Sarga 8

Verse 1

तस्य त्वेवं प्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मन:।सुतार्थं तप्यमानस्य नासीद्वंशकरस्सुत:।।।।

ଏପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହାତ୍ମା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ତପ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଂଶକୁ ଅଗ୍ରସର କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ।

Verse 2

चिन्तयानस्य तस्यैवं बुद्धिरासीन्महात्मन: ।सुतार्थं हयमेधेन किमर्थं न यजाम्यहम्।।।।

ସେଇ ମହାତ୍ମା ରାଜା ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ସଙ୍କଳ୍ପ ଉଦିତ ହେଲା: “ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ମୁଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କାହିଁକି ନ କରିବି?”

Verse 3

स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान्।मन्त्रिभिस्सह धर्मात्मा सर्वैरेव कृतात्मभि:।।।।ततोऽब्रवीदिदं राजा सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम्।शीघ्रमानय मे सर्वान्गुरूंस्तान् सपुरोहितान्।।।।

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା, କୃତାତ୍ମା ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି ‘ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ’ ବୋଲି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ସେହି ସମସ୍ତ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ, ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ସହିତ, ଆଣିଦିଅ।”

Verse 4

स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान्।मन्त्रिभिस्सह धर्मात्मा सर्वैरेव कृतात्मभि:।।1.8.3।। ततोऽब्रवीदिदं राजा सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम्।शीघ्रमानय मे सर्वान्गुरूंस्तान् सपुरोहितान्।।1.8.4।।

ତାପରେ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ସେହି ସମସ୍ତ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ, ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ସହିତ, ଆଣିଦିଅ।”

Verse 5

ततस्सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रम:।समानयत्स तान् सर्वान् समस्तान्वेदपारगान् ।।।।सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ।परोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये व्दिजसत्तमा: ।। ।।

ତାହାପରେ ତ୍ୱରିତ ବିକ୍ରମୀ ସୁମନ୍ତ୍ର ତୁରନ୍ତ ଯାଇ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ ସେହି ସମସ୍ତ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ଆଣିଲେ।

Verse 6

ततस्सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रम:। समानयत्स तान् सर्वान् समस्तान्वेदपारगान् ।।1.8.5।। सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् । परोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये व्दिजसत्तमा: ।। 1.8.6 ।।

ସେ ସୁୟଜ୍ଞ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି, କାଶ୍ୟପ ଏବଂ ରାଜପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଣିଲେ।

Verse 7

तान्पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा।इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णंवचनमब्रवीत्।।।।

ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଦଶରଥ ସେତେବେଳେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ମୃଦୁ ଓ ସୁଶ୍ଳକ୍ଷ୍ଣ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 8

मम लालप्यमानस्य पुत्रार्थन्नास्ति वै सुखम्।तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम।।।।

“ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ମୋ ପାଇଁ ସତ୍ୟରେ ସୁଖ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବି—ଏହି ମୋର ନିଶ୍ଚୟ।”

Verse 9

तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा।कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचार्यताम्।।।।

ଏହେତୁ ମୁଁ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟ ବିଧିଅନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ଏହି ବିଷୟରେ ମୋର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳକୁ ମୁଁ କିପରି ପାଇବି? ଏଠାରେ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ବକ ବିଚାର ହେଉ।

Verse 10

ततस्साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणा: प्रत्यपूजयन्।वसिष्ठप्रमुखास्सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम्।।।।

ତତଃ ରାଜାଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ସେହି ବାକ୍ୟକୁ ବସିଷ୍ଠ ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ‘ସାଧୁ, ସାଧୁ’ ବୋଲି କହି ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇଲେ।

Verse 11

ऊचुश्च परमप्रीतास्सर्वे दशरथं वच:।सम्भारास्सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्।।।।

ପରମ ପ୍ରୀତିରେ ସମସ୍ତେ ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଯଜ୍ଞର ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ସମ୍ଭାର ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞାଶ୍ୱକୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଉ।”

Verse 12

सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव।यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता।।।।

ହେ ପାର୍ଥିବ ରାଜନ୍, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଇଚ୍ଛିତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ; କାରଣ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଉଦ୍ଭୂତ ତୁମର ଏହି ବୁଦ୍ଧି ଧାର୍ମିକ ସଙ୍କଳ୍ପ ଅଟେ।

Verse 13

तत: प्रीतोऽभवद्राजा श्रुत्वा तद्विजभाषितम्।अमात्यांश्चाब्रवीद्राजा हर्षपर्याकुलेक्षण:।।।।

ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ପ୍ରୀତ ହେଲେ; ହର୍ଷରେ ଅସ୍ଥିର ନୟନ ସହ ରାଜା ନିଜ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 14

सम्भारास्सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह।समर्थाधिष्ठितश्चाश्वस्सोपाध्यायो विमुच्यताम्।।।।

“ଗୁରୁଜନଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ସମ୍ଭାର ମୋ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉ; ଏବଂ ସମର୍ଥ ଲୋକମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଉପାଧ୍ୟାୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଜ୍ଞାଶ୍ୱକୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଉ।”

Verse 15

सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्।शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि।।।।

ସରୟୂ ନଦୀର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଯଜ୍ଞଭୂମି ବିଧିପୂର୍ବକ ନିର୍ମିତ ହେଉ; ଏବଂ କଲ୍ପାନୁସାରେ, ଯଥାବିଧି ଶାନ୍ତିକର୍ମମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉନ୍ତୁ।

Verse 16

शक्य: प्राप्तुमयं यज्ञस्सर्वेणापि महीक्षिता।नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे।।।।

ଏହି ଯଜ୍ଞ ଯେକୌଣସି ମହୀପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରତୁରେ କୌଣସି ଗୁରୁତର ଅପରାଧ କିମ୍ବା ଦୋଷ ନ ହେଉ।

Verse 17

छिद्रं हि मृगयन्तेऽत्र विद्वांसो ब्रह्मराक्षसा: ।निहतस्य च यज्ञस्य सद्य: कर्ता विनश्यति ।।।।

ଏଠାରେ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ଛିଦ୍ର ଖୋଜନ୍ତି; ଦୋଷରେ ଯଜ୍ଞ ନିହତ ହେଲେ ଯଜମାନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବିନଶିଯାଏ।

Verse 18

तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।तथा विधानं क्रियतां समर्था: करणेष्विह।।।।

ଏହେତୁ ମୋର ଏହି କ୍ରତୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଯଥାବିଧି ସମାପ୍ତ ହେବା ପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କର; କାରଣ ଏଠାରେ ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ତୁମେ ସମର୍ଥ।

Verse 19

तथेति चाब्रुवन्सर्वे मन्त्रिण:प्रत्यपूजयन्।पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तं निशम्य ते।।।।

ପୃଥିବୀନାଥଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଯଥାଜ୍ଞାପିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ତଥାସ୍ତୁ—ଯେପରି ଆପଣ ଆଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି।”

Verse 20

तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम्।अनुज्ञातास्ततस्सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम्।।।।

ତେବେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ନୃପୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରି, ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ସମସ୍ତେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେହି ପଥେ ପୁନଃ ଫେରିଗଲେ।

Verse 21

विसर्जयित्वा तान्विप्रान्सचिवानिदमब्रवीत्।ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं यथावत्क्रतुराप्यताम्।।।।

ସେହି ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ରାଜା ସଚିବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଋତ୍ୱିଜମାନେ ଯଥାବତ୍ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହିପରି ଏହି କ୍ରତୁ (ଯଜ୍ଞ) ସଠିକ୍ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଉ।”

Verse 22

इत्युक्त्वा नृपशार्दूलस्सचिवान्समुपस्थितान्।विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युति:।।।।

ଏପରି କହି ମହାଦ୍ୟୁତି ନୃପଶାର୍ଦୂଳ ଦଶରଥ ଉପସ୍ଥିତ ସଚିବମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପରେ ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 23

ततस्स गत्वा ता:पत्नीर्नरेन्द्रो हृदयप्रिया:।उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात्।।।।

ତାପରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ହୃଦୟପ୍ରିୟା ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ: “ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କର; ପୁତ୍ରପ୍ରାପ୍ତିର କାରଣରେ ମୁଁ ଯଜ୍ଞ କରିବି।”

Verse 24

तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम्।मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये।।।।

ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ବଚନରେ ଦୀପ୍ତିମତୀ ରାଣୀମାନଙ୍କ କମଳସଦୃଶ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଶୋଭିତ ହେଲା—ହିମକାଳ ଅତିକ୍ରମ କଲେ କମଳ ଯେପରି ଫୁଟେ ସେପରି।

Verse 25

ସେ ସୁୟଜ୍ଞ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି, କାଶ୍ୟପ ଏବଂ ରାଜପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଣିଲେ।