Sukta 101
Sukta 1.101
Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.94–1.115 includes Kutsa; RV 1.101 is commonly assigned to Kutsa Āṅgirasa in Anukramaṇī)
Indra (Marutvant Indra: Indra in companionship with the Maruts)
Triṣṭubh (11-syllable pādas; standard for many Indra hymns)
କୁତ୍ସ ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କ ଏହି ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ‘ମରୁତମାନ୍’ ଇନ୍ଦ୍ର—ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର—ଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦମୟ, ଯୁଦ୍ଧଜୟୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ଯିଏ ଅନ୍ଧକାର ଓ ବାଧାକୁ ଭେଦି ଖୋଲିଦିଏ ଏବଂ ବାଜ (ବିଜୟୀ ସମୃଦ୍ଧି) ଦାନ କରେ। କବି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିସ୍ଥିତିରେ—ବୀର ଅଗ୍ରସରତା, ଭୟ, ପ୍ରୟାସ ଓ ବିଜୟରେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଥିତ୍ୱ ଚାହାନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗାୟକମାନେ ବାହ୍ୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସଂଘର୍ଷରେ ବିଜୟୀ ହେବେ। ଶେଷରେ ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ବିସ୍ତାର କରି ବିଶ୍ୱଧାରଣର ସହାୟକ ପରିଧି ଗଢ଼ାଯାଏ—ମିତ୍ର-ବରୁଣ, ଅଦିତି, ସିନ୍ଧୁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟାଉ (ଆକାଶ)।
Mantras
Mantra 1
प्र मन्दिने पितुमदर्चता वचो यः कृष्णगर्भा निरहन्नृजिश्वना । अवस्यवो वृषणं वज्रदक्षिणं मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥
ମନ୍ଦିନ (ଆନନ୍ଦଦାତା) ପାଇଁ ପିତୁମତ୍—ପୋଷକ ସାରରେ ସମୃଦ୍ଧ—ବଚନ ପ୍ରସାର କର; ଯିଏ ଋଜିଶ୍ୱନ (ସିଧାଗାମୀ ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଗର୍ଭା—ଗୁପ୍ତତାରେ ଗର୍ଭିତ ଅନ୍ଧକାର—କୁ ଭେଦି ହତ କଲେ। ସହାୟତା ଆକାଂକ୍ଷୀ ଆମେ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ମରୁତ୍ୱନ୍ତ, ବଜ୍ରଦକ୍ଷିଣ—ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ବଜ୍ରଧାରୀ—ସେଇ ବୃଷଣ (ବଳବାନ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ।
Mantra 2
यो व्यंसं जाहृषाणेन मन्युना यः शम्बरं यो अहन्पिप्रुमव्रतम् । इन्द्रो यः शुष्णमशुषं न्यावृणङ्मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥
ଯେ ହର୍ଷୋନ୍ମତ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ବ୍ୟଂସକୁ ପ୍ରହାର କଲେ, ଯେ ଶମ୍ବରକୁ ପତିତ କଲେ, ଯେ ଅବ୍ରତ (ଧର୍ମହୀନ) ପିପ୍ରୁକୁ ସଂହାର କଲେ; ଯେ ଶୋଷକ, ରୋଧକ ଖରା-ଶକ୍ତି ଶୁଷ୍ଣକୁ ଭିତରେ ବନ୍ଦ କରି ଦମନ କଲେ—ମରୁତ୍ୱନ୍ତ ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ।
Mantra 3
यस्य द्यावापृथिवी पौंस्यं महद्यस्य व्रते वरुणो यस्य सूर्यः । यस्येन्द्रस्य सिन्धवः सश्चति व्रतं मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥
ଯାହାଙ୍କ ମହାନ ପୌରୁଷରେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ (ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ) ଧାରିତ; ଯାହାଙ୍କ ବ୍ରତରେ ବରୁଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଗତି କରନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବ୍ରତକୁ ସିନ୍ଧୁମାନେ (ନଦୀମାନେ) ନିଜ ପ୍ରବାହରେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି—ମରୁତ୍ୱନ୍ତ ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ।
Mantra 4
यो अश्वानां यो गवां गोपतिर्वशी य आरितः कर्मणिकर्मणि स्थिरः । वीळोश्चिदिन्द्रो यो असुन्वतो वधो मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥
ଯେ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ଅଧିପତି, ଯେ ଗୋମାନଙ୍କ ଅଧିପତି—ଗୋପତି, ପଶୁଧନର ବଶୀ ନାୟକ; ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମରେ କର୍ମରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ଅଚଳ ରହନ୍ତି; ଯେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅସୁନ୍ୱତ (ସୋମ ନ ପିଷିବା/ନ ଅର୍ପିବା)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରନ୍ତି—ମରୁତ୍ୱନ୍ତ ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ।
Mantra 5
यो विश्वस्य जगतः प्राणतस्पतिर्यो ब्रह्मणे प्रथमो गा अविन्दत् । इन्द्रो यो दस्यूँरधराँ अवातिरन्मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥
ଯେ ସମଗ୍ର ଜଗତର ଚଳମାନ ଓ ଶ୍ୱାସଗ୍ରାହୀ ସବୁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରାଣପତି; ଯେ ବ୍ରହ୍ମଣେ (ବାଣୀ/ମନ୍ତ୍ରସାଧକ) ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଗୋ (କିରଣ) ଖୋଜି ଆଣିଲେ; ଯେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ଅଧର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପତିତ କଲେ—ମରୁତ୍ୱନ୍ତ ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ।
Mantra 6
