Sarga 46

Verse 1

हतेषु तेषु पुत्रेषु दिति: परमदु:खिता। मारीचं काश्यपं राम भर्तारमिदमब्रवीत्।।1.46.1।।

ସେହି ପୁତ୍ରମାନେ ହତ ହେବା ପରେ, ପରମ ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ଦିତି, ହେ ରାମ, ମରୀଚିପୁତ୍ର କାଶ୍ୟପ ନାମକ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 2

हतपुत्राऽस्मि भगवंस्तव पुत्रैर्महाबलै:।शक्रहन्तारमिच्छामि पुत्रं दीर्घतपोऽर्जितम्।।1.46.2।।

“ହେ ଭଗବନ୍, ତୁମ ମହାବଳୀ ପୁତ୍ରମାନେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି। ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାରେ ଅର୍ଜିତ, ଶକ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବା ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ମୁଁ ଚାହୁଁଛି।”

Verse 3

साऽहं तपश्चरिष्यामि गर्भं मे दातुमर्हसि।ईश्वरं शक्रहन्तारं त्वमनुज्ञातुमर्हसि।।1.46.3।।

ଦିତି କହିଲା: “ମୁଁ ତପଶ୍ଚର୍ୟା କରିବି; ଆପଣ ମୋତେ ଗର୍ଭଦାନ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ରହନ୍ତା, ଐଶ୍ୱର୍ୟଶାଳୀ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।”

Verse 4

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीच: काश्यपस्तदा।प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदु:खिताम्।।1.46.4।।

ତାହାର କଥା ଶୁଣି, ମରୀଚିପୁତ୍ର ମହାତେଜସ୍ବୀ କାଶ୍ୟପ ସେତେବେଳେ ପରମ ଦୁଃଖାକୁଳ ଦିତିଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 5

एवं भवतु, भद्रं ते शुचिर्भव तपोधने।जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे।।1.46.5।।

କାଶ୍ୟପ କହିଲେ: “ଏମିତି ହେଉ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ହେ ତପୋଧନେ। ତୁମେ ଶୁଚି ରୁହ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)କୁ ହନନ କରିବା ପୁତ୍ରକୁ ତୁମେ ଜନ୍ମ ଦେବ।”

Verse 6

पूर्णे वर्षसहस्रे तु शुचिर्यदि भविष्यसि।पुत्रं त्रैलोक्यभर्तारं मत्तस्त्वं जनयिष्यसि।।1.46.6।।

“ଯଦି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଶୁଚି ରହିବ, ତେବେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତ୍ରିଲୋକର ଭର୍ତ୍ତା ଓ ଆଧାର ହେବା ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ।”

Verse 7

एवमुक्त्वा महातेजा: पाणिना स ममार्ज ताम्।समालभ्य ततस्स्वस्तीत्युक्त्वा स तपसे ययौ।।1.46.7।।

ଏପରି କହି ମହାତେଜସ୍ବୀ ଋଷି ହାତରେ ସେକୁ ସ୍ନେହରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ; ପରେ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି “ସ୍ୱସ୍ତି ହେଉ” ବୋଲି କହି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 8

गते तस्मिन्नरश्श्रेष्ठ दिति: परमहर्षिता।कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्।।1.46.8।।

ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଚାଲିଯାଇଥିବା ପରେ ପରମ ହର୍ଷିତା ଦିତି କୁଶପ୍ଲବନକୁ ପହଞ୍ଚି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ତପସ୍ୟା କଲା।

Verse 9

तपस्तस्यां हि कुर्वन्त्यां परिचर्यां चकार ह।सहस्राक्षो नरश्श्रेष्ठ परया गुणसम्पदा।।1.46.9।।

ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ପରମ ଗୁଣସମ୍ପଦା ସହିତ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ତାହାର ସେବା କଲେ।

Verse 10

अग्निं कुशान् काष्ठमप: फलं मूलं तथैव च।न्यवेदयत्सहस्राक्षो यच्चान्यदपि काङ्क्षितम्।।1.46.10।।

ସହସ୍ରନେତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ନି, କୁଶଘାସ, କାଠ-ଇନ୍ଧନ, ଜଳ, ଫଳ ଓ ମୂଳ—ଏବଂ ସେ ଯାହା ଅନ୍ୟଥା ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିଲେ ସେସବୁ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।

Verse 11

गात्रसंवहनश्चैव श्रमापनयनैस्तथा।शक्रस्सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह ।।1.46.11।।

ଗାତ୍ର ସଂବାହନ କରି ଏବଂ ଶ୍ରମ ହରି, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମସ୍ତ କାଳରେ ଦିତିଙ୍କୁ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କଲେ।

Verse 12

अथ वर्षसहस्रे तु दशोने रघुनन्दन ।दिति: परमसम्प्रीता सहस्राक्षमथाब्रवीत्।।1.46.12।।

ତାପରେ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ହଜାର ବର୍ଷର ବ୍ରତରେ ଦଶ ବର୍ଷ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବାବେଳେ, ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ ଦିତି ସହସ୍ରନେତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 13

