Sarga 71

Verse 1

एवं ब्रुवाणं जनक: प्रत्युवाच कृताञ्जलि:।श्रोतुमर्हसि भद्रं ते कुलं न: परिकीर्तितम्।।।।

ଏପରି କହୁଥିବାବେଳେ ଜନକ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏବେ ଆମ କୁଳର ବଂଶାବଳୀ ଯଥାକ୍ରମେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହେଉଛି, ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।”

Verse 2

प्रदाने हि मुनिश्रेष्ठ कुलं निरवशेषत:।वक्तव्यं कुलजातेन तन्निबोध महामुने।।।।

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କନ୍ୟାଦାନ ସମୟରେ କୁଳଜନ ନିଜ କୁଳ-ବଂଶ ପରମ୍ପରାକୁ ନିରବଶେଷରେ କହିବା ଉଚିତ; ହେ ମହାମୁନେ, ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 3

राजाऽभूत् त्रिषु लोकेषु विश्रुत स्स्वेन कर्मणा।निमि: परमधर्मात्मा सर्वसत्त्ववतां वर:।।।।

ସ୍ୱ କର୍ମଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନିମି ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ପରମ ଧର୍ମାତ୍ମା ଏବଂ ବଳ-ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 4

तस्य पुत्रोमिथिर्नाम मिथिला येन निर्मिता।प्रथमो जनको नाम जनकादप्युदावसु:।।।।

ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମିଥି ନାମରେ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମିଥିଲା ନଗରୀ ନିର୍ମିତ ହେଲା। ସେ ପ୍ରଥମେ ‘ଜନକ’ ଉପାଧି ଧାରଣ କଲେ; ଏବଂ ସେହି ଜନକଙ୍କୁ ଉଦାବସୁ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 5

उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो वै नन्दिवर्धन:।नन्दिवर्धनपुत्रस्तु सुकेतुर्नाम नामत:।।।।

ଉଦାବସୁଠାରୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ନନ୍ଦିବର୍ଧନ ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ନନ୍ଦିବର୍ଧନଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁକେତୁ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

Verse 6

सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबल:।देवरातस्य राजर्षेर्बृहद्रथ इति स्मृत:।।।।

ସୁକେତୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ମହାବଳୀ ଦେବରାତ ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ସେହି ରାଜର୍ଷି ଦେବରାତଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ବୃହଦ୍ରଥ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 7

बृहद्रथस्य शूरोऽभून्महावीर: प्रतापवान्।महावीरस्य धृतिमान् सुधृतिस्सत्यविक्रम:।।।।

ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାବୀର ନାମେ ଶୂର ଓ ପ୍ରତାପବାନ୍ ଥିଲେ। ମହାବୀରଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ ଧୃତିମାନ୍, ସତ୍ୟବିକ୍ରମ ସୁଧୃତି।

Verse 8

सुधृतेरपि धर्मात्मा दृष्टकेतुस्सुधार्मिक:।दृष्टकेतोस्तु राजर्षेर्हर्यश्व इति विश्रुत:।।।।

ସୁଧୃତିଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ସୁଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟକେତୁ। ଏବଂ ସେଇ ରାଜର୍ଷି ଦୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ ‘ହର୍ୟଶ୍ୱ’ ନାମେ ବିଶ୍ରୁତ ପୁତ୍ର।

Verse 9

हर्यश्वस्य मरु: पुत्रो मरो: पुत्र: प्रतिन्धक:।प्रतिंधकस्य धर्मात्मा राजा कीर्तिरथस्सुत:।।।।

ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୁ; ମରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରତୀନ୍ଧକ। ପ୍ରତୀନ୍ଧକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା କୀର୍ତ୍ତିରଥ ଥିଲେ।

Verse 10

पुत्र: कीर्तिरथस्यापि देवमीढ इति स्मृत:।देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महीध्रक:।।।।

କୀର୍ତ୍ତିରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦେବମୀଢ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ଦେବମୀଢଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିବୁଧ, ଏବଂ ବିବୁଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହୀଧ୍ରକ ଥିଲେ।

Verse 11

महीध्रकसुतो राजा कीर्तिरातो महाबल:।कीर्तिरातस्य राजर्षेर्महारोमा व्यजायत।।।।

ମହୀଧ୍ରକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ମହାବଳୀ ରାଜା କୀର୍ତ୍ତିରାତ ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ସେଇ ରାଜର୍ଷି କୀର୍ତ୍ତିରାତଙ୍କୁ ମହାରୋମା ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 12

महारोम्णस्तु धर्मात्मा स्वर्णरोमा व्यजायत।स्वर्णरोम्णस्तु राजर्षेर्ह्रस्वरोमा व्यजायत।।।।

ମହାରୋମାଠାରୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମା ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ସେଇ ରାଜର୍ଷି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମାଠାରୁ ହ୍ରସ୍ୱରୋମା ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 13

तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे धर्मज्ञस्य महात्मन:।ज्येष्ठोऽहमनुजो भ्राता मम वीर: कुशध्वज:।।।।

ସେଇ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ମୋର ଅନୁଜ ଭାଇ ହେଉଛି ବୀର କୁଶଧ୍ୱଜ।

Verse 14

मां तु ज्येष्ठं पिता राज्ये सोऽभिषिच्य नराधिप:।कुशध्वजं समावेश्य भारं मयि वनं गत:।।।।

