh

RV 1.128 ଏକ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ହୋତୃ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି—ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମିତ, ଇଳାଙ୍କ ଯଜ୍ଞାସନରେ ଆସୀନ, ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆହୁତି ଓ ମିତ୍ରତା ବହନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହା ଋତ (ତାଙ୍କର “ନିଜ ନିୟମ”) ପ୍ରତି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅନୁଗତି, ଧନ ଓ ଯଶ ଆଣିବାର ଶକ୍ତି, ଏବଂ ବାହ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ—ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ, କୁଟିଳ ହିଂସା, ଓ ପାପ—ଠାରୁ ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ ସମୁଦାୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ବିବେକୀ ଦୂତ ଓ ସର୍ବଜ୍ଞ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଭାବେ ସିଂହାସନାରୋହଣ କରାଏ—ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ତୁତିଗୀତ ଦ୍ୱାରା ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି।

Mantras

Mantra 1

अयं जायत मनुषो धरीमणि होता यजिष्ठ उशिजामनु व्रतमग्निः स्वमनु व्रतम् । विश्वश्रुष्टिः सखीयते रयिरिव श्रवस्यते । अदब्धो होता नि षददिळस्पदे परिवीत इळस्पदे ॥

ଏହି ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଆଧାର (ଧରୀମଣି) ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି—ହୋତୃ, ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବାଧିକ ଯୋଗ୍ୟ; ଉଶିଜମାନଙ୍କ ବ୍ରତକୁ ଅନୁସରି—ଅଗ୍ନି ନିଜ ବ୍ରତକୁ ଅନୁସରନ୍ତି। ସର୍ବାନୁଶାସନରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେ ଆମ ସଖା ହୁଅନ୍ତି; ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି) ପରି ସେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେବାଯୋଗ୍ୟ। ଅଦବ୍ଧ ହୋତୃ ଇଳାର ଆସନ (ଇଳସ୍ପଦେ) ଉପରେ ବସନ୍ତି—ଇଳସ୍ପଦେ ପରିବୀତ ହୋଇ, ଇଳସ୍ପଦେ ପରିବୀତ ହୋଇ।

Mantra 2

तं यज्ञसाधमपि वातयामस्यृतस्य पथा नमसा हविष्मता देवताता हविष्मता । स न ऊर्जामुपाभृत्यया कृपा न जूर्यति । यं मातरिश्वा मनवे परावतो देवं भाः परावतः ॥

ଯଜ୍ଞସାଧକ ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ଆମେ ଋତର ପଥରେ ନମସ୍କାର ଓ ହବିଷ ସହିତ ପଖାଇ ଅଗ୍ନିରୂପେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁ—ଦେବତ୍ୱର ପ୍ରକଟତା ପାଇଁ, ହବିଷ ସହିତ। ସେ ଆମ ପାଖକୁ ଊର୍ଜା (ପୋଷକ ବଳ) ଆଣି ସମୀପରେ ରଖନ୍ତି; ଏହି କୃପା-ରକ୍ଷାରେ ସେ କ୍ଷୟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଯାହାକୁ ମାତରିଶ୍ୱାନ ମନୁ ପାଇଁ ପରାବତ (ଦୂର ଦେଶ) ଠାରୁ ଦେବରୂପେ ଆଣିଥିଲେ—ପରାବତ ଠାରୁ ଭାସ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ।

Mantra 3

एवेन सद्यः पर्येति पार्थिवं मुहुर्गी रेतो वृषभः कनिक्रदद्दधद्रेतः कनिक्रदत् । शतं चक्षाणो अक्षभिर्देवो वनेषु तुर्वणिः । सदो दधान उपरेषु सानुष्वग्निः परेषु सानुषु ॥

