Sarga 45

Verse 1

विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा राघव स्सहलक्ष्मण:।विस्मयं परमं गत्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत्।।।।

ସେହିପରି, ହେ ତାତ, ଲୋକରେ ଅପ୍ରତିମ ତେଜସ୍ବୀ ଅଂଶୁମାନ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 2

अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया।गङ्गावतरणं पुण्यं सागरस्यापि पूरणम्।।।।

ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଆପଣ କହିଥିବା ଏହା ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ—ପୁଣ୍ୟମୟ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଅବତରଣ ଏବଂ ତାହାଦ୍ୱାରା ସାଗରର ମଧ୍ୟ ପରିପୂରଣ।

Verse 3

तस्य सा शर्वरी सर्वा सह सौमित्रिणा तदा।जगाम चिन्तयानस्य विश्वामित्रकथां शुभाम् ।।।।

ତେବେ ରାମ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ସହିତ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶୁଭ କଥାକୁ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବାବେଳେ ସମଗ୍ର ରାତି କାଟିଲେ।

Verse 4

तत: प्रभाते विमले विश्वामित्रं महामुनिम्।उवाच राघवो वाक्यं कृताह्निकमरिन्दम:।।।।

ତାପରେ ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତେ, ଦୈନିକ ଆହ୍ନିକ କର୍ମ ସମାପ୍ତ କରି, ଶତ୍ରୁଦମନ ରାଘବ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 5

गता भगवती रात्रिश्श्रोतव्यं परमं श्रुतम्।क्षणभूतेव नौ रात्रि स्सम्वृत्तेयं महातप:।।।।इमां चिन्तयतस्सर्वां निखिलेन कथां तव।

ହେ ମହାତପସ୍ବୀ! ଭଗବତୀ ରାତ୍ରି ଅତୀତ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଆମେ ଶ୍ରବଣଯୋଗ୍ୟ ପରମ ଶ୍ରୁତି ଶୁଣିଲୁ। ଆପଣଙ୍କ ସମଗ୍ର କଥାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବାରୁ, ଏହି ରାତ୍ରି ଆମକୁ କ୍ଷଣମାତ୍ର ପରି ଲାଗିଲା।

Verse 6

तराम सरितां श्रेष्ठां पुण्यां त्रिपथगां नदीम्।।।।नौरेषा हि सुखास्तीर्णा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्।भगवन्तमिह प्राप्तं ज्ञात्वा त्वरितमागता।।।।

ଆସ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଣ୍ୟମୟ ତ୍ରିପଥଗା ଗଙ୍ଗାନଦୀକୁ ଆମେ ପାର ହେବା। ପୁଣ୍ୟକର୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଖରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ନୌକା, ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି ଶୀଘ୍ର ଆସିଛି।

Verse 7

तराम सरितां श्रेष्ठां पुण्यां त्रिपथगां नदीम्।।1.45.6।।नौरेषा हि सुखास्तीर्णा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्।भगवन्तमिह प्राप्तं ज्ञात्वा त्वरितमागता।।1.45.7।।

ଆସ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଣ୍ୟମୟ ତ୍ରିପଥଗା ଗଙ୍ଗାନଦୀକୁ ଆମେ ପାର ହେବା। ପୁଣ୍ୟକର୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଖରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ନୌକା, ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି ଶୀଘ୍ର ଆସିଛି।

Verse 8

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मन:।सन्तारं कारयामास सर्षिसङ्घ स्सराघव:।।।।

ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନି ଋଷିସଂଘ ସହ ଏବଂ ରାଘବ (ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ସହିତ ପାର ହେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଇଲେ।

Verse 9

उत्तरं तीरमासाद्य सम्पूज्यर्षिगणं तदा।गङ्गाकूले निविष्टास्ते विशालां ददृशु: पुरीम्।।।।

ଉତ୍ତର ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ସେତେବେଳେ ଋଷିଗଣଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପୂଜନ କଲେ; ଗଙ୍ଗାକୂଳେ ଶିବିର କରି ସେମାନେ ବିଶାଳା ପୁରୀକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 10

ततो मुनिवरस्तूर्णं जगाम सह राघव: ।विशालां नगरीं रम्यां दिव्यां स्वर्गोपमां तदा।।।।

ତାପରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରାଘବଙ୍କ ସହ (ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ), ସେ ସମୟରେ ସ୍ୱର୍ଗସଦୃଶ ଦିବ୍ୟ ଓ ରମ୍ୟ ବିଶାଳା ନଗରୀକୁ ଶୀଘ୍ର ଗମନ କଲେ।

Verse 11

अथ रामो महाप्राज्ञो विश्वामित्रं महामुनिम् ।पप्रच्छ प्राञ्जलिर्भूत्वा विशालामुत्तमां पुरीम्।।।।

ତାପରେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ରାମ ହାତ ଯୋଡ଼ି, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ବିଶାଳା ପୁରୀ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।

Verse 12

कतरो राजवंशोऽयं विशालायां महामुने।श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते परं कौतूहलं हि मे।।.।।

‘ହେ ମହାମୁନେ, ଏହି ବିଶାଳାରେ କେଉଁ ରାଜବଂଶ ଶାସନ କରୁଛି? ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ମୋର ଅତ୍ୟଧିକ କୌତୁହଳ ଅଛି।’

Verse 13

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रामस्य मुनिपुङ्गव:।आख्यातुं तत्समारेभे विशालस्य पुरातनम्।।।।

ରାମଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ମୁନିପୁଙ୍ଗବ ଋଷି ବିଶାଳାର ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 14

श्रूयतां राम शक्रस्य कथां कथयतश्शुभाम्।अस्मिन् देशे तु यद्वृत्तं तदपि शृणु राघव।।।।

ମୁନି କହିଲେ: “ହେ ରାମ, ମୁଁ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଶୁଭ କଥା କହୁଛି—ଶୁଣ; ହେ ରାଘବ, ଏହି ଦେଶରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେଥି ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।”

Verse 15

पूर्वं कृतयुगे राम दिते: पुत्रा महाबला:।अदितेश्च महाभाग वीर्यवन्तस्सुधार्मिका:।।।।

ମୁନି କହିଲେ: “ପୂର୍ବେ, ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ ରାମ, କୃତଯୁଗରେ ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାବଳୀ ଥିଲେ; ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପରାକ୍ରମୀ ଓ ସୁଧାର୍ମିକ ଥିଲେ।”

Verse 16

ततस्तेषां नरश्रेष्ठ बुद्धिरासीन्महात्मनाम् ।अमरा अजराश्चैव कथं स्याम निरामया:।।।।

“ତାପରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଚିନ୍ତା ଉଦ୍ଭବିଲା: ‘ଆମେ କିପରି ଅମର, ଅଜର ଓ ନିରାମୟ ହେବୁ?’”

Verse 17

तेषां चिन्तयतां राम बुद्धिरासीन्महात्मनाम्।क्षीरोदमथनं कृत्वा रसं प्राप्स्याम तत्र वै।।।।

“ହେ ରାମ, ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ଏକ ବୁଦ୍ଧି ହେଲା: ‘କ୍ଷୀରୋଦକୁ ମଥନ କରି ତାହାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ରସ—ଅମୃତ—ପାଇବୁ।’”

Verse 18

ततो निश्चित्य मथनं योक्त्रं कृत्वा च वासुकिम्।मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुरमितौजस:।।।।

ତତଃ ମଥନ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଅମିତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବମାନେ ବାସୁକିଙ୍କୁ ଦୋରି କରି, ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ମଥନଦଣ୍ଡ କରି ମଥନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 19

अथ वर्षसहस्रेण योक्त्रसर्पशिरांसि च।वमन्त्यति विषं तत्र ददंशुर्दशनैश्शिला:।।।।

ତାପରେ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଦୋରି ହୋଇଥିବା ସର୍ପର ଶିରମାନେ ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ବିଷ ବମନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ଦନ୍ତଦ୍ୱାରା ପର୍ବତର ଶିଳାମାନଙ୍କୁ କାମୁଡ଼ିଲେ।

Verse 20

उत्पपाताग्निसङ्काशं हालाहलमहाविषम्।तेन दग्धं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्।।।।

ତାହାପରେ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମହାବିଷ ‘ହାଲାହଲ’ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ତାହାଦ୍ୱାରା ଦେବ-ଅସୁର-ମାନବ ସହିତ ସମଗ୍ର ଜଗତ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲା।

Verse 21

अथ देवा महादेवं शङ्करं शरणार्थिन:।जग्मु: पशुपतिं रुद्रं त्राहि त्राहीति तुष्टुवु:।।।।

ତାପରେ ଶରଣ ଚାହୁଁଥିବା ଦେବମାନେ ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ପଶୁପତି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ‘ତ୍ରାହି, ତ୍ରାହି’ ବୋଲି ଡାକି ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 22

एवमुक्तस्ततो देवैर्देवदेवेश्वर: प्रभु:।प्रादुरासीत्ततोऽत्रैव शङ्खचक्रधरो हरि:।।।।

ଦେବମାନେ ଏଭଳି କହିଲେ ପରେ, ଦେବଦେବେଶ୍ୱର ପରମପ୍ରଭୁ ସେଠାରେଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଧାରୀ ହରି।

