Sarga 31

Verse 1

ततस्तमक्षोभ्यबलंलङ्काधिपतयेचराः ।सुवेलेराघवंशैलेनिविष्टंप्रत्यवेदयन् ।।।।

ତାପରେ ଚରମାନେ ଲଙ୍କାଧିପତିଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ ଯେ ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟ ବଳସହିତ ରାଘବ ସୁବେଳ ପର୍ବତରେ ସେନା ସହ ନିବିଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 2

चाराणांरावणश्श्रुत्वाप्राप्तंरामंमहाबलम् ।जातोद्वेगोऽभवत्किञ्चित्सचिवानिदमब्रवीत् ।।।।

ଚରମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମହାବଳୀ ଶ୍ରୀରାମ ଆସି ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ରାବଣ କିଛି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହେଲା; ତାପରେ ସେ ନିଜ ସଚିବମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 3

मन्त्रिणश्शीघ्रमायान्तुसर्वेवैसुसमाहिताः ।अयंनोमन्त्रकालोहिसम्प्रप्ताइतिराक्षसाः ।।।।

‘ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତୁ, ସମସ୍ତେ ସୁସମାହିତ ହୁଅନ୍ତୁ; ଆମ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର-ବିଚାରର ସମୟ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି’—ଏମିତି ରାକ୍ଷସମାନେ କହିଲେ।

Verse 4

तस्यतद्वचनंश्रुत्वामन्त्रिणोऽभ्यागमन् द्रुतम् ।ततस्समन्त्रयामासराक्षसैस्सचिवैस्सह ।।।।

ତାହାର କଥା ଶୁଣି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ; ତାପରେ ସେ ରାକ୍ଷସ ସଚିବ ଓ ପରାମର୍ଶଦାତାମାନଙ୍କ ସହ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲା।

Verse 5

मन्त्रयित्वासदुर्धर्षःक्षमंयत्समनन्तरम् ।विसर्जयित्वासचिवान्प्रविवेशस्वमालयम् ।।।।

ତାପରେ ଅଦମ୍ୟ ରାବଣ ପରେ କ’ଣ କରିବା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ତାହା ଚିନ୍ତା କରି, ସଚିବମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ନିଜ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 6

ततोराक्षसमाहूयविद्युज्जिह्वंमहाबलम् ।मायाविदंमहामायःप्राविशद्यत्रमैथिली ।।।।

ତାପରେ ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱଙ୍କୁ ଡାକି, ମାୟାବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ମହାମାୟୀ ରାବଣ ଯେଉଁଠାରେ ମୈଥିଲୀ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 7

विद्युज्जिह्वंचमायाज्ञमब्रवीद्राक्षसाधिपः ।मोहयिष्यावहेसीतांमाययाजनकात्मजाम् ।।।।

ମାୟାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସାଧିପ କହିଲେ: “ମାୟାର ଉପାୟରେ ଆମେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଦେବୁ।”

Verse 8

शिरोमायामयंगृह्यराघवस्यनिशाचर: ।त्वंमांसमुतिष्ठस्वमहच्चसशरंधनुः ।।।।

ହେ ନିଶାଚର ରାକ୍ଷସ, ରାଘବଙ୍କ ମାୟାମୟ ଶିର ଧରି, ଶରସହିତ ମହାଧନୁ ନେଇ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଠି ଦାଁଡା ହେଉ।

Verse 9

एवमुक्तस्तथेत्याहविद्युज्जिह्वोनिशाचरः ।दर्शयामासतांमायांसुप्रयुक्तांसरावणे ।।।।तस्यतुष्टोऽभवद्राजाप्रददौचविभूषणम् ।

ଏପରି କୁହାଯାଇ, ନିଶାଚର ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି, ସୁପ୍ରୟୁକ୍ତ ମାୟାକୁ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲା। ତାହାରେ ରାଜା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାକୁ ଏକ ବିଭୂଷଣ ଦାନ କଲେ।