ଏହି ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ପୃଥିବୀର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସବୁଦିଗରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପରିଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ପୁନଃପୁନଃ ଶକ୍ତିର ବୃଷଭ ଗର୍ଜନ କରେ—ତେଜସ୍ୱୀ ବଳର ରେତସ୍ (ବୀଜ) ଧାରଣ କରି, ଗର୍ଜନ କରେ। ଶତ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖୁଥିବା ଦେବ, ବିଜୟୀ, ବନମାନଙ୍କ ଗଭୀରତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଉପର ଶିଖରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଓ ଦୂର ଶିଖରମାନଙ୍କ ଉପରେ ସଦା ନିଜ ଆସନ ସ୍ଥାପନ କରି—ଅଗ୍ନି ଉପର ଶିଖରମାନେ, ଦୂର ଶିଖରମାନେ।

Mantra 4

स सुक्रतुः पुरोहितो दमेदमेऽग्निर्यज्ञस्याध्वरस्य चेतति क्रत्वा यज्ञस्य चेतति । क्रत्वा वेधा इषूयते विश्वा जातानि पस्पशे । यतो घृतश्रीरतिथिरजायत वह्निर्वेधा अजायत ॥

ସେ ଶୁକ୍ରତୁ (ଦୀପ୍ତ ସଙ୍କଳ୍ପବାନ) ଅଗ୍ନି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହରେ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଅଗ୍ରେ ସ୍ଥାପିତ; ସେ ନିଜ କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ-ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଧ୍ୱର (ଅହିଂସକ ଋତୁ-ବିଧି)କୁ ଚେତେ—କ୍ରତୁ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଯଜ୍ଞକୁ ଚେତେ। ସେଇ କ୍ରତୁରେ ବେଧା (ସର୍ବଜ୍ଞ) ପ୍ରେରଣାକୁ ବାଣ ପରି ନିକ୍ଷେପ କରେ ଏବଂ ଜନ୍ମିତ ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଦେଖେ। ଯାହାଠାରୁ ଘୃତଶ୍ରୀ (ଘୃତରେ ଦୀପ୍ତ) ଅତିଥି ଜନ୍ମିଲା—ବହ୍ନି, ବେଧା ଜନ୍ମିଲା।

Mantra 5

क्रत्वा यदस्य तविषीषु पृञ्चतेऽग्नेरवेण मरुतां न भोज्येषिराय न भोज्या । स हि ष्मा दानमिन्वति वसूनां च मज्मना । स नस्त्रासते दुरितादभिह्रुतः शंसादघादभिह्रुतः ॥

ଯେତେବେଳେ ତାହାର କ୍ରତୁ ଦ୍ୱାରା ତାହାର ତବିଷୀ (ବଳଗୁଡ଼ିକ) ଯୋଗ ହୋଇ ପୂରିତ ହୁଏ—ଅଗ୍ନିର ଅବେଣ (ରକ୍ଷା) ଦ୍ୱାରା—ମରୁତମାନେ ଯେପରି ଭୋକ୍ତା ପାଇଁ, ସେପରି ପ୍ରେରକ ପାଇଁ ଶକ୍ତିରୂପେ; କ୍ଷୁଦ୍ର ଉପଯୋଗ ପାଇଁ ନୁହେଁ। କାରଣ ସେ ହିଁ ଧନ-ଦାନକୁ ଅଗ୍ରସର କରେ ଏବଂ ନିଜ ମହିମାରେ ବସୁମାନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି କରାଏ। ସେ ଆମକୁ ଦୁରିତ (ବକ୍ର/କୁଟିଳ) ଆଘାତରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ଅଭିହୃତ ଶଂସା (ନିନ୍ଦା/ଆକ୍ଷେପ) ଓ ଅଘ (ପାପ)ର ଆଘାତରୁ।

Mantra 6

विश्वो विहाया अरतिर्वसुर्दधे हस्ते दक्षिणे तरणिर्न शिश्रथच्छ्रवस्यया न शिश्रथत् । विश्वस्मा इदिषुध्यते देवत्रा हव्यमोहिषे । विश्वस्मा इत्सुकृते वारमृण्वत्यग्निर्द्वारा व्यृण्वति ॥

ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ, ବିଶାଳ ଗତିରେ ବିହାରୀ, ଋତକର୍ମର ଦୂତ (ଅରତି) ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ବସୁ (ଧନ/ନିଧି) ସ୍ଥାପନ କରେ; ସେ ଶିଥିଲ ହୁଏ ନାହିଁ—ଦ୍ରୁତ ଧାବକ ପରି—ଯଶ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶିଥିଲ ହୁଏ ନାହିଁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ନିଜ ଇଷୁ (ପ୍ରେରଣା)କୁ ସଜାଏ, ଦେବତ୍ରା ହବ୍ୟ ବହନ କରିବାକୁ। ସମସ୍ତ ସୁକୃତ (ସତ୍କର୍ମୀ) ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଆବରଣ/ବାଡ଼କୁ ଖୋଲେ; ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତାର କରି ଖୋଲିଦିଏ।

Mantra 7

स मानुषे वृजने शंतमो हितोऽग्निर्यज्ञेषु जेन्यो न विश्पतिः प्रियो यज्ञेषु विश्पतिः । स हव्या मानुषाणामिळा कृतानि पत्यते । स नस्त्रासते वरुणस्य धूर्तेर्महो देवस्य धूर्तेः ॥

ସ ମାନୁଷେ ବୃଜନେ ଶଂତମୋ ହିତଃ—ମାନବ ସମୁଦାୟରେ ସେ ସର୍ବାଧିକ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ। ଯଜ୍ଞମାନେ ଅଗ୍ନି, ପ୍ରିୟ ବିଶ୍ପତି (ଜନପତି/ଲୋକନାୟକ) ପରି, ଜୟ କରିବାଯୋଗ୍ୟ। ସେ ମାନବମାନଙ୍କ ହବ୍ୟର ଏବଂ ସୁକୃତ (ସୁସଂସ୍କୃତ, ସମର୍ପିତ) କୃତ୍ୟମାନଙ୍କର ପତି ହୁଏ। ମହାଦେବ ବରୁଣଙ୍କ ଧୂର୍ତ୍ତି (କପଟ) ଓ ବନ୍ଧନରୁ—ବରୁଣଙ୍କ ଧୂର୍ତ୍ତିରୁ—ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Mantra 8

अग्निं होतारमीळते वसुधितिं प्रियं चेतिष्ठमरतिं न्येरिरे हव्यवाहं न्येरिरे । विश्वायुं विश्ववेदसं होतारं यजतं कविम् । देवासो रण्वमवसे वसूयवो गीर्भी रण्वं वसूयवः ॥

ଅଗ୍ନିଂ ହୋତାରମୀଳତେ—ହବ୍ୟର ହୋତାକୁ, ବସୁଧିତିଂ (ଧନ-ଧାରକ)କୁ, ପ୍ରିୟକୁ, ସର୍ବାଧିକ ଚେତିଷ୍ଠ (ସୁବିବେକୀ/ସୁଚେତନ) ଦୂତକୁ ସେମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ହବ୍ୟବାହ (ହବ୍ୟ-ବାହକ)କୁ ସେମାନେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି, ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାୟୁ (ସର୍ବଜୀବନ-ବ୍ୟାପୀ), ବିଶ୍ୱବେଦସ (ସର୍ବଜ୍ଞ), ଯଜ୍ୟ ହୋତାକୁ, କବି (ଦୃଷ୍ଟା-କବି)କୁ—ବସୁୟବଃ (ସମୃଦ୍ଧି ଆକାଂକ୍ଷୀ) ଦେବମାନେ ସହାୟତା ପାଇଁ ଗୀର୍ଭିଃ (ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା) ରଣ୍ୱ (ଆନନ୍ଦଦାୟକ) ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି।

Frequently Asked Questions

It presents Agni as the ideal sacrificial priest (Hotṛ) who is properly installed in the rite, carries offerings to the gods, brings prosperity, and protects the worshipper from harm and hostility.

It is ritual language for establishing the sacred fire in its correct seat or station, meaning the sacrifice is set on a firm, orderly foundation where Agni can act as the true mediator.

It asks for wealth and increase, good fame, and strong protection—especially against outside dangers like hostile speech, harmful attacks, and sin that disrupts one’s life and ritual order.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App