Shloka 6

सीताया रावणं प्रति धर्मोपदेशः

Sita’s Dharmic Admonition to Ravana

Devanagari script

नाहमौपयिकी भार्या परभार्या सती तव।।।।साधु धर्ममवेक्षस्व साधु साधुव्रतं चर।

Transliteration

nāham aupayikī bhāryā parabhāryā satī tava |

sādhu dharmam avekṣasva sādhu sādhu-vrataṃ cara ||

Translation

ମୁଁ ତୋର ପ୍ରୟାସରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନୁହେଁ; ମୁଁ ପରପୁରୁଷର ଧର୍ମଭାର୍ଯ୍ୟା, ସତୀ। ହେ ରାଜନ, ଧର୍ମକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଅବଲୋକନ କର; ସତ୍ୟ ସଦ୍ବ୍ରତର ଆଚରଣ କର।

Word by Word

• न: not
• न: Nishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negation particle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

• औपयिकी: one to be obtained/appropriate (by effort)
• औपयिकी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: औपयिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifying भार्या)

• भार्या: wife
• भार्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• पर-भार्या: another's wife
• पर-भार्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक) + भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'परस्य भार्या'

• सती: chaste/virtuous
• सती: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (chaste/virtuous)

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th), एकवचन

• साधु: properly
• साधु: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (well/properly)

• धर्मम्: dharma/righteousness
• धर्मम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अवेक्षस्व: consider/examine
• अवेक्षस्व: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + ईक्ष् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; आत्मनेपदम्

• साधु: well
• साधु: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• साधु-व्रतम्: a righteous vow/conduct
• साधु-व्रतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: साधु (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'साधूनां व्रतम्' / 'साधु व्रतम्'

• चर: practise/follow
• चर: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्

Context

"Even if you fly to Kubera's mountain (Kailasa) or the residence of king Varuna (ocean) you will not escape Rama's arrows like a mighty tree cannot evade lightning.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē ēkaviṅśassargaḥ.Thus ends the twentyfirst sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

Characters & Entities

• Sītā
• Rāvaṇa
• Dharma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Respect for marriage and consent: taking another’s spouse is adharma; rulers especially must align desire with righteous law.

What is the narrative situation?

Sītā directly denies the legitimacy of Rāvaṇa’s claim and exhorts him to self-correct as a king.

Which character virtue is emphasized?

Truthfulness and chastity—Sītā states her status plainly and stands firm.