Verse 10

अशोकवनिकायांतुसीतादर्शनलालसः ।वैरृतानामधिपतिस्संविवेशमहाबलः ।।।।

ସୀତାଦର୍ଶନ ଲାଲସାରେ ମହାବଳୀ ନୈରୃତାଧିପତି ଅଶୋକବନିକାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 11

ततोदीनामदैन्यार्हांददर्शधनदानुजः ।।।।अधोमुखींशोकपरामुपविष्टांमहीतले ।भर्तारमेवध्यायन्तीमशोकवविकांगताम् ।।।।

ତାପରେ ଧନଦାନୁଜ (ରାବଣ) ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଦୁଃଖର ଅଯୋଗ୍ୟ ଦୀନା, ଭୂମିତଳେ ବସି ମୁହଁ ନମାଇ, ଶୋକରେ ଆବୃତ, ଅଶୋକବନିକାରେ କେବଳ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା।

Verse 12

ततोदीनामदैन्यार्हांददर्शधनदानुजः ।।6.31.11।।अधोमुखींशोकपरामुपविष्टांमहीतले ।भर्तारमेवध्यायन्तीमशोकवविकांगताम् ।।6.31.12।।

ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଚାରିଦିଗରୁ ଉପାସ୍ୟମାନ ରଖିଥିବା ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ସେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଆସିଲେ, ନିଜ ଗୁଣଗାନ କରି, ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଏହି ଧୃଷ୍ଟ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 13

उपास्यमानांघोराभीराक्षसीभिरितस्ततः ।उपसृत्यततस्सीतांप्रहर्षंनामकीर्तयन् ।।।।इदंचवचनंधृष्टमुवाचजनकात्मजाम् ।

ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଚାରିଦିଗରୁ ଉପାସ୍ୟମାନ ରଖିଥିବା ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ସେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଆସିଲେ, ନିଜ ଗୁଣଗାନ କରି, ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଏହି ଧୃଷ୍ଟ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 14

सान्त्व्यमानामयाभद्रेयमुपाश्रित्यवल्गसे ।खरहन्तासतेभर्ताराघवस्समरेहतः ।।।।

“ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମେ ଗର୍ବ କରୁଛ, ଖରହନ୍ତା ତୁମ ଭର୍ତ୍ତା ରାଘବ ସମରରେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି।”

Verse 15

छिन्नंतेसर्वतोमूलंदर्पस्तेनिहतोमया ।व्यसनेनात्मनस्सीते ममभार्याभविष्यसि ।।।।

ତୋର ଆଧାର ସବୁଦିଗରୁ ମୂଳସହିତ କାଟିଦିଆଯାଇଛି; ତୋର ଦର୍ପକୁ ମୁଁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଛି। ହେ ସୀତେ, ନିଜ ବିପଦବଶେ ତୁମେ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବ।

Verse 16

विसृजेमांमतिंमूढे: किंमृतेनकरिष्यसि ।भवस्वभद्रे: भार्याणांसर्वेसामीश्वरीमम ।।।।

ମୂଢେ, ଏହି ମତିକୁ ଛାଡ଼; ମୃତସମ ପତିକୁ ନେଇ ତୁମେ କ’ଣ କରିବ? ହେ ଭଦ୍ରେ, ମୋର ସମସ୍ତ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ ଈଶ୍ୱରୀ-ରାଣୀ ହେଅ।

Verse 17

अल्पपुण्ये: निवृत्तार्थे: मूढे: पण्डितमानिनि: ।शृणुभर्तृवधंसीते: घोरंवृत्रवधंयथा ।।।।

ଅଲ୍ପପୁଣ୍ୟେ, ଜୀବନଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ନିବୃତ୍ତେ, ମୂଢେ, ପଣ୍ଡିତମାନିନି! ହେ ସୀତେ, ବୃତ୍ରବଧ ପରି ଘୋର ତୋର ଭର୍ତ୍ତୃବଧର କଥା ଶୁଣ।

