Shloka 4

रावणशूलप्रक्षेपः

Ravana Hurls the Trident; Rama Counters with Indra’s Javelin

Devanagari script

रामंदृष्टवासुसङ्क्रुद्धमुत्पातांश्चैवसुदारुणान् ।वित्रेसुस्सर्वभूतानिरावणस्याभवद्भयम् ।।।।

Transliteration

rāmaṃ dṛṣṭvā susaṅkruddham utpātāṃś caiva sudāruṇān |

vitresuḥ sarva-bhūtāni rāvaṇasyābhavad bhayam ||

Translation

ରାମଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ଦେଖି ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଉତ୍ପାତମାନେ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ କମ୍ପିଉଠିଲେ; ରାବଣଙ୍କ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଜନ୍ମିଲା।

Word by Word

• रामम्: Rama
• रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (पूर्वकाल/absolutive)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), अर्थे: ‘having seen’

• सुसङ्क्रुद्धम्: highly enraged
• सुसङ्क्रुद्धम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + संक्रुद्ध (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सु’ (अव्यय) + ‘सङ्क्रुद्ध’ (क्रुद्ध-प्रातिपदिक) = अव्ययीभाव-समास; अर्थे: अत्यन्तं क्रुद्धम्

• उत्पातान्: portents, omens
• उत्पातान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उत्पात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle); अवधारणे/एवकारः (emphasis)

• सुदारुणान्: very dreadful
• सुदारुणान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + दारुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘सु’ (अव्यय) + ‘दारुण’ = अव्ययीभाव; अर्थे: अत्यन्तं दारुणान्

• वित्रेसुः: were terrified
• वित्रेसुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + त्रस् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपदी

• सर्वभूतानि: all beings
• सर्वभूतानि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास: सर्वाणि भूतानि

• रावणस्य: of Ravana
• रावणस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• अभवत्: arose, came to be
• अभवत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदी

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Context

Dreadful and portentous clouds went in circles all over sky looking like donkeys emitting harsh sounds.

Characters & Entities

• Rāma
• Rāvaṇa
• portents (utpāta)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is shown as a moral force that inspires awe: when righteousness is resolute, even the powerful who stand in adharma experience fear and instability.

What is the narrative situation?

The duel escalates; Rāma’s fierce resolve and the appearance of portents cause widespread trembling, and even Rāvaṇa senses danger.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s steadfast determination in upholding justice—his controlled, purposeful wrath directed toward restoring dharma.