Verse 23

उवाचैनं स्मितं कृत्वा रुद्रं शूलभृतं हरि:।दैवतैर्मथ्यमाने तु यत्पूर्वं समुपस्थितम् ।।।।त्वदीयंहि सुरश्रेष्ठ सुराणामग्रजोऽसि यत् ।अग्रपूजामिमां मत्वा गृहाणेदं विषं प्रभो।।।।

ହରି ହସି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଜ; ତେଣୁ ମଥନରେ ଯାହା ପ୍ରଥମେ ଉଦ୍ଭବେ, ସେ ତୁମର। ଏହାକୁ ଅଗ୍ରପୂଜା ଭାବି, ପ୍ରଭୋ, ଏହି ବିଷ ଗ୍ରହଣ କର।”

Verse 24

उवाचैनं स्मितं कृत्वा रुद्रं शूलभृतं हरि:।दैवतैर्मथ्यमाने तु यत्पूर्वं समुपस्थितम् ।।1.45.23।।त्वदीयंहि सुरश्रेष्ठ सुराणामग्रजोऽसि यत् ।अग्रपूजामिमां मत्वा गृहाणेदं विषं प्रभो।।1.45.24।।

ହରି ହସି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଜ; ତେଣୁ ମଥନରେ ଯାହା ପ୍ରଥମେ ଉଦ୍ଭବେ, ସେ ତୁମର। ଏହାକୁ ଅଗ୍ରପୂଜା ଭାବି, ପ୍ରଭୋ, ଏହି ବିଷ ଗ୍ରହଣ କର।”

Verse 25

इत्युक्त्वा च सुरश्रेष्ठस्तत्रैवान्तरधीयत।देवतानां भयं दृष्टवाश्रुत्वा वाक्यं तु शार्ङ्गिण:।हालाहलविषं घोरं स जग्राहामृतोपमम्।।।।

ଏଭଳି କହି ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହରି ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଦେବମାନଙ୍କ ଭୟ ଦେଖି ଓ ଶାରଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଶିବ ଭୟଙ୍କର ହାଲାହଲ ବିଷକୁ ଅମୃତ ସମାନ ଭାବି ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 26

देवान्विसृज्य देवेशो जगाम भगवान् हर:।ततो देवासुरास्सर्वे ममन्थू रघुनन्दन ।।।।

ଦେବମାନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଛାଡ଼ି ଦେବେଶ ଭଗବାନ ହର ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାପରେ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁର ପୁନର୍ବାର ମଥନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 27

प्रविवेशाथ पातालं मन्थान: पर्वतोऽनघ।ततो देवास्सगन्धर्वास्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्।।।।

ତାପରେ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମଥନ ପର୍ବତ ପାତାଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ତେବେ ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 28

त्वं गति: सर्वभूतानां विशेषेण दिवौकसाम्।पालयास्मान्महाबाहो गिरिमुद्धर्तुमर्हसि।।।।

ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଶରଣ—ବିଶେଷକରି ଦିବୌକସ ଦେବମାନଙ୍କର। ହେ ମହାବାହୋ, ଆମକୁ ପାଳନ କର; ଗିରିକୁ ଉଦ୍ଧରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ତୁମେ ଏକା।

Verse 29

इति श्रुत्वा हृषीकेश: कामठं रूपमास्थित:।पर्वतं पृष्ठत: कृत्वा शिश्ये तत्रोदधौ हरि:।।।।

ଏହି କଥା ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଧିପତି ହୃଷୀକେଶ ହରି କଚ୍ଛପ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ପର୍ବତକୁ ପିଠିରେ ରଖି ସମୁଦ୍ରରେ ସେଠାରେ ଶୟନ କଲେ।

Verse 30

पर्वताग्रे तु लोकात्मा हस्तेनाक्रम्य केशव:।देवानां मध्यत: स्थित्वा ममन्थ पुरुषोत्तम:।।।।

ତାପରେ ଲୋକାତ୍ମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କେଶବ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ପର୍ବତଶିଖରକୁ ଧରି ମନ୍ଥନ କଲେ।

Verse 31

अथ वर्षसहस्रेण सदण्डस्सकमण्डलु:।पूर्वं धन्वन्तरिर्नाम अप्सराश्च सुवर्चस:।।।।

ତାପରେ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଦଣ୍ଡ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ଧନ୍ୱନ୍ତରି ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ସହ ଦୀପ୍ତିମୟ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବିଲେ।

Verse 32

अप्सु निर्मथनादेव रसास्तस्माद्वरस्त्रिय:।उत्पेतुर्मनुजश्रेष्ठ तस्मादप्सरसोऽभवन्।।।।

ହେ ମନୁଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଜଳମନ୍ଥନରୁ ଏକ ରସ ଉଦ୍ଭବିଲା; ସେଇ ରସରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ତେଣୁ ସେମାନେ ‘ଅପ୍ସରା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 33

