Sukta 113

Mantra 1

इदं श्रेष्ठं ज्योतिषां ज्योतिरागाच्चित्रः प्रकेतो अजनिष्ट विभ्वा । यथा प्रसूता सवितुः सवायँ एवा रात्र्युषसे योनिमारैक् ॥

ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ଜ୍ୟୋତି ଆସିପହଞ୍ଚିଛି; ଅଦ୍ଭୁତ, ସ୍ପଷ୍ଟ-ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ସେ ନିଜ ବିଶାଳତାରେ ଜନ୍ମିଛି। ସବିତୃଙ୍କ ପ୍ରେରଣା ପାଇଁ ପ୍ରସୂତା ହେବା ପରି, ରାତି ଉଷାକୁ ଗର୍ଭସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି।

Mantra 2

रुशद्वत्सा रुशती श्वेत्यागादारैगु कृष्णा सदनान्यस्याः । समानबन्धू अमृते अनूची द्यावा वर्णं चरत आमिनाने ॥

ଦୀପ୍ତ ବଛଡ଼ାମାନଙ୍କ ସହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସ୍ୱୟଂ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ—ଶ୍ୱେତ-ପ୍ରଭାମୟୀ ଆସିଛି; ଏବଂ କଳା ତାହାର ଆସନମାନରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛି। ଏକେ ବନ୍ଧନର, ଅମୃତସ୍ୱରୂପ ଦୁଇ ଅମର ଭଗିନୀ, କ୍ରମକ୍ରମେ ଗତି କରି, ଅକ୍ଷତ ରହି ନିଜ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣକୁ ପରିଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

Mantra 3

समानो अध्वा स्वस्रोरनन्तस्तमन्यान्या चरतो देवशिष्टे । न मेथेते न तस्थतुः सुमेके नक्तोषासा समनसा विरूपे ॥

ସେଇ ଦୁଇ ଭଉଣୀଙ୍କର ପଥ ଏକେ—ଅନନ୍ତ; ତଥାପି ଦେବ-ବିଧିରେ ନିୟତ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ରୀତିରେ ସେଇ ପଥରେ ଚାଲନ୍ତି। ସେମାନେ ନ ଧକ୍କା ଖାଆନ୍ତି, ନ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରୁହନ୍ତି; ରାତ୍ରି ଓ ଉଷା—ଏକ ମନର—ରୂପେ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକେ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଆଗେଇ ଯାଆନ୍ତି।

Mantra 4

भास्वती नेत्री सूनृतानामचेति चित्रा वि दुरो न आवः । प्रार्प्या जगद्व्यु नो रायो अख्यदुषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥

ଭାସ୍ୱତୀ ସେ, ସଦ୍ବାଣୀ (ସୂନୃତା)ର ନେତ୍ରୀ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହୁଏ; ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ସେ ଆମ ପାଇଁ ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶାଳ ଭାବେ ଖୋଲିଦେଇଛି। ଜଗତକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଗତିମାନ କରି, ଆମକୁ ରାୟଃ—ସମୃଦ୍ଧିର ଭଣ୍ଡାର—ଦୃଶ୍ୟ କରାଇଛି; ଉଷା ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଛି।

Mantra 5

जिह्मश्ये चरितवे मघोन्याभोगय इष्टये राय उ त्वम् । दभ्रं पश्यद्भ्य उर्विया विचक्ष उषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥

ବାଙ୍କା ଓ ସିଧା—ଦୁହେଁ ଯଥାରୀତି ଚାଲିବା ପାଇଁ, ହେ ମଘୋନୀ (ଉଦାରିଣୀ), ତୁମେ ଭୋଗ ଓ ଇଷ୍ଟ ରାୟଃ—ଇଚ୍ଛିତ ସମୃଦ୍ଧି—ଆଣ। ଯେମାନେ ଅଳ୍ପ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ବିଶାଳ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ; ଉଷା ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଛି।

Mantra 7

एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि व्युच्छन्ती युवतिः शुक्रवासाः । विश्वस्येशाना पार्थिवस्य वस्व उषो अद्येह सुभगे व्युच्छ ॥

ଏହି ଦିବର ଦୁହିତା—ଆମ ସମ୍ମୁଖେ ପ୍ରତ୍ୟଦର୍ଶି; ବ୍ୟୁଚ୍ଛନ୍ତୀ, ଶୁକ୍ରବାସା ଯୁବତୀ। ସମସ୍ତ ପାର୍ଥିବ ବସୁର ଈଶାନୀ, ହେ ଉଷା, ସୁଭଗେ, ଆଜି ଏଠି ଆମ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ବ୍ୟୁଚ୍ଛ।

Mantra 8

परायतीनामन्वेति पाथ आयतीनां प्रथमा शश्वतीनाम् । व्युच्छन्ती जीवमुदीरयन्त्युषा मृतं कं चन बोधयन्ती ॥

