Sarga 4

Verse 1

प्राप्तराज्यस्य रामस्य वाल्मीकिर्भगवानृषि:।चकार चरितं कृत्स्नं विचित्रपदमात्मवान्।।1.4.1।।

ପୁନଃ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚରିତ୍ରକୁ, ଆତ୍ମବାନ୍ ଭଗବାନ୍ ଋଷି ବାଲ୍ମୀକି ବିଚିତ୍ର ପଦରେ ଶୋଭିତ ଛନ୍ଦରେ ରଚନା କଲେ।

Verse 2

चतुर्विंशत्सहस्राणि श्लोकानामुक्तवानृषि:।तथा सर्गशतान्पञ्च षट्काण्डानि तथोत्तरम् ।।1.4.2।।

ଋଷି ଚବିଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ରଚି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ଏବଂ ପାଞ୍ଚଶେ ସର୍ଗରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ କରି, ଛଅ କାଣ୍ଡ ଓ ତଦୁପରି ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡକୁ ମଧ୍ୟ ସଂଯୋଜନ କଲେ।

Verse 3

कृत्वापि तन्महाप्राज्ञस्सभविष्यं सहोत्तरम्।चिन्तयामास कोन्वेतत्प्रयुञ्जीयादिति प्रभु:।।1.4.3।।

ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଋଷି ଆଗାମୀ ଅଂଶ ଓ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡ ସହିତ ସେଇ ମହାକାବ୍ୟ ରଚନା କରି, ସମର୍ଥ ପ୍ରଭୁ ସଦୃଶ ଚିନ୍ତା କଲେ— “ଏହାକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଗାନ-ପ୍ରୟୋଗ କିଏ କରିପାରିବ?”

Verse 4

तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मन:।अगृह्णीतां तत: पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ ।।1.4.4।।

ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରତ ଭାବିତାତ୍ମା ମହର୍ଷିଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ, ମୁନିବେଷଧାରୀ କୁଶ ଓ ଲବ ନିକଟକୁ ଆସି ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଧରି (ପ୍ରଣାମ କରି) ନେଲେ।

Verse 5

कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ।भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ ।।1.4.5।।

ଆଶ୍ରମବାସୀ ଋଷି କୁଶ ଓ ଲବ ନାମକ ଦୁଇ ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଯଶସ୍ବୀ ରାଜପୁତ୍ର, ମଧୁର ସ୍ୱରସମ୍ପନ୍ନ—ଆଶ୍ରମରେ ବସବାସ କରୁଥିବା।

Verse 6

स तु मेधाविनौ दृष्ट्वा वेदेषु परिनिष्ठितौ।वेदोपबृंहणार्थाय तावग्राहयत प्रभु:।।1.4.6।।

ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମେଧାବୀ ଏବଂ ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ନିଷ୍ଠ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ଋଷି ବେଦୋପବୃଂହଣାର୍ଥେ ଏହି କାବ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରାଇଲେ।

Verse 7

काव्यं रामायणं कृत्स्नं सीतायाश्चरितं महत्।पौलस्त्यवधमित्येव चकार चरितव्रत:।।1.4.7।।

ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ବାଲ୍ମୀକି ‘ରାମାୟଣ’ ନାମକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାକାବ୍ୟ ରଚନା କଲେ—ସୀତାଦେବୀଙ୍କ ମହାଚରିତ ଏବଂ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ (ରାବଣ) ବଧର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ କଲେ।

Verse 8

पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम्।जातिभिस्सप्तभिर्बद्धं तन्त्रीलयसमन्वितम्।।1.4.8।। रसैश्शृङ्गारकारुण्यहास्यवीरभयानकै:।रौद्रादिभिश्च संयुक्तं काव्यमेतदगायताम्।।1.4.9।। तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ मूर्छनास्थानकोविदौ।भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ।।1.4.10।। रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ।बिम्बादिवोद्धृतौ बिम्बौ रामदेहात्तथाऽपरौ।।1.4.11।।

ଏହି କାବ୍ୟ ପାଠରେ ଓ ଗାନରେ ଉଭୟରେ ମଧୁର ଥିଲା; ତ୍ରିପ୍ରମାଣ (ତିନି ତାଳମାପ)ରେ ଯୁକ୍ତ, ସପ୍ତ ଜାତିରେ ବନ୍ଧିତ, ଏବଂ ତନ୍ତ୍ରୀ-ଲୟ ସହ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲା। ଶୃଙ୍ଗାର, କାରୁଣ୍ୟ, ହାସ୍ୟ, ବୀର, ଭୟାନକ ଏବଂ ରୌଦ୍ରାଦି ରସରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଏହି ମହାକାବ୍ୟକୁ ସେ ଦୁଇ ଭ୍ରାତା ଗାଇଲେ। ଗାନ୍ଧର୍ବ-ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ମୂର୍ଛନା ଓ ସ୍ଥାନରେ କୋବିଦ, ସ୍ୱରସମ୍ପନ୍ନ—ମାନବ ରୂପରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ପରି ଦିଶୁଥିଲେ। ରୂପ-ଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ମଧୁର ସ୍ୱର-ବାଣୀବାନ, ଯେନେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ଦୁଇ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭଳି ଥିଲେ।

