Sarga 44

Verse 1

स गत्वा सागरं राजा गङ्गयाऽनुगतस्तदा ।प्रविवेश तलं भूमेर्यत्र ते भस्मसात्कृता:।।1.44.1।।

ତେବେ ସେ ରାଜା ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଅନୁଗମନ ସହ ସାଗରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ସାଗରପୁତ୍ରମାନେ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୋଇଥିଲେ, ସେହି ଭୂମିର ଅଧୋତଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 2

भस्मन्यथाऽप्लुते राम गङ्गायास्सलिलेन वै।सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा राजानमिदमब्रवीत्।।1.44.2।।

ହେ ରାମ, ଗଙ୍ଗାର ଜଳରେ ସେଇ ଭସ୍ମ ଯେତେବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ଲାବିତ ହେଲା, ସର୍ବଲୋକପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 3

तारिता नरशार्दूल दिवं याताश्च देववत्।षष्ठि: पुत्रसहस्राणि सगरस्य महात्मन:।।1.44.3।।

ହେ ନରଶାର୍ଦୂଳ, ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ର ଉଦ୍ଧାର ପାଇ ଦେବମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 4

सागरस्य जलं लोके यावत्स्थास्यति पार्थिव।सगरस्यात्मजास्तावत्स्वर्गे स्थास्यन्ति देववत्।।1.44.4।।

ହେ ପାର୍ଥିବ ରାଜନ୍, ଲୋକରେ ସାଗରର ଜଳ ଯେତେଦିନ ରହିବ, ସେତେଦିନ ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିବେ।

Verse 5

इयं च दुहिता ज्येष्ठा तव गङ्गा भविष्यति ।त्वत्कृतेन च नाम्नाऽथ लोके स्थास्यति विश्रुता।।1.44.5।।

ଏହି ଗଙ୍ଗା ତୁମର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ହେବେ; ଏବଂ ତୁମ ନାମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ‘ଭାଗୀରଥୀ’ ନାମେ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।

Verse 6

गङ्गा त्रिपथगा राजन् दिव्या भागीरथीति च।त्रीन् पथो भावयन्तीति ततस्त्रिपथगा स्मृता।।1.44.6।।

ହେ ରାଜନ୍, ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ‘ଭାଗୀରଥୀ’ ଏବଂ ‘ତ୍ରିପଥଗା’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ; ତିନି ଲୋକର ପଥକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବାରୁ ସେ ‘ତ୍ରିପଥଗା’ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ।

Verse 7

पितामहानां सर्वेषां त्वमत्र मनुजाधिप ।कुरुष्व सलिलं राजन् प्रतिज्ञामपवर्जय।।1.44.7।।

ହେ ମନୁଜାଧିପ, ହେ ରାଜନ୍, ଏଠାରେ ତୁମ ସମସ୍ତ ପିତାମହାଦି ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳତର୍ପଣ କର; ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।

Verse 8

पूर्वकेण हि ते राजंस्तेनातियशसा तदा।धर्मिणां प्रवरेणापि नैष प्राप्तो मनोरथ:।।1.44.8।।

ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଅତିୟଶସ୍ବୀ, ଧର୍ମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମୟରେ ଏହି ଇଚ୍ଛିତ ମନୋରଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 9

तथैवांशुमता तात लोकेऽप्रतिमतेजसा।गङ्गां प्रार्थयतानेतुं प्रतिज्ञा नापवर्जिता।।1.44.9।।

ସେହିପରି, ହେ ତାତ, ଲୋକରେ ଅପ୍ରତିମ ତେଜସ୍ବୀ ଅଂଶୁମାନ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 10

राजर्षिणा गुणवता महर्षिसमतेजसा।मत्तुल्यतपसा चैव क्षत्रधर्मस्थितेन च।।1.44.10।। दिलीपेन महाभाग तव पित्राऽति तेजसा।पुनर्न शङ्किताऽनेतुं गङ्गां प्रार्थयताऽनघ।।1.44.11।।

ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ଅନଘ ଭଗୀରଥ! ତୁମ ଅତିତେଜସ୍ବୀ ପିତା ଦିଲୀପ—ଗୁଣବାନ ରାଜର୍ଷି, ତେଜରେ ମହର୍ଷିସମ, ତପସ୍ୟାରେ ମୋ ସମତୁଲ୍ୟ, ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ—ତଥାପି ନିଷ୍କଳଙ୍କ, ଅତି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଭୂମିକୁ ଆଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 11

राजर्षिणा गुणवता महर्षिसमतेजसा।मत्तुल्यतपसा चैव क्षत्रधर्मस्थितेन च।।1.44.10।। दिलीपेन महाभाग तव पित्राऽति तेजसा।पुनर्न शङ्किताऽनेतुं गङ्गां प्रार्थयताऽनघ।।1.44.11।।

ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ଅନଘ ଭଗୀରଥ! ତୁମ ଅତିତେଜସ୍ବୀ ପିତା ଦିଲୀପ—ଗୁଣବାନ ରାଜର୍ଷି, ତେଜରେ ମହର୍ଷିସମ, ତପସ୍ୟାରେ ମୋ ସମତୁଲ୍ୟ, ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ—ତଥାପି ନିଷ୍କଳଙ୍କ, ଅତି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଭୂମିକୁ ଆଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 12

