Shloka 63

शक्तिप्रहारः

Ravana’s Shakti Javelin and Lakshmana’s Wounding

Devanagari script

सकीर्यमाणश्शरजालवृष्टिभिर्महात्मनादीप्तधनुष्मतार्दितः ।भयात्प्रदुद्रावसमेत्यरावणोयथाविलेनाभिहतोबलाहकः ।।।।

Transliteration

sakīryamāṇaś śarajālavṛṣṭibhir mahātmanā dīptadhanuṣmatā 'rditaḥ |

bhayāt pradudrāva sametya rāvaṇo yathānilena 'bhihato balāhakaḥ ||

Translation

ଦୀପ୍ତ ଧନୁଷ୍ୟଧାରୀ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶରଜାଳ-ବୃଷ୍ଟି ଛିଟିଯାଇ ଆଘାତ କରୁଥିବାରୁ ଆର୍ଦ୍ଦିତ ହୋଇ, ରାବଣ ଭୟରେ ନିଜ ସହଚରମାନଙ୍କ ସହ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଲା—ଯେପରି ପବନରେ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ଓ ହାଙ୍କିଦିଆଯାଇଥିବା ମେଘ।

Word by Word

• स-कीर्यमाणः: being scattered (all around)
• स-कीर्यमाणः: कर्ता (Karta/Subject, adjectival)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय-उपसर्गवत्) + कीर्यमाण (प्रातिपदिक; √कॄ/किर् कर्मणि वर्तमानकृदन्त)
• Form: अव्ययीभाव: 'सह कीर्यमाणः' (intensified sense: being scattered all around); कर्मणि वर्तमानकृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.); रावणः इत्यस्य विशेषण

• शर-जाल-वृष्टिभिः: by showers of masses of arrows
• शर-जाल-वृष्टिभिः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक) + वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमाससमूह: 'शराणां जालस्य वृष्टिः' = shower of a net/mass of arrows; स्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (Ins. 3), बहुवचन (pl.)

• महात्मना: by the great-souled one (Rama)
• महात्मना: कर्ता (Karta/Agent in passive; कर्तृकरण)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Ins. 3), एकवचन (sg.)

• दीप्त-धनुष्मता: by (him) of blazing bow
• दीप्त-धनुष्मता: करण/कर्ता (Instrument/Agent descriptor)
• Type: Noun
• Root: दीप्त (प्रातिपदिक) + धनुष्मत् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय: 'दीप्तः धनुष्मान्' = the one with blazing bow; तृतीया (Ins. 3), एकवचन (sg.); महात्मना इत्यस्य विशेषणभावेन

• अर्दितः: afflicted, battered
• अर्दितः: कर्म (Karma/Patient in passive)
• Type: Verb
• Root: अर्द् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.); रावणः इत्यस्य विशेषण

• भयात्: from fear
• भयात्: हेतु/अपादान (Hetu/Cause; Ablative)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), पञ्चमी (Abl. 5), एकवचन (sg.)

• प्रदुद्राव: ran away
• प्रदुद्राव: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: प्र-द्रु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (sg.); परस्मैपद

• समेत्य: having come together, having joined (with others)
• समेत्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: सम्-इ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• रावणः: Ravana
• रावणः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.)

• यथा: as, like
• यथा: अव्यय-सम्बन्ध (Comparison)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (comparative)

• अनिलेन: by the wind
• अनिलेन: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: अनिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Ins. 3), एकवचन (sg.)

• अभिहतः: struck, battered
• अभिहतः: कर्म (Karma/Patient in passive)
• Type: Verb
• Root: अभि-हन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.); बलाहकः इत्यस्य विशेषण

• बलाहकः: a cloud
• बलाहकः: कर्ता (Karta/Subject of simile)
• Type: Noun
• Root: बलाहक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.)

Context

The dreadful great sound that arose from the bow strings of both Rama and Ravana was astonishing to witness.

Characters & Entities

• Rāma
• Rāvaṇa
• anila (wind)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Adharma ultimately loses moral steadiness: when confronted by disciplined, righteous power, the unrighteous side collapses into fear and retreat.

What is the narrative situation?

Rāma’s overwhelming arrow-storm forces Rāvaṇa to withdraw, compared poetically to a cloud driven by wind.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s vīrya joined with dharmic focus—effective strength that compels injustice to yield.