Shloka 2

लङ्कादर्शनं तथा रात्रौ सूक्ष्मरूपेण प्रवेशोपायचिन्तनम्

Vision of Lanka and Strategy for Nocturnal Entry

Devanagari script

ततः पादपमुक्तेन पुष्पवर्षेण वीर्यवान्।अभिवृष्टः स्थितस्तत्र बभौ पुष्पमयो यथा।।।।

Transliteration

tataḥ pādapamuktena puṣpavarṣeṇa vīryavān | abhivṛṣṭaḥ sthitas tatra babhau puṣpamayo yathā ||

Translation

ତାପରେ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ପଡ଼ିଥିବା ପୁଷ୍ପବର୍ଷାରେ ସିଞ୍ଚିତ ହୋଇ ସେ ପରାକ୍ରମୀ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା; ଯେନ ପୁଷ୍ପମୟ ହୋଇଥିବା ପରି ଦିଶିଲା।

Word by Word

• शतानि: hundreds
• शतानि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्; परिमाणवाचक

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• योजनानाम्: of yojanas
• योजनानाम्: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• क्रमेयम्: could traverse / could cross
• क्रमेयम्: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: √क्रम् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकारः (Optative/Potential), परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम्

• सुबहूनि: very many
• सुबहूनि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: सु-बहु (प्रातिपदिक; सु + बहु)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् शतानि इति विशेष्यस्य

• अपि: even
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः; ‘even/also’

• किम्: what
• किम्: सम्बन्ध/निपात (Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थक-निपातः (interrogative particle)

• पुनः: then / moreover
• पुनः: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; ‘again/further/then’ (emphatic)

• सागरस्य: of the ocean
• सागरस्य: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• अन्तम्: the end
• अन्तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• संख्यातम्: measured / counted
• संख्यातम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: सम्-√ख्या (धातु) → संख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त (past participle); विशेषणम् शतयोजनम् इति विशेष्यस्य

• शत-योजनम्: a hundred yojanas (distance)
• शत-योजनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शत-योजन (प्रातिपदिक; शत + योजन)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु-समासः (numeral compound)

Context

Observing Lanka that resembled mount Kailas, with sky scrapers appearing as if flying, filled with dreadful demons and nagas protecting the city of Bhogavati (the city of Patala), unimaginably wellbuilt. It was once occupied by Kubera (half brother of Ravana). It was guarded by horrible demons holding tridents and spears in their hands. The city appeared like a cavern protected by venomous serpents with protruding fangs. Hanuman examined the high security of Lanka and looked at the ocean. He thought of the form of Ravana, a formidable enemy:

Characters & Entities

• Hanumān
• trees (pādapa)
• flowers (puṣpa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is supported by auspicious momentum: nature itself seems to honor a righteous messenger, suggesting that Satya-aligned effort attracts harmony rather than inner turmoil.

What is the narrative situation?

After arriving, Hanumān pauses and is covered by flowers falling from trees, marking the moment as auspicious.

Which character virtue is emphasized?

Calm strength: Hanumān remains composed and radiant even as the environment shifts around him.