Verse 18

समायातस्समुद्रान्तंमांहन्तुंकिलराघवः ।वानरेन्द्रप्रणीतेनबलेनमहतावृतः ।।।।

ରାଘବ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ହନନ କରିବାକୁ ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି—ବାନରେନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ବିଶାଳ ସେନାରେ ଘେରାଯାଇ।

Verse 19

सन्निविष्टस्समुद्रस्यपीड्यतीरमथोत्तरम् ।बलेनमहतारामोव्रजत्यस्तंदिवाकरे ।।।।

ତାପରେ ଦିବାକର ଅସ୍ତମାନ ହେବାବେଳେ, ମହାବଳୀ ଶ୍ରୀରାମ ନିଜ ମହାସେନା ସହ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର ତଟରେ ତଟଭୂମିକୁ ଦବାଇ ଧରି, ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଶିବିର ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 20

अथाध्वनिपरिश्रान्तमर्धरात्रेस्थितंबलम् ।सुखसुप्तंसमासाद्यचारित्रंप्रथमंचरैः ।।।।

ତାପରେ ପଥଶ୍ରମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ସେନା ଅର୍ଧରାତ୍ରେ ଥମ୍କି ସୁଖରେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ମୋର ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀର ଚରମାନେ ସମୀପକୁ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥା ଓ ଗତିବିଧି ଜାଣିଲେ।

Verse 21

तत्प्रहस्तप्रणीतेनबलेनमहतामम ।बलमस्यहतंरात्रौयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।।।

ସେଠାରେ ରାତିରେ, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ମୋର ମହାସେନା—ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଥିଲେ—ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ନିହତ କଲା।

Verse 22

पट्टसान्परिघांश्चक्रान्दण्डान्महायशान् ।बाणजालानिशूलानिभास्वरान्कूटमुद्गरान् ।।।।यष्टीश्चतोमरान् शक्तीश्चक्राणिमुसलानिच ।उद्यम्योद्यम्यरक्षोभिर्वानरेषुनिपातितां ।।।।

ରାକ୍ଷସମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ପଟ୍ଟସ, ପରିଘ, ଚକ୍ର, ଦଣ୍ଡ, ମହାପ୍ରତାପୀ ଅସ୍ତ୍ର, ବାଣଜାଳ, ଶୂଳ, ଭାସ୍ୱର କୂଟମୁଦ୍ଗର, ଯଷ୍ଟି, ତୋମର, ଶକ୍ତି, ଚକ୍ର ଓ ମୁସଳ ଉଠାଇ ଉଠାଇ ବାନରମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିପାତ କଲେ।

Verse 23

पट्टसान्परिघांश्चक्रान्दण्डान्महायशान् ।बाणजालानिशूलानिभास्वरान्कूटमुद्गरान् ।।6.31.22।।यष्टीश्चतोमरान् शक्तीश्चक्राणिमुसलानिच ।उद्यम्योद्यम्यरक्षोभिर्वानरेषुनिपातितां ।।6.31.23।।

ରାକ୍ଷସମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ପଟ୍ଟସ, ପରିଘ, ଚକ୍ର, ଦଣ୍ଡ, ମହାପ୍ରତାପୀ ଅସ୍ତ୍ର, ବାଣଜାଳ, ଶୂଳ, ଭାସ୍ୱର କୂଟମୁଦ୍ଗର, ଯଷ୍ଟି, ତୋମର, ଶକ୍ତି, ଚକ୍ର ଓ ମୁସଳ ଉଠାଇ ଉଠାଇ ବାନରମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିପାତ କଲେ।

Verse 24

अथसुप्तस्यरामस्यप्रहस्तेनप्रमाथिना ।असक्तंकृतहस्तेनशिरश्छिन्नंमहासिना ।।।।

ତାପରେ ହସ୍ତକୌଶଳୀ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରହସ୍ତ ମହାଖଡ୍ଗରେ, ନିରାସକ୍ତ ଓ ନିଃସଙ୍କୋଚ ହୋଇ, ଶୁଇଥିବା ରାମଙ୍କ ଶିର କାଟିଦେଲା।

