Sarga 59

Verse 1

उक्तवाक्यं तु राजानं कृपया कुशिकात्मज:।अब्रवीन्मधुरं वाक्यं साक्षाच्चण्डालरूपिणम्।।1.59.1।।

ରାଜାଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିବା କଥା ପରେ, କୃପାରେ ଦ୍ରବିତ କୁଶିକାତ୍ମଜ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର—ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଚଣ୍ଡାଳରୂପେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ରାଜାଙ୍କୁ—ମଧୁର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 2

ऐक्ष्वाक स्वागतं वत्स जानामि त्वां सुधार्मिकम् ।शरणं ते भविष्यामि मा भैषीर्नृपपुङ्गव।।1.59.2।।

ହେ ଐକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶଜ, ସ୍ୱାଗତ ବତ୍ସ! ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ଧାର୍ମିକ ବୋଲି ଜାଣେ। ହେ ନୃପପୁଙ୍ଗବ, ଭୟ କରନି—ମୁଁ ତୁମର ଶରଣ ହେବି।

Verse 3

अहमामन्त्रये सर्वान्महर्षीन्पुण्यकर्मण:।यज्ञसाह्यकरान् राजन् ततो यक्ष्यसि निर्वृत:।।1.59.3।।

ହେ ରାଜନ୍, ଯଜ୍ଞରେ ସହାୟକ ପୁଣ୍ୟକର୍ମା ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବି; ତାପରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ମନେ ଶାନ୍ତିରେ ଯଜ୍ଞକର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରିପାରିବ।

Verse 4

गुरुशापकृतं रूपं यदिदं त्वयि वर्तते ।अनेन सह रूपेण सशरीरो गमिष्यसि।।1.59.4।।

ଗୁରୁଙ୍କ ଶାପରେ ଗଢ଼ା ଯେ ରୂପ ଏବେ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ତ୍ତିଛି, ସେହି ରୂପ ସହିତ ସଶରୀର ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗମନ କରିବ।

Verse 5

हस्तप्राप्तमहं मन्ये स्वर्गं तव नराधिप।यस्त्वं कौशिकमागम्य शरण्यं शरणागत:।।1.59.5।।

ହେ ନରାଧିପ! ମୁଁ ମନେ କରେ ତୁମ ସ୍ୱର୍ଗ ହାତରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା; କାରଣ ଶରଣାଗତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ କୌଶିକଙ୍କ ନିକଟକୁ ତୁମେ ଶରଣ ନେଇ ଆସିଛ।

Verse 6

एवमुक्त्वा महातेजा: पुत्रान् परमधार्मिकान्।व्यादिदेश महाप्राज्ञान् यज्ञसम्भारकारणात्।।1.59.6।।

ଏପରି କହି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପରମଧାର୍ମିକ ଓ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞସମ୍ଭାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

Verse 7

सर्वान् शिष्यान् समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह।सर्वानृषिगणान्वत्सा आनयध्वं ममाज्ञया।सशिष्यसुहृदश्चैव सर्त्विज स्सबहुश्रुतान्।।1.59.7।।

ତେବେ ସେ ସମସ୍ତ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲେ: “ବତ୍ସମାନେ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ଋଷିଗଣଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ—ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଓ ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ସହିତ, ଯଜ୍ଞର ଋତ୍ୱିଜ ପୁରୋହିତମାନେ ଓ ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତିରେ ବହୁଶ୍ରୁତ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।”

Verse 8

यदन्यो वचनं ब्रूयान्मद्वाक्यबलचोदित:।तत्सर्वमखिलेनोक्तं ममाख्येयमनादृतम्।।1.59.8।।

“ମୋ ଆଜ୍ଞାର ବଳରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟ ଅନାଦରର କଥା କହେ, ତେବେ ଯାହା ଘଟିଛି ସେ ସମସ୍ତକୁ ଯଥାର୍ଥରେ, ଅଖିଲ ଭାବେ ମୋତେ ଜଣାଇବ; କିଛି ଅବହେଳା କରିବ ନାହିଁ।”

Verse 9

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दिशो जग्मुस्तदाज्ञया।आजग्मुरथ देशेभ्य स्सर्वेभ्यो ब्रह्मवादिन:।।1.59.9।।

ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେଶରୁ ବେଦବ୍ୟାଖ୍ୟାକାର ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ଆସିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 10

ते च शिष्या: समागम्य मुनिं ज्वलिततेजसम्।ऊचुश्चवचनं सर्वे सर्वेषां ब्रह्मवादिनाम्।।1.59.10।।

ସେଇ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସମେତି ହୋଇ, ଜ୍ୱଲିତ ତେଜସ୍ବୀ ମୁନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସି, ସମସ୍ତ ବେଦବାଦୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ସନ୍ଦେଶ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 11

श्रुत्वा ते वचनं सर्वे समायान्ति द्विजातय:।सर्वदेशेषु चागच्छन् वर्जयित्वा महोदयम्।।1.59.11।।

ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜାତି ଆସୁଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦେଶରୁ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି—କେବଳ ମହୋଦୟକୁ ଛାଡ଼ି।

Verse 12

वासिष्ठं तच्छतं सर्वं क्रोधपर्याकुलाक्षरम्।यदाह वचनं सर्वं शृणु त्वं मुनिपुङ्गव।।1.59.12।।

ହେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ, କ୍ରୋଧରେ ଅସ୍ଥିର ଅକ୍ଷରରେ ଉଚ୍ଚାରିତ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସେଇ ଶତ ପୁତ୍ର କହିଥିବା ସମସ୍ତ ବଚନ ତୁମେ ଶୁଣ।

Verse 13

क्षत्रियो याजको यस्य चण्डालस्य विशेषत:।कथं सदसि भोक्तारो हविस्तस्य सुरर्षय:।।1.59.13।।

ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯାଜକ ହୋଇ—ବିଶେଷକରି ଚଣ୍ଡାଳ ପାଇଁ—ଯଜ୍ଞସଭାରେ ଦେବମାନେ ଓ ଦେବର୍ଷିମାନେ ସେହି ହବିଷ୍ୟ କିପରି ଭୋଗ କରିବେ?

Verse 14

ब्राह्मणा वा महात्मानो भुक्त्वा चण्डालभोजनम्।कथं स्वर्गं गमिष्यन्ति विश्वामित्रेण पालिता:।।1.59.14।।

ଅଥବା ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଚଣ୍ଡାଳର ଭୋଜନ ଭୋଗ କରି—ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ପାଳିତ—ସ୍ୱର୍ଗକୁ କିପରି ଯିବେ?

Verse 15

एतद्वचननैष्ठुर्यमूचु स्संरक्तलोचना:।वासिष्ठा मुनिशार्दूल सर्वे ते समहोदया:।।1.59.15।।

ହେ ମୁନିଶାର୍ଦ୍ଦୂଲ! କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ନୟନ ହୋଇ, ମହୋଦୟ ସହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଏକାସାଥି ଏହି କଠୋର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 16

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सर्वेषां मुनिपुङ्गव:।क्रोधसंरक्तनयन स्सरोषमिदमब्रवीत्।।1.59.16।।

ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ମୁନିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ନୟନ—ରୋଷରେ ଏହିପରି କହିଲେ।

Verse 17

ये दूषयन्त्यदुष्टं मां तप उग्रं समास्थितम्।भस्मीभूता दुरात्मानो भविष्यन्ति न संशय:।।1.59.17।।

ମୁଁ ନିର୍ଦୋଷ, ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ; ଯେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମାମାନେ ମୋତେ ଦୂଷଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 18

अद्य ते कालपाशेन नीता वैवस्वतक्षयम्।सप्तजातिशतान्येव मृतपस्सन्तु सर्वश:।।1.59.18।।

ଆଜି କାଳପାଶରେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇ ସେମାନେ ବୈବସ୍ୱତ (ଯମ)ଙ୍କ ଧାମକୁ ନୀତ ହେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ସାତଶେ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ମୃତଭକ୍ଷକ ହୋଇ ରହୁନ୍ତୁ।

Verse 19

श्वमांसनियताहारा मुष्टिका नाम निर्घृणा:।विकृताश्च विरूपाश्च लोकाननुचरन्त्विमान्।।1.59.19।।

ଶ୍ୱମାଂସକୁ ନିୟତ ଆହାର କରୁଥିବା, ନିର୍ଘୃଣ ‘ମୁଷ୍ଟିକ’ ନାମରେ ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତୁ; ବିକୃତ ଓ ବିରୂପ ହୋଇ ଏହି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 20

महोदयस्तु दुर्बुद्धिर्मामदूष्यं ह्यदूषयत्।दूषित स्सर्वलोकेषु निषादत्वं गमिष्यति।।1.59.20।।

କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ମହୋଦୟ ନିର୍ଦୋଷ ମୋତେ ଦୋଷାରୋପ କଲା; ତେଣୁ ସର୍ବଲୋକରେ କଳଙ୍କିତ ହୋଇ ସେ ନିଷାଦତ୍ୱକୁ ଗମନ କରିବ।

Verse 21

प्राणातिपातनिरतो निरनुक्रोशतां गत:।दीर्घकालं मम क्रोधाद्दुर्गतिं वर्तयिष्यति।।1.59.21।।

ପ୍ରାଣହିଂସାରେ ଆସକ୍ତ ଓ ନିର୍ଦୟତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ସେ, ମୋ କ୍ରୋଧର ଫଳରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଦୁର୍ଗତି ଭୋଗିବ।

Verse 22

एतावदुक्त्वा वचनं विश्वामित्रो महातपा:।विरराम महातेजा ऋषिमध्ये महामुनि:।।1.59.22।।

ଏତିକି କଥା କହି, ମହାତପସ୍ବୀ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି ଋଷିମଧ୍ୟରେ ନିରବ ହେଲେ।