Shloka 7

विभीषणागमनम्

Vibhīṣaṇa’s Arrival and the Debate on Refuge

Devanagari script

एषसर्वायुधोपेतश्चतुर्भिस्सहराक्षसैः ।राक्षसोऽभ्येतिपश्यध्वमस्मान्हन्तुंनसंशयः ।।6.17.7।।

Transliteration

eṣa sarvāyudhopetaś caturbhiḥ saha rākṣasaiḥ | rākṣaso 'bhyeti paśyadhvam asmān hantuṃ na saṃśayaḥ ||

Translation

ଦେଖ! ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ଏହି ରାକ୍ଷସ ଚାରି ରାକ୍ଷସ ସହିତ ଆଗେଇ ଆସୁଛି। ଆମକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ହିଁ ଆସୁଛି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Word by Word

• एषः: this
• एषः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• सर्व-आयुध-उपेतः: equipped with all weapons
• सर्व-आयुध-उपेतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + आयुध (प्रातिपदिक) + उपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्वाणि आयुधानि उपेतः = equipped with all weapons); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (राक्षसः)

• चतुर्भिः: with four
• चतुर्भिः: Sahakāraka (सहकारक)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन; संख्याविशेषण

• सह: together with
• सह: Sahārtha (सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्गसदृश-निपात, सहार्थे (together with)

• राक्षसैः: rakshasas
• राक्षसैः: Sahakāraka (सहकारक)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• राक्षसः: the rakshasa
• राक्षसः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अभ्येति: approaches/comes near
• अभ्येति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: अभि- (approaches)

• पश्यध्वम्: see!
• पश्यध्वम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• अस्मान्: us
• अस्मान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/सर्व, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

• हन्तुम्: to kill
• हन्तुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अर्थे: प्रयोजन (to kill)

• न: no/not
• न: Nishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Context

Vibheeshana, having addressed Ravana in harsh language, reached Rama and Lakshmana in a short while.

Characters & Entities

• Rākṣasa
• Four Rākṣasas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Protective dharma in conflict: vigilance and timely warning safeguard one’s community and prevent avoidable loss.

What is the narrative situation?

A lookout alerts the camp that an armed Rākṣasa party is approaching with hostile intent.

Which character virtue is emphasized?

Alertness and duty in defense—acting promptly to inform others of danger.