ପରାୟତୀନାଂ ପଥକୁ ସେ ଅନୁସରେ; ଆୟତୀନାଂ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରଥମା—ଶଶ୍ୱତ କ୍ରମବତୀ। ବ୍ୟୁଚ୍ଛନ୍ତୀ ସେ ଜୀବକୁ ଉଦୀରୟନ୍ତି; କୌଣସି ମୃତକୁ କଦାପି ବୋଧୟନ୍ତି ନାହିଁ—ପ୍ରାଣକୁ ମାତ୍ର ଉଠାନ୍ତି।

Mantra 9

उषो यदग्निं समिधे चकर्थ वि यदावश्चक्षसा सूर्यस्य । यन्मानुषान्यक्ष्यमाणाँ अजीगस्तद्देवेषु चकृषे भद्रमप्नः ॥

ହେ ଉଷା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଅଗ୍ନିକୁ ସମିଧେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରାଇଲ, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ଷୁକୁ ବିସ୍ତାରେ ଖୋଲିଦେଲ, ଯେତେବେଳେ ହବିଷ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ମାନବମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଲ—ସେତେବେଳେ ଦେବେଷୁ ତୁମେ ଭଦ୍ର ଅପ୍ନଃ, କଲ୍ୟାଣକର କର୍ମସିଦ୍ଧି ସାଧନ କର।

Mantra 10

कियात्या यत्समया भवाति या व्यूषुर्याश्च नूनं व्युच्छान् । अनु पूर्वाः कृपते वावशाना प्रदीध्याना जोषमन्याभिरेति ॥

ତାହାର ଋତୁର ମାପ କେତେ—ଯେଉଁ ଉଷାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟୂଷିତ ହୋଇଗଲେ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଏବେ ନୂତନ ଭାବେ ବ୍ୟୁଚ୍ଛୁଛନ୍ତି? ପୂର୍ବତନମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରି, ବାବଶାନା (ଆକାଂକ୍ଷାରେ) ହୋଇ ସେ କୃପା କରେ; ପ୍ରଦୀଧ୍ୟାନା (ଦୀପ୍ତ) ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ଉଷାମାନଙ୍କ ସହ ଆଗକୁ ବଢ଼େ, ଦେବଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ଜୋଷ (ପ୍ରସନ୍ନ ସମ୍ମତି) ଖୋଜି।

Mantra 11

ईयुष्टे ये पूर्वतरामपश्यन्व्युच्छन्तीमुषसं मर्त्यासः । अस्माभिरू नु प्रतिचक्ष्याभूदो ते यन्ति ये अपरीषु पश्यान् ॥

ଯେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପୂର୍ବତର ଉଷାକୁ ବ୍ୟୁଚ୍ଛୁଥିବାବେଳେ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ତ ଚାଲିଗଲେ। ଏବେ ସେ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରତିଚକ୍ଷ୍ୟା (ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ) ହୋଇଛି; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଅପରିଷୁ (ଦୂର ଅନ୍ତରାଳରେ) ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଗକୁ ପାର ହୋଇଯାନ୍ତି।

Mantra 12

यावयद्द्वेषा ऋतपा ऋतेजाः सुम्नावरी सूनृता ईरयन्ती । सुमङ्गलीर्बिभ्रती देववीतिमिहाद्योषः श्रेष्ठतमा व्युच्छ ॥

ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୂରେ ହଟାଇ, ଋତପା—ଋତର ରକ୍ଷକୀ ଏବଂ ଋତେଜା—ଋତରୁ ଜନ୍ମିତା, ସୁମ୍ନାବରୀ (କୃପାର ଆବରଣ) ଆଣି, ସୂନୃତା (ସତ୍ୟ-ବାଣୀ)କୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରେ। ସୁମଙ୍ଗଳୀ (ଶୁଭ ସମନ୍ୱୟ) ଓ ଦେବବୀତି (ଦେବମାନଙ୍କ ପଥ) ଧାରଣ କରି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମା ଉଷା, ଆଜି ଏଠାରେ ବ୍ୟୁଚ୍ଛ।

Mantra 13

शश्वत्पुरोषा व्युवास देव्यथो अद्येदं व्यावो मघोनी । अथो व्युच्छादुत्तराँ अनु द्यूनजरामृता चरति स्वधाभिः ॥

ଶାଶ୍ୱତ କାଳରୁ ଦେବୀ ଉଷା ପୂର୍ବେ ପୂର୍ବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଆସିଛି; ଏବଂ ଆଜି ମଧ୍ୟ, ହେ ମଘୋନୀ (ଉଦାର ଦାତ୍ରୀ), ତୁମେ ଏହି ଜଗତକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛ। ଏବଂ ସେ ଉଦିତ ହେଲେ, ସେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ—ଅଜର, ଅମୃତ—ନିଜ ସ୍ୱଧାଭିଃ (ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା।

Mantra 14

व्यञ्जिभिर्दिव आतास्वद्यौदप कृष्णां निर्णिजं देव्यावः । प्रबोधयन्त्यरुणेभिरश्वैरोषा याति सुयुजा रथेन ॥

ଦିବ୍ୟ ନିବାସସ୍ଥାନମାନରୁ ସେ ନିଜ ଦୀପ୍ତ ଅଲଙ୍କାର ସହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ଦେବୀ ଉଷା କଳା ଆବରଣକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି। ଅରୁଣ (ଲାଲିମା) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରି, ସୁୟୁଜ ରଥରେ ଉଷା ଆସେ।

