Sukta 11
Sukta 1.11
Traditionally: Madhucchandas Vaiśvāmitra for RV 1.11
Indra
Triṣṭubh (RV 1.11 is predominantly Triṣṭubh)
RV 1.11 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଷୁକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହିମା ବଢ଼ାଯାଇଛି ଏବଂ ତାଙ୍କ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ବୀର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି—ବିଶେଷକରି ବଳର ଗୁହା ଖୋଲିବା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ “ଗାଈ” (କିରଣ/ଧନ) ମୁକ୍ତ କରିବା। ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟୀ ଶକ୍ତି, ସୁରକ୍ଷା ଓ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ଆଶା କରେ, ଏବଂ ନିଷ୍କପଟ ମନର ଉପାସକମାନେ ଡାକିଲେ ତାଙ୍କ ଉଦାରତା ସମସ୍ତ ଗଣନାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Mantras
Mantra 1
इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त्समुद्रव्यचसं गिरः । रथीतमं रथीनां वाजानां सत्पतिं पतिम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଗିରଃ (ସ୍ତୁତି-ବାଣୀ) ବୃଦ୍ଧି କରିଛି—ସମୁଦ୍ର ସମ ବ୍ୟାପକ, ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସାରିତ। ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ, ବାଜ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି) ର ଅଧିପତି, ସତ୍ୟବାନମାନଙ୍କ ନେତା-ସ୍ୱାମୀ।
Mantra 2
सख्ये त इन्द्र वाजिनो मा भेम शवसस्पते । त्वामभि प्र णोनुमो जेतारमपराजितम् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ସଖ୍ୟରେ ଆମେ—ବାଜିନଃ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି ଆକାଂକ୍ଷୀ)—ଭୟ କରୁନାହିଁ, ହେ ଶବସସ୍ପତେ (ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ)। ତୁମ ପ୍ରତି ଆମେ ଡାକ ସହିତ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛୁ—ଅପରାଜିତ ଜେତାଙ୍କ ପ୍ରତି।
Mantra 3
पूर्वीरिन्द्रस्य रातयो न वि दस्यन्त्यूतयः । यदी वाजस्य गोमतः स्तोतृभ्यो मंहते मघम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୂର୍ବ ରାତୟଃ (ଦାନ) ଓ ତାଙ୍କ ଊତୟଃ (ରକ୍ଷା-ସହାୟ) କେବେ ବି ଅଭାବ ହୁଏନାହିଁ। ସେ ଯେତେବେଳେ ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କୁ ଗୋମତ ବାଜର ମଘ (ଉଦାର ଦାନ) ଦିଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାହା ପ୍ରକାଶ-କିରଣରେ ସମୃଦ୍ଧ ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି ହୁଏ (ଜ୍ଞାନର ଗାଈମାନଙ୍କ ପରି)।
Mantra 4
पुरां भिन्दुर्युवा कविरमितौजा अजायत । इन्द्रो विश्वस्य कर्मणो धर्ता वज्री पुरुष्टुतः ॥
ଯୁବ କବି, ପୁରମାନଙ୍କର ଭେଦକ, ଅପରିମିତ ତେଜସ୍ବୀ, ଜନ୍ମିଲେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ କର୍ମର ଧାରକ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଅନେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ।
Mantra 5
त्वं वलस्य गोमतोऽपावरद्रिवो बिलम् । त्वां देवा अबिभ्युषस्तुज्यमानास आविषुः ॥
ହେ ଅଦ୍ରିଭଃ (ପାଷାଣଧାରୀ), ତୁମେ ବଲର ଗୋମତ୍—ପ୍ରକାଶକିରଣସମୃଦ୍ଧ—ଗୁହାବିଲକୁ ଖୋଲିଦେଲ; ଭୟଭୀତ ଓ ଅମର୍ଦ୍ଦିତ ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରକଟ ରୂପେ ଆଣିଲେ।
Mantra 6
तवाहं शूर रातिभिः प्रत्यायं सिन्धुमावदन् । उपातिष्ठन्त गिर्वणो विदुष्टे तस्य कारवः ॥
ହେ ଶୂର, ତୁମ ରାତିଭିଃ (ଦାନ-କୃପା) ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବହୁଥିବା ସିନ୍ଧୁ ଦିଗକୁ ପୁନଃ ଫେରି ଆସି ତାହାକୁ ପ୍ରକାଶ କଲି; ହେ ଗିର୍ବଣ, ତୁମ ସମୀପେ ଗାୟକ କାରବଃ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ—କାରଣ କର୍ମର କର୍ତ୍ତାମାନେ ତୁମ ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣନ୍ତି।
Mantra 7
मायाभिरिन्द्र मायिनं त्वं शुष्णमवातिरः । विदुष्टे तस्य मेधिरास्तेषां श्रवांस्युत्तिर ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମାୟାମାନେ—କୌଶଳଶକ୍ତି—ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମାୟାବୀ ଶୁଷ୍ଣକୁ ପତନ କରାଇଲ। ତୁମ ସେହି କର୍ମକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଶ୍ରବଣଶକ୍ତିକୁ ଉନ୍ନତ କର—ତାଙ୍କର ପ୍ରେରିତ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଗ୍ରହଣକ୍ଷମତାକୁ ଉପରେ ଉଠାଇଦେ।
Mantra 8
इन्द्रमीशानमोजसाभि स्तोमा अनूषत । सहस्रं यस्य रातय उत वा सन्ति भूयसीः ॥
ବଳରେ ଅଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୋତ୍ରମାନେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲେ। ତାଙ୍କର ଦାନ ହଜାର—ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ କହିଲେ ଆଉ ଅଧିକ; କାରଣ ତାଙ୍କର କୃପା ଗଣନାର ପାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।
Frequently Asked Questions
It says that inspired hymns strengthen Indra, the great victorious power, and it asks him to protect and bless the worshippers with success and abundance.
Vala’s cave is a symbol of obstruction; when Indra opens it, the ‘cows’ (often understood as rays of light or wealth) are released—meaning prosperity and clarity return.
It can be recited as an Indra-stotra during a fire offering or personal prayer when seeking courage, obstacle-removal, protection, and strength to act rightly.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.