
Sukta 1.104
Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.104)
Indra
Triṣṭubh (probable for RV 1.104; verse-length and cadence consistent)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିବାକୁ, ଯଜ୍ଞରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଓ ନବନିଷ୍ପିଷ୍ଟ ସୋମ ପାନ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ସୁରକ୍ଷା ଓ ବିଜୟ ଦାନ କରୁ। ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଦେବୀୟ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଖୋଲି ବିଶ୍ରାମ ଦେବାର ଆତ୍ମୀୟ ସ୍ୱାଗତ ସହ, ଦାସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ, କୁଟିଳ ଶତ୍ରୁତାକୁ ଓ ଉପାସକମାନଙ୍କର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଭାଗ ହାରାଇବାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ତତ୍କାଳ ପ୍ରାର୍ଥନା ମିଶିଛି।
Mantra 1
योनिष्ट इन्द्र निषदे अकारि तमा नि षीद स्वानो नार्वा । विमुच्या वयोऽवसायाश्वान्दोषा वस्तोर्वहीयसः प्रपित्वे ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ନିଷଦନ ପାଇଁ ବିଶ୍ରାମର ଯୋନି-ସ୍ଥାନ ଗଢ଼ାଯାଇଛି; ହେ ସ୍ୱାନ (ଘୋଡ଼ା ପରି ହିହିନାଉଥିବା), ଆସ, ସେଠାରେ ବସ। ପ୍ରାଣଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ ଗତି ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ—ନିକଟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ—ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ଜୁଆଠାରୁ ଖୋଲିଦେ।
Mantra 2
ओ त्ये नर इन्द्रमूतये गुर्नू चित्तान्त्सद्यो अध्वनो जगम्यात् । देवासो मन्युं दासस्य श्चम्नन्ते न आ वक्षन्त्सुविताय वर्णम् ॥
ହେ ସେହି ବୀର-ନରମାନେ ସହାୟତା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକୁଛନ୍ତି; ଏବେଇ ସେ ପଥରୁ ସିଧାସଳଖ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ। ଦେବମାନେ ଦାସର ମନ୍ୟୁ (କ୍ରୋଧ)କୁ ଚକ୍ନାଚୁର କରି, ଆମକୁ ସୁବିତାୟ—ସୁଖଦ ଗମନ ପାଇଁ—ତେଜସ୍ବୀ ବର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଭ ପ୍ରକାଶ ଆଣିଦିଅନ୍ତୁ; ଋତର ସଠିକ ଗତିର ଖୋଲା ପଥ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।
Mantra 3
अव त्मना भरते केतवेदा अव त्मना भरते फेनमुदन् । क्षीरेण स्नातः कुयवस्य योषे हते ते स्यातां प्रवणे शिफायाः ॥
ଅବ ତ୍ମନା କେତବେଦା ତଳକୁ ବହେ; ଅବ ତ୍ମନା ଜଳ ଉପରର ଫେନ ମଧ୍ୟ ତଳକୁ ସରେ। କ୍ଷୀରେଣ ସ୍ନାତା, ହେ କୁୟବର ଯୋଷେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଆଘାତ ପାଇ ଶିଫାୟାଃର ପ୍ରବଣରେ ଢଳି ପଡ଼ୁନ୍ତୁ; ମିଥ୍ୟା ତେଜ ନିଜ ଅବତରଣରେ ନିଜେ ନଶ୍ଟ ହେଉ।
Mantra 4
युयोप नाभिरुपरस्यायोः प्र पूर्वाभिस्तिरते राष्टि शूरः । अञ्जसी कुलिशी वीरपत्नी पयो हिन्वाना उदभिर्भरन्ते ॥
ଉପର ଧାତୁ-କାର୍ଯ୍ୟର ନାଭି ଚଳିତ ହୋଇଛି; ଶୂର ବୀର ପ୍ରାଚୀନ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ଦଣ୍ଡକୁ ଆଗକୁ ପ୍ରସାରେ। ସିଧା ଅଛି କୁଲିଶୀ—ବଜ୍ରାୟୁଧ—ବୀରପତ୍ନୀ ସଦୃଶ ବଳବତୀ; ପୟଃକୁ ପ୍ରେରିତ କରି, ଉଦଭିଃ—ଜଳମାନଙ୍କ ସହ—ତାହାକୁ ବହନ କରି ଆଣନ୍ତି; ସତ୍ତାର ଧାରାମାନେ ପୋଷଣକୁ ବହି ଆଣନ୍ତି।
Mantra 5
प्रति यत्स्या नीथादर्शि दस्योरोको नाच्छा सदनं जानती गात् । अध स्मा नो मघवञ्चर्कृतादिन्मा नो मघेव निष्षपी परा दाः ॥
ଯେତେବେଳେ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ନେତୃତ୍ୱ ପଛକୁ ଫେରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଦସ୍ୟୁର ନିବାସସ୍ଥାନକୁ ନିକଟ ହୋଇ ଯାଯାଏ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ, ହେ ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର, କୁଟିଳମାନଙ୍କର କଳହ-କୋଳାହଳରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଦେଇ ପୁଣି ହଟିଯାଉଥିବା ଲୋକ ପରି ଆମକୁ ଦୂରେ ଛାଡ଼ି ଦିଅ ନାହିଁ; ଆମର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଭାଗକୁ ତ୍ୟାଗ କର ନାହିଁ।
Mantra 6
स त्वं न इन्द्र सूर्ये सो अप्स्वनागास्त्व आ भज जीवशंसे । मान्तरां भुजमा रीरिषो नः श्रद्धितं ते महत इन्द्रियाय ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ସେଇ ଆଶ୍ରୟ ହେଉ; ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ସେଇ ଆଶ୍ରୟ ହେଉ—ଜୀବନର ଆଶା ପାଇଁ ତୁମ ନିର୍ଦୋଷ ରକ୍ଷାକୁ ଆମ ସହ ଭାଗ କର। ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଧରାପକଡ଼ରେ ଆମକୁ ଆଘାତ କର ନାହିଁ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମହାନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଶକ୍ତି) ଉପରେ ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସ୍ଥାପନ କରିଛୁ।
Mantra 7
अधा मन्ये श्रत्ते अस्मा अधायि वृषा चोदस्व महते धनाय । मा नो अकृते पुरुहूत योनाविन्द्र क्षुध्यद्भ्यो वय आसुतिं दाः ॥
ତେବେ ମୁଁ ମନେ କରେ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି; ହେ ବୃଷଭ, ଆମକୁ ମହା ଧନ ଦିଗକୁ ପ୍ରେରିତ କର। ହେ ପୁରୁହୂତ, ଅକୃତ (ଅନିର୍ମିତ) ଯୋନିରେ ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅ ନାହିଁ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଭୁଖା ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ବୟ (ଜୀବଶକ୍ତି) ଏବଂ ସୁତି (ସୋମ-ପୀଡନ/ପ୍ରେସିଂ)—ଅର୍ପଣର ପୋଷଣ—ଦିଅ।
Mantra 8
मा नो वधीरिन्द्र मा परा दा मा नः प्रिया भोजनानि प्र मोषीः । आण्डा मा नो मघवञ्छक्र निर्भेन्मा नः पात्रा भेत्सहजानुषाणि ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ନ ବଧ କର; ଆମକୁ ଦୂରେ ନ ଫେଙ୍କ; ଆମ ପ୍ରିୟ ପୋଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଆମଠାରୁ ନ ଛିନିନେ। ହେ ମଘବନ୍ ଶକ୍ର, ଆମ ଅଣ୍ଡା—ଭବନର ବୀଜଗୁଡ଼ିକୁ—ନ ଭଙ୍ଗ କର; ଆମ ସହଜାନୁଷ—ଜନ୍ମସହଚର ଆଧାର-ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ—ନ ଭାଙ୍ଗ।
Mantra 9
अर्वाङेहि सोमकामं त्वाहुरयं सुतस्तस्य पिबा मदाय । उरुव्यचा जठर आ वृषस्व पितेव नः शृणुहि हूयमानः ॥
ଅର୍ବାଙ୍ ଆ, ହେ ସୋମକାମ—ତୋତେ ସେମାନେ ଡାକୁଛନ୍ତି; ଏହି ସୋମ ସୁତ ହୋଇଛି, ମଦ ପାଇଁ ଏହାକୁ ପାନ କର। ହେ ଉରୁବ୍ୟଚା, ଜଠରରେ ବ୍ୟାପି ବଳବାନ ହେ; ପିତା ପରି, ଆମେ ଡାକିଲେ ଆମକୁ ଶୁଣ—ଆମ ଆହ୍ୱାନକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେ।
It asks Indra to come close, sit at the sacrifice, drink the pressed Soma, and then protect the worshippers by defeating hostile forces and ensuring their rightful share.
It is a poetic way to welcome Indra as a swift charioteer: he arrives with speed, then is invited to settle, rest, and remain near the ritual at the key times of transition—dusk and dawn.
In this context, “Dasyu” refers to hostile or obstructive forces—often rival groups or symbolic powers of disorder—that threaten the community’s safety, ritual success, and prosperity.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.