Mantra 15

आवहन्ती पोष्या वार्याणि चित्रं केतुं कृणुते चेकिताना । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनां विभातीनां प्रथमोषा व्यश्वैत् ॥

ପୋଷଣ ଓ ଇଚ୍ଛନୀୟ ସମୃଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ବହିଆଣି, ସେ ଚିତ୍ର କେତୁ—ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରକାଶ-ଧ୍ୱଜ—ଗଢ଼େ, ଚେତନାଶୀଳ ଓ ବିବେକୀ। ଆସିଥିବା ଓ ଆସିବାକୁ ଥିବା ସମସ୍ତ ଉଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଉଷା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଛି—ଶାଶ୍ୱତ ଉପମାରୂପେ—ସମସ୍ତ ଦୀପ୍ତ ଉଷାମାନଙ୍କ ପାଇଁ।

Mantra 16

उदीर्ध्वं जीवो असुर्न आगादप प्रागात्तम आ ज्योतिरेति । आरैक्पन्थां यातवे सूर्यायागन्म यत्र प्रतिरन्त आयुः ॥

ଆମର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠିଆସିଛି; ତମସ ଆଗକୁ ସରି ଦୂରେଇଗଲା, ଏବଂ ଜ୍ୟୋତି ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗମନ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲିଗଲା; ଯେଉଁଠାରେ ଆୟୁ ଧାରିତ ଓ ବିସ୍ତୃତ ହୁଏ, ସେଠାକୁ ଆମେ ପହଞ୍ଚିଛୁ।

Mantra 17

स्यूमना वाच उदियर्ति वह्निः स्तवानो रेभ उषसो विभातीः । अद्या तदुच्छ गृणते मघोन्यस्मे आयुर्नि दिदीहि प्रजावत् ॥

ପ୍ରେରିତ ବାଣୀର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସହ ଇଚ୍ଛାର ଅଗ୍ନି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୁଏ, ସ୍ତୁତିଗୀତରେ ଦୀପ୍ତ ଉଷାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି। ଆଜି ମଧ୍ୟ, ହେ ମଘୋନୀ (ଉଦାରିଣୀ), ଗାୟକ ପାଇଁ ଉଦିତ ହେଅ; ଆମ ଭିତରେ ପ୍ରଜାବତ୍—ସନ୍ତତିସମୃଦ୍ଧ—ଆୟୁକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କର।

Mantra 18

या गोमतीरुषसः सर्ववीरा व्युच्छन्ति दाशुषे मर्त्याय । वायोरिव सूनृतानामुदर्के ता अश्वदा अश्नवत्सोमसुत्वा ॥

ଗୋମତୀ—କିରଣସମୃଦ୍ଧ—ଏବଂ ସର୍ବବୀରା—ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ସେଇ ଉଷାମାନେ ଦାନଶୀଳ ମର୍ତ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ୟୁଚ୍ଛନ୍ତି, ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି। ବାୟୁ ପରି ସୂନୃତା (ସତ୍ୟବାଣୀ)ମାନଙ୍କ ଉଦର୍କେ ଉଦ୍ଧତ ଉତ୍ସାହରେ—ସୋମସୁତ୍ୱା (ସୋମପୀଡନ) ଦ୍ୱାରା ସେ ତାହାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ; ଅଶ୍ୱଦା—ଦ୍ରୁତଶକ୍ତି ଦାନକାରୀ—ସେଇ ଉଷାମାନଙ୍କୁ।

Mantra 19

माता देवानामदितेरनीकं यज्ञस्य केतुर्बृहती वि भाहि । प्रशस्तिकृद्ब्रह्मणे नो व्युच्छा नो जने जनय विश्ववारे ॥

ଦେବମାନଙ୍କର ମାତା, ଅଦିତିର ମୁଖ, ଯଜ୍ଞର କେତୁ (ଧ୍ୱଜ)—ହେ ବୃହତୀ, ପ୍ରକାଶିତ ହେ। ବ୍ରହ୍ମ (ପବିତ୍ର ବାଣୀ) ପାଇଁ ଯଥାର୍ଥ ପ୍ରଶଂସା ରଚନାକାରିଣୀ, ଆମ ପାଇଁ ଉଷା ଭାବେ ଉଦୟ ହେ; ହେ ବିଶ୍ୱବାରେ, ଆମ ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛନୀୟ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଜନ୍ମ ଦେ।

Mantra 20

यच्चित्रमप्न उषसो वहन्तीजानाय शशमानाय भद्रम् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

ଉଷାମାନେ ଯେ ଅଦ୍ଭୁତ ସିଦ୍ଧି ଓ ମଙ୍ଗଳକୁ ପ୍ରୟାସୀ ଉପାସକ ପାଇଁ ବହନ କରନ୍ତି—ସେହିଟିକୁ ଆମ ପାଇଁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ବଢ଼ାନ୍ତୁ; ଏବଂ ଅଦିତି, ସିନ୍ଧୁ (ବହୁଥିବା ସତ୍ତାର ନଦୀ), ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ) ମଧ୍ୟ।