Shloka 140

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

Devanagari script

तंविह्वलन्तंप्रसमीक्ष्यरामस्समाददेदीप्तमथार्थचन्द्रम् ।तेनार्कवर्णंसहसाकिरीटंचिच्छेदरक्षोधिपतेर्महात्मा ।।6.59.140।।

Transliteration

taṁ vihvalantaṁ prasamīkṣya rāmaḥ samādade dīptam athārthacandram |

tenārkavarṇaṁ sahasā kirīṭaṁ ciccheda rakṣodhipater mahātmā ||6.59.140||

Translation

ରାକ୍ଷସାଧିପତିକୁ ବିହ୍ୱଳ ହେଉଥିବା ଦେଖି ମହାତ୍ମା ରାମ ଦୀପ୍ତ ଅର୍ଥଚନ୍ଦ୍ରାକାର ବାଣ ଧରିଲେ; ତାହାଦ୍ୱାରା ସହସା ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ୍ତିମାନ ତାହାର କିରୀଟକୁ ଛେଦିଦେଲେ।

Word by Word

• tam: him
• tam: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम

• vihvalantam: swooning, bewildered
• vihvalantam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: vihvalat (कृदन्त-प्रातिपदिक; √hval/√hval? 'to be agitated' with vi-)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; वर्तमानकृदन्तः (शतृ-प्रत्ययः), विशेषणम्

• prasamīkṣya: having observed
• prasamīkṣya: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: pra+sam+√īkṣ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया

• rāmaḥ: Rama
• rāmaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• samādade: took up
• samādade: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: sam+ā+√dā (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• dīptam: blazing
• dīptam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: dīpta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √dīp)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) विशेषणम्

• atha: then
• atha: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: atha (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/समयान्तरसूचक (then)

• arthacandram: crescent(-shaped weapon)
• arthacandram: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: artha+candra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्थस्य चन्द्रः/अर्धचन्द्राकारः)

• tena: with that
• tena: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; सर्वनाम

• arkavarṇam: sun-colored, reddish
• arkavarṇam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: arka+varṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्कस्य वर्णः) विशेषणम्

• sahasā: suddenly
• sahasā: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: sahasā (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (suddenly/hastily)

• kirīṭam: crown
• kirīṭam: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: kirīṭa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• ciccheda: cut off
• ciccheda: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √chid (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• rakṣodhipateḥ: of the lord of Rakshasas
• rakṣodhipateḥ: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: rakṣas+adhipati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (रक्षसाम् अधिपतिः)

• mahātmā: the great-souled one
• mahātmā: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mahā+ātman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् आत्मा)

Context

Seeing Ravana swooning, great soul Rama took up a crescent shaped arrow and hastily broke his crown into pieces which were shining bright red like the Sun.

Characters & Entities

• Rāma
• Rāvaṇa
• kirīṭa (crown)

FAQs

What dharmic principle is reflected when Rāma targets Rāvaṇa’s crown rather than immediately killing him?

It highlights restraint and righteous conduct in battle: even while fulfilling kṣātra-dharma (warrior duty), Rāma demonstrates controlled force—subduing and signaling dominance without needless excess in that moment.

How does this verse connect to Satya (truth) in the Ramayana’s ethical frame?

Rāma’s action serves his truthful vow to restore order and uphold righteousness; Satya here is not merely speech but steadfast fidelity to a just purpose, expressed through disciplined, proportionate action in war.