याचितेन सुरश्रेष्ठ तव पित्रा महात्मना।वरो वर्षसहस्रान्ते दत्तो मम सुतं प्रति।।1.46.13।।

ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ମହାତ୍ମା ପିତା ଯାଚିତ ହୋଇ, ହଜାର ବର୍ଷର ଶେଷରେ ମୋ ପୁତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବର ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ।

Verse 14

तपश्चरन्त्या वर्षाणि दश वीर्यवतां वर।अवशिष्टानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे तत:।।1.46.14।।

ହେ ବୀର୍ୟବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ତପସ୍ୟାର ଏଯାବତ୍ ଦଶ ବର୍ଷ ଅବଶିଷ୍ଟ; ତାପରେ ତୁମେ ଭାଇକୁ ଦେଖିବ—ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।

Verse 15

तमहं त्वत्कृते पुत्र समाधास्ये जयोत्सुकम्।त्रैलोक्यविजयं पुत्र सह भोक्ष्यसि विज्वर:।।1.46.15।।

ପୁତ୍ର, ତୋର ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ବିଜୟୋତ୍ସୁକ ତାକୁ ଗଢ଼ିଦେବି; ପୁତ୍ର, ତୁମେ ନିର୍ବ୍ୟଥ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହ ତ୍ରିଲୋକବିଜୟର ସୁଖ ଭୋଗିବ।

Verse 16

एवमुक्त्वा दितिश्शक्रं प्राप्ते मध्यं दिवाकरे।निद्रयाऽपहृता देवी पादौ कृत्वाऽथ शीर्षत:।।1.46.16।।

ଏପରି କହି ଦିତି ଶକ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନକୁ ପହଞ୍ଚିବା ସମୟରେ ଦେବୀ ନିଦ୍ରାବଶ ହୋଇ, ପାଦକୁ ଶିରୋଭାଗ ଦିଗରେ ରଖି ଶୋଇପଡ଼ିଲେ।

Verse 17

दृष्ट्वा तामशुचिं शक्र: पादत: कृतमूर्धजाम्।शिरस्स्थाने कृतौ पादौ जहास च मुमोद च।।1.46.17।।

ପାଦଦିଗକୁ କେଶ ଢଳିଯାଇଥିବା ଓ ଶିରସ୍ଥାନରେ ପାଦ ରଖିଥିବା ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶକ୍ର ହସିଲେ ଏବଂ ପ୍ରମୋଦିତ ହେଲେ।

Verse 18

तस्याश्शरीरविवरं विवेश च पुरन्दर:।गर्भं च सप्तधा राम बिभेद परमात्मवान्।।1.46.18।।

ହେ ରାମ, ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଏକ ରନ୍ଧ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦୃଢ଼ସଙ୍କଳ୍ପୀ ମହାତ୍ମା ହୋଇ ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ ଭେଦିଦେଲେ।

Verse 19

भिद्यमानस्ततो गर्भो वज्रेण शतपर्वणा।रुरोद सुस्वरं राम ततो दितिरबुध्यत।।1.46.19।।

ହେ ରାମ, ଶତପର୍ବ ବଜ୍ରରେ ଗର୍ଭ ଭିଦ୍ୟମାନ ହେବାବେଳେ ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲା; ତାପରେ ଦିତି ଜାଗିଉଠିଲେ।

Verse 20

मा रुदो मा रुदश्चेति गर्भं शक्रोऽभ्यभाषत।बिभेद च महातेजा रुदन्तमपि वासव:।।1.46.20।।

ଶକ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ କହିଲେ—“ମା କାନ୍ଦ, ମା କାନ୍ଦ”; ତଥାପି ମହାତେଜସ୍ବୀ ବାସବ କାନ୍ଦୁଥିବା ଗର୍ଭକୁ ମଧ୍ୟ ଚିରିଦେଲେ।

Verse 21

न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत्।निष्पपात ततश्शक्रो मातुर्वचनगौरवात्।।1.46.21।।

ଦିତି କହିଲେ—“ଏହାକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ”; ମାତୃବଚନର ଗୌରବରେ ଶକ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।

Verse 22

प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रोऽभ्यभाषत।अशुचिर्देवि सुप्ताऽसि पादयो: कृतमूर्धजा।।1.46.22।।

ବଜ୍ର ସହିତ ପ୍ରାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଶକ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଦେବି, ତୁମେ ଅଶୁଚି ଭାବେ ଶୋଇଥିଲ; କେଶ ପାଦଦିଗକୁ ପଡ଼ିଥିଲା।”

Verse 23

तदन्तरमहं लब्ध्वा शक्रहन्तारमाहवे।अभिदं सप्तधा देवि तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि।।1.46.23।।

“ଦେବି, ସେଇ ସୁଯୋଗ ପାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ରହନ୍ତା ହେବାକୁ ଥିବା ଜଣକୁ ମୁଁ ସାତ ଭାଗରେ ଚିରିଦେଲି; ତେଣୁ ତୁମେ ମୋତେ କ୍ଷମା କର।”