Verse 9

पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम्।जातिभिस्सप्तभिर्बद्धं तन्त्रीलयसमन्वितम्।।1.4.8।। रसैश्शृङ्गारकारुण्यहास्यवीरभयानकै:।रौद्रादिभिश्च संयुक्तं काव्यमेतदगायताम्।।1.4.9।। तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ मूर्छनास्थानकोविदौ।भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ।।1.4.10।। रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ।बिम्बादिवोद्धृतौ बिम्बौ रामदेहात्तथाऽपरौ।।1.4.11।।

ଏହି କାବ୍ୟ ପାଠରେ ଓ ଗାନରେ ଉଭୟରେ ମଧୁର ଥିଲା; ତ୍ରିପ୍ରମାଣ (ତିନି ତାଳମାପ)ରେ ଯୁକ୍ତ, ସପ୍ତ ଜାତିରେ ବନ୍ଧିତ, ଏବଂ ତନ୍ତ୍ରୀ-ଲୟ ସହ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲା। ଶୃଙ୍ଗାର, କାରୁଣ୍ୟ, ହାସ୍ୟ, ବୀର, ଭୟାନକ ଏବଂ ରୌଦ୍ରାଦି ରସରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଏହି ମହାକାବ୍ୟକୁ ସେ ଦୁଇ ଭ୍ରାତା ଗାଇଲେ। ଗାନ୍ଧର୍ବ-ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ମୂର୍ଛନା ଓ ସ୍ଥାନରେ କୋବିଦ, ସ୍ୱରସମ୍ପନ୍ନ—ମାନବ ରୂପରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ପରି ଦିଶୁଥିଲେ। ରୂପ-ଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ମଧୁର ସ୍ୱର-ବାଣୀବାନ, ଯେନେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ଦୁଇ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭଳି ଥିଲେ।

Verse 10

पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम्।जातिभिस्सप्तभिर्बद्धं तन्त्रीलयसमन्वितम्।।1.4.8।। रसैश्शृङ्गारकारुण्यहास्यवीरभयानकै:।रौद्रादिभिश्च संयुक्तं काव्यमेतदगायताम्।।1.4.9।। तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ मूर्छनास्थानकोविदौ।भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ।।1.4.10।। रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ।बिम्बादिवोद्धृतौ बिम्बौ रामदेहात्तथाऽपरौ।।1.4.11।।

ସେଇ ଦୁଇ ଭ୍ରାତା ଗାନ୍ଧର୍ବ-ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ମୂର୍ଛନା ଓ ସ୍ଥାନରେ କୋବିଦ; ସ୍ୱରସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ—ମାନବ ରୂପରେ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ପରି ଦିଶୁଥିଲେ।

Verse 11

पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम्।जातिभिस्सप्तभिर्बद्धं तन्त्रीलयसमन्वितम्।।1.4.8।। रसैश्शृङ्गारकारुण्यहास्यवीरभयानकै:।रौद्रादिभिश्च संयुक्तं काव्यमेतदगायताम्।।1.4.9।। तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ मूर्छनास्थानकोविदौ।भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ।।1.4.10।। रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ।बिम्बादिवोद्धृतौ बिम्बौ रामदेहात्तथाऽपरौ।।1.4.11।।

ରୂପ ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ମଧୁର ସ୍ୱରେ କଥା କହୁଥିବା ସେମାନେ ମୂଳ ବିମ୍ବରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ଦୁଇ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପରି—ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦେହରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ରୂପ।

Verse 12

तौ राजपुत्रौ कार्त्स्न्येन धर्म्यमाख्यानमुत्तमम्। वाचोविधेयं तत्सर्वं कृत्वा काव्यमनिन्दितौ।।1.4.12।। ऋषीणां च द्विजातीनां साधूनां च समागमे।यथोपदेशं तत्त्वज्ञौ जगतुस्सुसमाहितौ।।1.4.13।।

ସେଇ ଦୁଇ ଅନିନ୍ଦିତ ରାଜପୁତ୍ର ଧର୍ମାଧାରିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଖ୍ୟାନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବାଣୀର ଅଧୀନ କରି, ସମଗ୍ର କାବ୍ୟକୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାବେ କଣ୍ଠସ୍ଥ କଲେ।

