Shloka 23
Devanagari script
निवृत्तवनवासोऽसिप्रतिज्ञापूरितात्वया ।रावणं च रणेहत्वादेवताःपरितोषिताः ।।।।
Transliteration
nivṛttavanavāso 'si pratijñā pūritā tvayā |
rāvaṇaṃ ca raṇe hatvā devatāḥ paritoṣitāḥ ||
Translation
ତୁମର ବନବାସ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇଛି; ତୁମେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିଛ। ରଣରେ ରାବଣକୁ ବଧ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛ।
Word by Word
निवृत्त-वनवासःone whose forest-exile is completed
निवृत्त-वनवासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनिवृत्त (कृदन्त, √वृत्) + वनवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (वनस्य वासः) + कृदन्त-विशेषण (निवृत्तः)
असिyou are
असि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
प्रतिज्ञाthe promise
प्रतिज्ञा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पूरिताfulfilled
पूरिता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पॄ (धातु) + पूरित (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रतिज्ञा-विशेषणम्
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
रावणम्Ravana
रावणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
हत्वाhaving slain
हत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
देवताःthe gods
देवताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
परितोषिताःgratified
परितोषिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√तुष् (धातु) + परितोषित (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; देवताः-विशेषणम्
Context
"The period of your exile has been completed, my promise has been fulfilled in the battlefield and the gods have also gratified you."
Characters & Entities
R
RāmaR
RāvaṇaG
gods (devatāḥ)B
battle (raṇa)FAQs
Satya and dharma as vow-fulfilment: righteousness is validated by keeping one’s promise and restoring moral order by defeating adharma.
Daśaratha declares the completion of exile and acknowledges Rāvaṇa’s defeat as a cosmic and ethical resolution.
Integrity (truthfulness to vows) joined with righteous courage in confronting wrongdoing.