ନରାଧିପ ମୋ ପିତା ମୋତେ—ଜ୍ୟେଷ୍ଠକୁ—ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ; କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭାର ମୋ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରି ସେ ବନକୁ ଗଲେ।

Verse 15

वृद्धे पितरि स्वर्याते धर्मेण धुरमावहम्।भ्रातरं देवसङ्काशं स्नेहात्पश्यन् कुशध्वजम्।।।।

ବୃଦ୍ଧ ପିତା ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଗମନ କରିବା ପରେ, ମୁଁ ଧର୍ମାନୁସାରେ ରାଜ୍ୟଭାର ବହନ କଲି; ଏବଂ ଦେବସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲି।

Verse 16

कस्य चित्त्वथकालस्य साङ्काश्यादगमत्पुरात्।सुधन्वा वीर्यवान्राजा मिथिलामवरोधक:।।।।

କିଛି କାଳ ପରେ, ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ରାଜା ସୁଧନ୍ୱା ସାଙ୍କାଶ୍ୟା ପୁରୀରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି, ମିଥିଲାକୁ ଅବରୋଧ (ଘେରାଉ) କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଲେ।

Verse 17

स च मे प्रेषयामास शैवं धनुरनुत्तमम्।सीता कन्या च पद्माक्षी मह्यं वै दीयतामिति।।।।

ସେ ମୋତେ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ: “ଅନୁତ୍ତମ ଶୈବ ଧନୁଷ୍ୟଟି ମୋତେ ଦିଅ; ଏବଂ ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ କନ୍ୟା ସୀତାକୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଦିଆଯାଉ” ବୋଲି।

Verse 18

तस्याप्रदानाद्ब्रह्मर्षे युद्धमासीन्मया सह।स हतोऽभिमुखो राजा सुधन्वा तु मया रणे।।।।

ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ତାହା ନ ଦେବାରୁ ମୋ ସହ ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ରଣରେ ମୋ ସମ୍ମୁଖେ ଆସିଥିବା ରାଜା ସୁଧନ୍ୱା ମୋ ହସ୍ତେ ନିହତ ହେଲେ।

Verse 19

निहत्य तं मुनिश्रेष्ठ सुधन्वानं नराधिपम्।साङ्काश्ये भ्रातरं वीरमभ्यषिञ्चं कुशध्वजम्।।।।

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ନରାଧିପ ରାଜା ସୁଧନ୍ୱାକୁ ନିହତ କରି, ସାଙ୍କାଶ୍ୟାରେ ମୋର ବୀର ଭ୍ରାତା କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ମୁଁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଇଲି।

Verse 20

कनीयानेष मे भ्राता अहं ज्येष्ठो महामुने।ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुङ्गव।।।।सीतां रामाय भद्रं ते ऊर्मिला लक्ष्मणाय च।

ହେ ମହାମୁନେ, ଏହା ମୋର କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା, ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ। ହେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ, ପରମ ପ୍ରୀତିରେ ମୁଁ ଏହି ଦୁଇ ବଧୂକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି—ରାମଙ୍କୁ ସୀତା; ଆପଣଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଊର୍ମିଳା ମଧ୍ୟ।

Verse 21

वीर्यशुल्कां मम सुतां सीतां सुरसुतोपमाम् ।।।।द्वितीयामूर्मिलां चैव त्रिर्ददामि न संशय:।

ବୀର୍ୟଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ଶୁଲ୍କରୂପେ ମୋର କନ୍ୟା ସୀତାକୁ—ଦେବସୁତା ସମାନ—ମୁଁ ଦାନ କରୁଛି; ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ କନ୍ୟା ଊର୍ମିଳାକୁ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ଏହା ତିନିଥର କହୁଛି—କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 22

ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते रघुनन्दन।।।।रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह।पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु।।।।

ପରମ ପ୍ରୀତିରେ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଇ ବଧୂକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦାନ କରୁଛି। ହେ ରାଜନ, ଗୋଦାନ କରାଅ; ପିତୃକାର୍ୟ ମଧ୍ୟ କର—ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ତାପରେ ବୈବାହିକ କ୍ରିୟା କର।

Verse 23

ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते रघुनन्दन।।1.71.22।।रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह।पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु।।1.71.23।।

ଉଦାବସୁଠାରୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ନନ୍ଦିବର୍ଧନ ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ନନ୍ଦିବର୍ଧନଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁକେତୁ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

Verse 24

मखा ह्यद्य महाबाहो तृतीये दिवसे प्रभो।फल्गुन्यामुत्तरे राजंस्तस्मिन्वैवाहिकं कुरु।।।।रामलक्ष्मणयो राजन् दानं कार्यं सुखोदयम् ।।

ହେ ମହାବାହୋ ପ୍ରଭୋ, ଆଜି ମଘା ନକ୍ଷତ୍ର ଉଦିତ। ହେ ରାଜନ, ଆଜିଠାରୁ ତୃତୀୟ ଦିନ ଉତ୍ତର-ଫାଲ୍ଗୁନୀରେ ବୈବାହିକ କ୍ରିୟା କର। ଏବଂ ହେ ରାଜନ, ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସୁଖୋଦୟ ପାଇଁ ଦାନ କର।