यः शूरेभिर्हव्यो यश्च भीरुभिर्यो धावद्भिर्हूयते यश्च जिग्युभिः । इन्द्रं यं विश्वा भुवनाभि संदधुर्मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥
ଯେ ଶୂରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ୍ୟ, ଭୀରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ; ଯାହାକୁ ଧାଉଥିବା ପ୍ରୟାସୀ ଧାବକମାନେ ଡାକନ୍ତି, ଜୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଡାକନ୍ତି; ଯେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ଏକ ସୁସଙ୍ଗତିରେ ସଂଯୋଜନ କରେ—ମରୁତ୍ୱନ୍ତ ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ।
Mantra 7
रुद्राणामेति प्रदिशा विचक्षणो रुद्रेभिर्योषा तनुते पृथु ज्रयः । इन्द्रं मनीषा अभ्यर्चति श्रुतं मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥
ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ସେ ଗତି କରନ୍ତି—ବିଶାଳଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ରଷ୍ଟା; ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଯୁବଶକ୍ତି ପୃଥୁ ଯୋଗ/ହାର୍ନେସକୁ ବିସ୍ତାର କରେ। ଆମ ମନୀଷା (ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧି) ଶ୍ରୁତ (ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ/ସୁଶ୍ରୁତ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନା କରେ—ମରୁତ୍ୱନ୍ତ ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ।
Mantra 8
यद्वा मरुत्वः परमे सधस्थे यद्वावमे वृजने मादयासे । अत आ याह्यध्वरं नो अच्छा त्वाया हविश्चकृमा सत्यराधः ॥
ହେ ମରୁତ୍ୱନ୍ତ (ଇନ୍ଦ୍ର), ତୁମେ ଯଦି ପରମେ ସଧସ୍ଥେ—ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆସନରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛ, କିମ୍ବା ନିକଟସ୍ଥ ବୃଜନେ—କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ମଦ କରୁଛ, ତେବେ ସେଠାରୁ ଆମ ଅଧ୍ୱର-ଯଜ୍ଞକୁ ଆସ। ହେ ସତ୍ୟରାଧସ୍ (ସତ୍ୟ କର୍ମସିଦ୍ଧିକାରୀ), ତୁମ ପାଇଁ ଆମେ ହବିଃ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ।
Mantra 9
त्वायेन्द्र सोमं सुषुमा सुदक्ष त्वाया हविश्चकृमा ब्रह्मवाहः । अधा नियुत्वः सगणो मरुद्भिरस्मिन्यज्ञे बर्हिषि मादयस्व ॥
ହେ ସୁଦକ୍ଷ (ସୁନିପୁଣ) ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଇଁ ଆମେ ସୋମକୁ ପିଷିଛୁ; ହେ ବ୍ରହ୍ମବାହ (ବ୍ରହ୍ମ—ପବିତ୍ର ବାଣୀର ବାହକ), ତୁମ ପାଇଁ ଆମେ ହବିଃ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ। ତାପରେ, ନିୟୁତରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ମରୁଦ୍ଗଣ ସହ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଏହି ବର୍ହିଷି (ପବିତ୍ର କୁଶ-ଘାସ) ଉପରେ ମଦ କର।
Mantra 10
मादयस्व हरिभिर्ये त इन्द्र वि ष्यस्व शिप्रे वि सृजस्व धेने । आ त्वा सुशिप्र हरयो वहन्तूशन्हव्यानि प्रति नो जुषस्व ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ହରି (କପିଳ/ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ)ମାନଙ୍କ ସହ ମଦ କର; ହେ ଶିପ୍ରେ (ଓଠବନ୍ତ), ତୁମ ଓଠକୁ ପ୍ରସାର କର, ଧେନେ (ଧାରା/ପ୍ରବାହ)କୁ ବହିବାକୁ ଛାଡ଼। ହେ ସୁଶିପ୍ର (ସୁନ୍ଦର ଓଠବନ୍ତ), ହରିମାନେ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ବହି ଆଣୁନ୍ତୁ; ହବ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରି, ଆମ ଆହୁତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜୁଷସ୍ୱ—ସ୍ୱୀକାର କରି ଆନନ୍ଦ କର।
Mantra 11
मरुत्स्तोत्रस्य वृजनस्य गोपा वयमिन्द्रेण सनुयाम वाजम् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
ମରୁତମାନଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ରର ରକ୍ଷକ, ଆତ୍ମାର ଯୁଦ୍ଧଭୂମିର ଗୋପା, ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ବାଜ—ବିଜୟୀ ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା—ଲାଭ କରିବା। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଆମକୁ ବିସ୍ତାର କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ଅଦିତି, ପ୍ରବାହମାନ ସିନ୍ଧୁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ) ଆମ ସତ୍ତାକୁ ଧାରଣ କରି ମହିମାମୟ କରୁନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
The main deity is Indra, specifically Indra accompanied by the Maruts (Marutvant Indra), invoked as a powerful ally who grants victory and breaks obstruction.
It means seeking Indra as an active companion—strength, courage, and decisive help in struggle—rather than a distant blessing, especially with the Maruts as supporting energies.
They are invoked to stabilize and enlarge the boon: Indra gives the breakthrough and victory, while these cosmic powers uphold order, widen protection, and support lasting well-being.
Ask anything about Sukta 101 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.