Verse 25

विभीषणस्समुत्पत्यनिगृहीतोयदृच्छया ।दिशःप्रव्राजितस्सर्वैस्सर्लक्ष्मणःप्लवगैस्सहा ।।।।

‘ବିଭୀଷଣ ଉଠିପଡ଼ିବା ସହିତ ଅପେକ୍ଷାତୀତ ଭାବେ ଧରାପଡ଼ିଲେ; ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାନରସେନା ସହ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଛିଟିଯିବା ପରି ହଂକାଇ ଦିଆଗଲେ।’

Verse 26

सुग्रीवोग्रीनयासीतेभग्नयाप्लवगाधिपः ।निरस्तहनुकश्शेतेहनुमान्राक्षसैर्हतः ।।।।

‘ହେ ସୀତେ! ପ୍ଲବଗାଧିପ ସୁଗ୍ରୀବ ଗ୍ରୀବା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି; ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ହାତରେ ହତ ହନୁମାନ ହନୁ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି।’

Verse 27

जाम्बवानथजानुभ्यामुत्पतन्निहतोयुधि ।पट्टसैर्बहुभिश्छिन्नोनिकृत्तःपादपोयथा ।।।।

ଯୁଦ୍ଧରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଜାନୁ ଉପରେ ଉଠିବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଅନେକ ପଟ୍ଟସ ଶସ୍ତ୍ରରେ କାଟିଦିଆଗଲା; ଗଛ କାଟି ପଡ଼ିଯାଏ ପରି ସେ ଧରାଶାୟୀ ହେଲେ।

Verse 28

मैन्दश्चद्विविदश्चोभौनिहतौवानरर्षभौ ।।।।निश्श्वसन्तौरुदन्तौचरुधिरेणसमुक्षितौ ।असिनाव्यायतौछिन्नौमध्येह्यरिनिषूदनौ ।।।।

ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ—ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ, ଶତ୍ରୁନିଷୂଦନ—ଉଭୟେ ଆହତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ; ହାଫୁଥିବା, କାନ୍ଦୁଥିବା, ରକ୍ତରେ ସିଞ୍ଚିତ; ଖଡ୍ଗରେ ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ଚିରା ମହାଦେହ।

Verse 29

मैन्दश्चद्विविदश्चोभौनिहतौवानरर्षभौ ।।6.31.28।।निश्श्वसन्तौरुदन्तौचरुधिरेणसमुक्षितौ ।असिनाव्यायतौछिन्नौमध्येह्यरिनिषूदनौ ।।6.31.29।।

ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ—ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ, ଶତ୍ରୁନିଷୂଦନ—ଉଭୟେ ଆହତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ; ହାଫୁଥିବା, କାନ୍ଦୁଥିବା, ରକ୍ତରେ ସିଞ୍ଚିତ; ଖଡ୍ଗରେ ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ଚିରା ମହାଦେହ।

Verse 30

अनुतिष्ठतिमेदिन्यांपनसःपनसोयथा ।।।।नाराचैर्बहुभिश्चिन्नश्शेतेदर्यांदरीमुखः ।कुमुदस्तुमहातेजानिष्कूजन्सायकै: कृतः ।।।।

ପନସ ଧରାରେ ପଡ଼ିଥିବା ପଣସ ଗଛ ପରି ପଡ଼ିଛି; ଦରୀମୁଖ ଅନେକ ନାରାଚରେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଶୋଇଛି; ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ବୀ କୁମୁଦ ବାଣରେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ନିରବ ଭାବେ ପଡ଼ିଛି।