षष्टि: कोट्योऽभवंस्तासाम् अप्सराणां सुवर्चसाम्।असङ्ख्येयास्तु काकुत्स्थ यास्तासां परिचारिका:।।।।

ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ! ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଷାଠି କୋଟି ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପରିଚାରିକାମାନେ ତ ନିଶ୍ଚୟ ଅସଂଖ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 34

न तास्स्म परिगृह्णन्ति सर्वे ते देवदानवा:।अप्रतिग्रहणात्ताश्च सर्वास्साधारणास्स्मृता:।।।।

ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପରିଗ୍ରହ କଲେ ନାହିଁ; ଅପ୍ରତିଗ୍ରହିତ ହେବାରୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ‘ସାଧାରଣ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହେଲେ।

Verse 35

वरुणस्य तत: कन्या वारुणी रघुनन्दन ।उत्पपात महाभागा मार्गमाणा परिग्रहम्।।।।

ତାପରେ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ବରୁଣଙ୍କ କନ୍ୟା ବାରୁଣୀ ମହାଭାଗା ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମତୀ—ପରିଗ୍ରହ ଖୋଜୁଥିଲେ।

Verse 36

दिते: पुत्रा न तां राम जगृहुर्वरुणात्मजाम्।अदितेस्तु सुता वीर जगृहुस्तामनिन्दिताम्।।।।

ହେ ରାମ! ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସେଇ ବରୁଣାତ୍ମଜାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ହେ ବୀର! ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସେଇ ନିର୍ଦୋଷାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 37

असुरास्तेन दैतेयास्सुरास्तेनादितेस्सुता:।हृष्टा: प्रमुदिताश्चासन् वारुणीग्रहणात्सुरा:।।।।

ସେହି କାରଣରୁ ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ‘ଅସୁର’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ‘ସୁର’ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ବାରୁଣୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଦେବମାନେ ହୃଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରମୁଦିତ ହେଲେ।

Verse 38

उच्चैश्श्रवा हयश्रेष्ठो मणिरत्नं च कौस्तुभम्।उदतिष्ठन्नरश्रेष्ठ तथैवामृतमुत्तमम्।।।।

ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବା ନାମକ ଅଶ୍ୱଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; କୌସ୍ତୁଭ ମଣିରତ୍ନ ଓ ସେହିପରି ଉତ୍ତମ ଅମୃତ ମଧ୍ୟ (ମନ୍ଥନରୁ) ଉଦୟ ହେଲା।

Verse 39

अथ तस्य कृते राम महानासीत्कुलक्षय:।अदितेस्तु तत: पुत्रा दिते: पुत्रानसूदयन्।।।।

ତାପରେ, ହେ ରାମ, ସେହି (ଅମୃତ) ପାଇଁ ମହାନ କୁଳକ୍ଷୟ ଘଟିଲା; ତଦନନ୍ତରେ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

Verse 40

एकतोऽभ्यागमन् सर्वे ह्यसुरा राक्षसैस्सह।युद्धमासीन्महाघोरं वीर त्रैलोक्यमोहनम्।।।।

ହେ ବୀର, ଏକ ପକ୍ଷରେ ସମସ୍ତ ଅସୁରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆସିଲେ; ତ୍ରିଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା।

Verse 41

यदा क्षयं गतं सर्वं तदा विष्णुर्महाबल:।अमृतं सोऽहरत्त्तूर्णं मायामास्थाय मोहिनीम्।।।।

ଯେତେବେଳେ ସବୁକିଛି କ୍ଷୟକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା, ସେତେବେଳେ ମହାବଳୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ମୋହିନୀରୂପେ ମାୟାଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି ଶୀଘ୍ର ଅମୃତ ହରିନେଲେ।

Verse 42

ये गताऽभिमुखं विष्णुमक्षयं पुरुषोत्तमम्।सम्पिष्टास्ते तदा युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना।।।।

ଅକ୍ଷୟ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବାକୁ ଯେମାନେ ଆଗେଇଲେ, ସେମାନେ ସେତେବେଳେ ସର୍ବସମର୍ଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣବିଚୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 43

अदितेरात्मजा वीरा दिते: पुत्रान्निजघ्निरे।तस्मिन् घोरे महायुद्धे दैतेयादित्ययोर्भृशम्।।।।

ଦୈତେୟ ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ଘୋର ମହାଯୁଦ୍ଧରେ, ଅଦିତିଙ୍କ ବୀର ପୁତ୍ରମାନେ ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ନିହତ କଲେ।

Verse 44

निहत्य दितिपुत्रांश्च राज्यं प्राप्य पुरन्दर:।शशास मुदितो लोकान् सर्षिसङ्घान् सचारणान्।।।।

ଦିତିପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରି ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଋଷିସମୂହ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଶାସନ କଲେ।