सा त्वया समनुक्रान्ता प्रतिज्ञा पुरुषर्षभ।प्राप्तोऽसि परमं लोके यश: परमसम्मतम्।।1.44.12।।

ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ! ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଳନ କରିଛ; ଏହି ଲୋକରେ ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯଶ—ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରମ ସମ୍ମତ ମହାସମ୍ମାନ—ଲାଭ କରିଛ।

Verse 13

यच्च गङ्गावतरणं त्वया कृतमरिन्दम।अनेन च भवान् प्राप्तो धर्मस्यायतनं महत्।।1.44.13।।

ହେ ଅରିନ୍ଦମ! ତୁମେ ଗଙ୍ଗାବତରଣ ସାଧନ କରିଛ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧର୍ମର ମହା ଆଶ୍ରୟସ୍ଥାନ—ସ୍ଥାୟୀ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା—ଲାଭ କରିଛ।

Verse 14

प्लावयस्व त्वमात्मानं नरोत्तम सदोचिते।सलिले पुरुषव्याघ्र शुचि: पुण्यफलो भव।।1.44.14।।

ହେ ନରୋତ୍ତମ, ସଦୋଚିତେ! ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର! ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ତୁମେ ନିଜକୁ ସ୍ନାନଦ୍ୱାରା ପ୍ଲାବିତ କର; ଶୁଚି ହେଉ, ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ପୁଣ୍ୟରୂପେ ଲାଭ କର।

Verse 15

पितामहानां सर्वेषां कुरुष्व सलिलक्रियाम्।स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि स्वं लोकं गम्यतां नृप।।1.44.15।।

ତୁମ ସମସ୍ତ ପିତାମହମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳତର୍ପଣ କର। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୁଁ ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଉଛି—ହେ ନୃପ, ଏବେ ତୁମେ ଫେରିଯାଅ।

Verse 16

इत्येवमुक्त्वा देवेश: सर्वलोकपितामह:। यथाऽऽगतं तथाऽगच्छत् देवलोकं महायशा:।।1.44.16।।

ଏପରି କହି, ଦେବେଶ ଓ ସର୍ବଲୋକପିତାମହ ମହାୟଶସ୍ବୀ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଦେବଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 17

भगीरथोऽपि राजर्षि: कृत्वा सलिलमुत्तमम्।यथाक्रमं यथान्यायं सागराणां महायशा:।।1.44.17।।कृतोदकश्शुची राजा स्वपुरं प्रविवेश ह।समृद्धार्थो रघुश्रेष्ठ स्वराज्यं प्रशशास ह।।1.44.18।।

ତାପରେ ମହାୟଶସ୍ବୀ ରାଜର୍ଷି ଭଗୀରଥ ସାଗରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଜଳକ୍ରିୟା କଲେ, କ୍ରମାନୁସାରେ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ।

Verse 18

भगीरथोऽपि राजर्षि: कृत्वा सलिलमुत्तमम्।यथाक्रमं यथान्यायं सागराणां महायशा:।।1.44.17।।कृतोदकश्शुची राजा स्वपुरं प्रविवेश ह।समृद्धार्थो रघुश्रेष्ठ स्वराज्यं प्रशशास ह।।1.44.18।।

ଜଳତର୍ପଣ ସମାପ୍ତ କରି ଶୁଚି ହୋଇ ରାଜା ନିଜ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ ପରେ ସେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।

Verse 19

प्रमुमोद ह लोकस्तं नृपमासाद्य राघव।नष्टशोकस्समृद्धार्थो बभूव विगतज्वर:।।1.44.19।।

ହେ ରାଘବ, ସେହି ନୃପତିଙ୍କୁ ପାଇ ପ୍ରଜାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଶୋକ ନଶ୍ଟ ହେଲା, ଅନ୍ତର୍ତାପ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଲା।

Verse 20

एष ते राम गङ्गाया विस्तरोऽभिहितो मया।स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते संध्याकालोऽतिवर्तते।।1.44.20।।

ହେ ରାମ, ଗଙ୍ଗାର ଏହି ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ସ୍ୱସ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କର—ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳ ଅତିକ୍ରମ କରୁଛି।

Verse 21

धन्यं यशस्यमायुष्यं पुत्र्यं स्वर्ग्यमतीव च।यश्श्रावयति विप्रेषु क्षत्रियेष्वितरेषु च।।1.44.21।। प्रीयन्ते पितरस्तस्य प्रीयन्ते दैवतानि च।

ଧନ, ଯଶ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସନ୍ତାନସୁଖ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ୱର୍ଗଫଳ—ଏସବୁ ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ତାହାକୁ ମିଳେ, ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ଶ୍ରାବଣ କରାଏ। ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 22

इदमाख्यानमव्यग्रो गङ्गावतरणं शुभम्।।1.44.22।।यश्शृणोति च काकुत्स्थ सर्वान् कामानवाप्नुयात्।सर्वे पापा: प्रणश्यन्ति आयु: कीर्तिश्च वर्धते।।1.44.23।।

ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ), ଯେ କେହି ଅବ୍ୟଗ୍ର ମନରେ ଗଙ୍ଗାବତରଣର ଏହି ଶୁଭ ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ଯଥୋଚିତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।