Verse 31

अनुतिष्ठतिमेदिन्यांपनसःपनसोयथा ।।6.31.30।।नाराचैर्बहुभिश्चिन्नश्शेतेदर्यांदरीमुखः ।कुमुदस्तुमहातेजानिष्कूजन्सायकै: कृतः ।।6.31.31।।

ପନସ ଧରାରେ ପଡ଼ିଥିବା ପଣସ ଗଛ ପରି ପଡ଼ିଛି; ଦରୀମୁଖ ଅନେକ ନାରାଚରେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଶୋଇଛି; ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ବୀ କୁମୁଦ ବାଣରେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ନିରବ ଭାବେ ପଡ଼ିଛି।

Verse 32

अङ्गदोबहुभिश्छिन्नश्शरैरासाद्यराक्षसैः ।पतितोरुधिरोद्गारीक्षितौनिपतिताङ्गदः ।।।।

ରାକ୍ଷସମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଅନେକ ଶରରେ ଅଙ୍ଗଦକୁ ଛିନ୍ନ କଲେ; ସେ ରକ୍ତ ଉଗାଳୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଧରାରେ ପଡ଼ିଲେ, ପଡ଼ିବା ସହିତ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଦ (ବାହୁଭୂଷଣ) ସରିଗଲା।

Verse 33

हरयोमथितानागैरथजातैस्तथापरे ।शयितामृदिताश्चाश्वैर्यायुवेगैरिवाम्बुदाः ।।।।

କେତେକ ହରି (ବାନର) ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ନାଚୂର ହେଲେ, ଅନ୍ୟେ ରଥସମୂହରେ; ଆଉ କେତେକ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ବେଗରେ ପଦଦଳିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ—ପବନବଳରେ ଛିନ୍ନ ମେଘ ପରି ଛିଟିଯାଇ ଶୋଇଥିଲେ।

Verse 34

प्रहृताश्चपरेत्रस्ताहस्यमानाजघन्यतः ।अभिद्रुतास्तुरक्षोभिस्सिंहैरिवमहाद्विपाः ।।।।

କେତେକ ବାନର ପ୍ରହାର ପାଇ ଭୀତ ହୋଇ, ପଛଦିଗରୁ ଉପହାସିତ ହୋଇ ଦବାଯାଇ ପଳାଇଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସିଂହ ଯେପରି ମହାଗଜକୁ ହଂକାଏ, ସେପରି ଧାଉଡ଼ାଇଲେ।

Verse 35

सागरेपतिताःकेचित्केचिग्दगनमाश्रिताः ।ऋक्षावृक्षानुपारूढावानरींवृत्तिमाश्रिताः ।।।।

କେତେକ ସମୁଦ୍ରରେ ପତିତ ହେଲେ, କେତେକ ଗଗନକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ଋକ୍ଷ (ଭାଲୁ)ମାନେ ମଧ୍ୟ ବାନରୀୟ ରୀତି ଧରି ଗଛ ଉପରକୁ ଚଢ଼ିଲେ।

Verse 36

सागरस्यचतीरेषुशैलेषुचवनेषुच ।पिङ्गलास्तेविरूपाक्षैर्बहुभिर्बहवोहताः ।।।।

ସମୁଦ୍ରତଟରେ, ପର୍ବତରେ ଓ ବନରେ, ପିଙ୍ଗଳନେତ୍ର ଥିବା ସେହି ଅନେକ ବାନରଙ୍କୁ ଅନେକ ବିରୂପାକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ ହତ କଲେ।

Verse 37

एवंतवहतोभर्ताससैन्योममसेनया ।क्षतजार्द्रंरजोध्वस्तमिदंचस्याहृतंशिरः ।।।।

ଏହିପରି ତୋର ସ୍ୱାମୀ ସସେନ୍ୟ ସହିତ ମୋ ସେନାଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇଛି; ଏହା ରହିଲା ତାହାର ଶିର—ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଓ ଧୂଳିରେ ମଲିନ—ଆଣି ଦିଆଯାଇଛି।

