Shloka 27

महोदरवधः

The Slaying of Mahodara

Devanagari script

उत्पेततुस्ततस्तूर्णंजघ्नतुश्चपरस्परम् ।भुजैश्चिक्षिपतुर्वीरावन्योन्यमपराजितौ ।।6.98.27।।

Transliteration

utpetatus tatas tūrṇaṁ jaghnatuś ca parasparam |

bhujaiś cikṣipatur vīrāv anyonyam aparājitau ||6.98.27||

Translation

ତତ୍କ୍ଷଣେ ସେଇ ଦୁଇ ଅପରାଜିତ ବୀର ଶୀଘ୍ର ଉଛଳି ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରହାର କଲେ; ଭୁଜବଳରେ ଏକାପରକୁ ଏକା ଧକ୍କା ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Word by Word

• जग्मतुः: went/reached
• जग्मतुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद

• तौ: those two
• तौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• श्रमम्: fatigue
• श्रमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थे कर्म (object of ‘reached’)

• वीरौ: two heroes
• वीरौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• बाहु-युधे: in arm-to-arm fighting
• बाहु-युधे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बाहु (प्रातिपदिक) + युध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (बाहुभिः युधम् = wrestling); अधिकरण

• परं-तपौ: scorchers of enemies
• परं-तपौ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक) + तप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; समासः—तत्पुरुषः (परान् तपयतः = tormentors of foes)

• अजहार: took up
• अजहार: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-हृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘brought/took up’

• तदा: then
• तदा: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

• खड्गम्: sword
• खड्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: खड्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अदूर-परिवर्तिनम्: lying not far away
• अदूर-परिवर्तिनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अदूर (प्रातिपदिक) + परिवर्तिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (अदूरे परिवर्तते/स्थितः = lying not far away)

• राक्षसः: the rakshasa
• राक्षसः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• चर्मणा: with a shield
• चर्मणा: Saha (सह/साकम्)
• Type: Noun
• Root: चर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/सहकार (with a shield)

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Saha (सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: सहवाचक-अव्यय (together with)

• महावेगः: of great speed
• महावेगः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः; विशेषण (of महोदरः)

• महोदरः: Mahodara
• महोदरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महोदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

Then both of them again and again striking each other slapping with palms fell down and rolled on the ground.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Mahodara

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Resilience is a dhārmic strength: falling is not failure; one rises and continues the rightful task with steadiness and courage.

What is the narrative situation?

After tumbling to the ground, both combatants recover immediately and resume grappling and striking.

Which character virtue is emphasized?

Vīrya joined with kṣamā (endurance): the capacity to recover quickly and persist without losing fighting spirit.