Shloka 3

महाभिषेकः

Sugriva’s Coronation and Angada’s Installation

Devanagari script

ततः काञ्चनशैलाभ स्तरुणार्कनिभाननः।अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं हनूमान्मारुतात्मजः।।

Transliteration

tataḥ kuśaparistīrṇaṃ samiddhaṃ jātavedasam |

mantrapūtena haviṣā hutvā mantravido janāḥ॥

Translation

ତାପରେ କୁଶ ଘାସ ପତିଆଇ, ଜାତବେଦ (ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି) ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ଲୋକମାନେ ମନ୍ତ୍ରପୂତ ହବିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆହୁତି ଦେଲେ।

Word by Word

• भवत्-प्रसादात्: by your grace
• भवत्-प्रसादात्: Hetu (हेतु) [cause]
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः = 'भवतः प्रसादः' (your grace) + पञ्चमी 'from/by'; हेतु/निमित्त (cause)

• सुग्रीवः: Sugriva
• सुग्रीवः: Karta (कर्ता) [subject of प्राप्तः]
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• पितृ-पैतामहम्: paternal and ancestral
• पितृ-पैतामहम्: Karma (कर्म) [qualifier of राज्यम्]
• Type: Adjective
• Root: पितृ (प्रातिपदिक) + पैतामह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; द्वन्द्वसमासः (itaretara): 'पितृ च पैतामहं च' = paternal and ancestral; विशेषणम् (of राज्यम्)

• महत्: great
• महत्: Karma (कर्म) [qualifier of राज्यम्]
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (of राज्यम्) = 'great'

• वानराणाम्: of the monkeys
• वानराणाम्: Sambandha (सम्बन्ध) [genitive relation to राज्यम्]
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्

• सु-दुष्प्रापम्: very hard to obtain
• सु-दुष्प्रापम्: Karma (कर्म) [qualifier of राज्यम्]
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुष्प्राप (प्रातिपदिक; दुर् + प्राप्य/प्राप)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (of राज्यम्) = 'very difficult to obtain'

• प्राप्तः: has obtained
• प्राप्तः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त used predicatively; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम् = 'has obtained'

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: Karma (कर्म) [object of प्राप्तः]
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म) [qualifier of राज्यम्]
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; सर्वनाम-विशेषणम् (demonstrative) qualifying राज्यम्

• प्रभो: O lord
• प्रभो: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

Context

Hanuman, son of the Wind-god, glowing like a golden mountain, whose face resembled the rising Sun addressed Rama with folded hands:

Characters & Entities

• kuśa grass
• Agni (Jātavedas)
• havis (oblations)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is maintained through correct performance of sacred duties: mantra-guided offerings symbolize sincerity, truthfulness of intent (satya-bhāva), and adherence to established sacred order.

What is the narrative situation?

The priests commence the fire-ritual portion of Sugrīva’s consecration, preparing the altar with kuśa and offering sanctified oblations.

Which character virtue is emphasized?

Reverence and precision in sacred action: competence in mantra and ritual procedure.