Valmiki Ramayana 5.18.10 — Sundara Kanda, Sarga 18, Shloka 10

अष्टादशः सर्गः (Sarga 18): रावणस्य प्रमदावनप्रवेशः

Ravana’s entry into the women’s grove

Devanagari script

अङ्गनाशतमात्रं तु तं व्रजन्तमनुव्रजत्।महेन्द्रमिव पौलस्त्यं देवगन्धर्वयोषितः।।5.18.10।।

Transliteration

aṅganāśatamātraṃ tu taṃ vrajantam anuvrajat |

mahendram iva paulastyaṃ devagandharvayoṣitaḥ ||

Translation

ସେଇ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ (ରାବଣ) ଯେତେବେଳେ ଆଗେଇ ଯାଉଥିଲା, ତାହାକୁ କେବଳ ଶତମାତ୍ର ନାରୀ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ—ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଯୋଷିତାମାନେ ଯେପରି ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।

Word by Word

• नमस्कृत्वा: having saluted
• नमस्कृत्वा: Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नमस् + कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive), ‘having saluted’

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• रामाय: to Rama
• रामाय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), एकवचनम्

• लक्ष्मणाय: to Lakshmana
• लक्ष्मणाय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• वीर्यवान्: valiant
• वीर्यवान्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; हनुमान् इति विशेषणम्

• सीतादर्शनसंहृष्टः: delighted at seeing Sita
• सीतादर्शनसंहृष्टः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सीता + दर्शन + संहृष्ट (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: सीतायाः दर्शनात् संहृष्टः (delighted by seeing Sita)

• हनुमान्: Hanuman
• हनुमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• संवृतः: covered/hidden
• संवृतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + वृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘covered/hidden’

• अभवत्: became/remained
• अभवत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (imperfect/past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Context

Ravana, son of sage Paulasti, was followed by a hundred women, just as Indra is trailed by the females of gods and gandharvas.

Characters & Entities

• Rāvaṇa (Paulastya)
• Mahendra (Indra)
• Devas
• Gandharvas
• Women attendants

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse invites ethical contrast: royal splendor and entourage do not equal Dharma; righteousness is measured by conduct, not display.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa approaches with an entourage of women, described in a simile comparing him to Indra’s retinue.

Which character virtue is emphasized?

Primarily a cautionary theme rather than a virtue: worldly grandeur can mask unrighteous intent.