Verse 38

ततःपरमदुर्धर्षोरावणोराक्षसेश्वरः ।सीतायामुपशन्त्यांराक्षसीमिदमब्रवीत् ।।।।

ତାପରେ ପରମଦୁର୍ଧର୍ଷ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣ, ସୀତା ଶାନ୍ତଭାବେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ଗୋଟିଏ ରାକ୍ଷସୀକୁ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 39

राक्षसंक्रूरकर्माणंविद्युज्जिह्वंत्वमानय ।येनतद्राघवशिरस्सङ्ग्रामात्स्वयमाहृतम् ।।।।

କ୍ରୂରକର୍ମା ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ ନାମକ ରାକ୍ଷସକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ; ଯିଏ ସେଇ ରାଘବଙ୍କ ଶିରକୁ ସ୍ୱୟଂ ସଙ୍ଗ୍ରାମରୁ ଆଣିଥିଲା।

Verse 40

विद्युज्जिह्वस्ततोगृह्यशिरस्तत्सशरासनम् ।प्रणामंशिरसाकृत्वारावणस्याग्रतस्थितः ।।।।

ତାପରେ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ ସେଇ ଶିରକୁ ଧନୁଷ ସହିତ ଧରି, ଶିର ନମାଇ ରାବଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା।

Verse 41

तमब्रवीत्ततोराजारावणोराक्षसंस्थितम् ।विद्युज्जिह्वंमहाजिह्वंसमीपपरिवर्तिनम् ।।।।

ତାପରେ ରାଜା ରାବଣ ନିକଟକୁ ଆସି ପାଖେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ମହାଜିହ୍ୱ ରାକ୍ଷସ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 42

अग्रतःकुरुसीतायाश्शीघ्रंदाशरधेशशिरः ।अवस्थांपश्चिमांभर्तुःकृपणासाधुपश्यतु ।।।।

“ଶୀଘ୍ର ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଶରଥିଙ୍କ ଶିର ରଖ; କୃପଣା ସେ ନାରୀ ନିଜ ପତିଙ୍କ ଶେଷ ଅବସ୍ଥା ଭଲଭାବେ ଦେଖୁ।”

Verse 43

एवमुक्तंतुतद्रक्षशशिरस्तत्प्रियदर्शनम् ।उपनिक्षिप्यसीतायाःक्षिप्रमन्तरधीयत ।।।।

ଏପରି କହି ସେ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନୀୟ ସେଇ ଶିରକୁ ସୀତାଙ୍କ ପାଖରେ ରଖି, ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା।

Verse 44

रावणश्चापिचिक्षेपभस्वरंकार्मुकंमहत् ।त्रिषुलोकेषुविख्यातंसीतामिदमुवाचह ।।।।

ରାବଣ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକବିଖ୍ୟାତ ମହା ଭାସ୍ୱର ଧନୁକୁ ତଳେ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ପରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 45

इदंतुतवरामस्यकार्मुकंज्यासमायुतम् ।इहप्रहस्तेनानीतंहत्वातंनिशिमानुषम् ।।।।

‘ଏହା ତୋର ରାମଙ୍କ ଧନୁ—ଜ୍ୟା ସହିତ ସଜ୍ଜିତ। ପ୍ରହସ୍ତ ରାତିରେ ସେ ମାନବକୁ ହତ୍ୟା କରି ଏହାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି।’

Verse 46

सविद्युज्जिह्वेनसहैवतच्छिरोधनुश्चभूमौविनिकीर्यरावणः ।विदेहराजस्यसुतांयशस्विनींततोऽब्रवीत्तांभवमेवशानुगा ।।।।

ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱା ସହ ରାବଣ ସେଇ ଶିର ଓ ଧନୁଷକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲା; ତାପରେ ବିଦେହରାଜଙ୍କ ଯଶସ୍ୱିନୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲା— “ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବଶୀଭୂତ ହୋଇ ଆଜ୍ଞାକାରିଣୀ ହୁଅ।”