Verse 13

तौ राजपुत्रौ कार्त्स्न्येन धर्म्यमाख्यानमुत्तमम्। वाचोविधेयं तत्सर्वं कृत्वा काव्यमनिन्दितौ।।1.4.12।। ऋषीणां च द्विजातीनां साधूनां च समागमे।यथोपदेशं तत्त्वज्ञौ जगतुस्सुसमाहितौ।।1.4.13।।

ଋଷି, ଦ୍ୱିଜାତି ଓ ସାଧୁମାନଙ୍କ ସମାଗମରେ, ଯଥା ଉପଦେଶ, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ସୁସମାହିତ ହୋଇ ତାହା ଗାଇଲେ।

Verse 14

महात्मानौ महाभागौ सर्वलक्षणलक्षितौ। तौ कदाचित्समेतानामृषीणां भावितात्मनाम्।आसीनानां समीपस्थाविदं काव्यमगायताम्।।1.4.14।।

ସେଇ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜକୁମାର, ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ, ଏକଦା ଭାବିତାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ସମବେଶରେ ସେମାନେ ଆସୀନ ଥିବାବେଳେ ସମୀପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଏହି କାବ୍ୟ ଗାଇଲେ।

Verse 15

तच्छ्रुत्वा मुनयस्सर्वे बाष्पपर्याकुलेक्षणा:। साधुसाध्विति तावूचु: परं विस्मयमागता:।।1.4.15।।

ତାହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କ ନୟନ ଅଶ୍ରୁରେ ଆକୁଳ ହେଲା; ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ି ସେମାନେ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ “ସାଧୁ! ସାଧୁ!” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 16

ते प्रीतमनसस्सर्वे मुनयो धर्मवत्सला:।प्रशशंसु: प्रशस्तव्यौ गायमानौ कुशीलवौ।।1.4.16।।

ଧର୍ମପ୍ରେମୀ ସେଇ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ହୃଦୟରେ ପ୍ରୀତ ହୋଇ, ଗାୟନ କରୁଥିବା କୁଶ ଓ ଲବ—ସେଇ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଦୁଇ ଗାୟକଙ୍କୁ—ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 17

अहो गीतस्य माधुर्यं श्लोकानां च विशेषत:।चिरनिर्वृत्तमप्येतत्प्रत्यक्षमिव दर्शितम्।।1.4.17।।

“ଆହା! ଏହି ଗୀତର ମାଧୁର୍ୟ—ବିଶେଷକରି ଏହି ଶ୍ଲୋକମାନଙ୍କର! ଦୀର୍ଘକାଳ ପୂର୍ବେ ଘଟିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖୁଥିବା ପରି ଦର୍ଶିତ ହେଉଛି,” ବୋଲି ଶ୍ରୋତାମାନେ କହିଲେ।

Verse 18

प्रविश्य तावुभौ सुष्ठु भावं सम्यगगायताम्। सहितौ मधुरं रक्तं सम्पन्नं स्वरसम्पदा।।1.4.18।।

ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ସୁନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଏକସାଥି ନିର୍ଦୋଷ ଭାବେ ଗାଇଲେ—ମଧୁର ଓ ମନୋହର, ସ୍ୱରସମ୍ପଦାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏବଂ ସୁସମ୍ପନ୍ନ।

Verse 19

एवं प्रशस्यमानौ तौ तपश्श्लाघ्यैर्महात्मभि:।संरक्ततरमत्यर्थं मधुरं तावगायताम्।।1.4.19।।

ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଆହୁରି ଆହୁରି ରସମୟ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ଭାବେ ଗାଇ ଚାଲିଲେ।

Verse 20

प्रीत: कश्चिन्मुनिस्ताभ्यां संस्थित: कलशं ददौ।प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद्ददौ ताभ्यां महायशा:।।1.4.20।।

ପ୍ରୀତ ହୋଇ ସେଠାରେ ବସିଥିବା ଜଣେ ମୁନି ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କମଣ୍ଡଳୁ ଦେଲେ; ଆନନ୍ଦିତ ମହାଯଶସ୍ବୀ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମୁନି ସେମାନଙ୍କୁ ବଲ୍କଳବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।

Verse 21

आश्चर्यमिदमाख्यानं मुनिना सम्प्रकीर्तितम्।परं कवीनामाधारं समाप्तं च यथाक्रमम्।।1.4.21।।

ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ୟମୟ ଆଖ୍ୟାନ ଯଥାକ୍ରମେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି ଏବଂ କବିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ଆଧାର ଅଟେ।

Verse 22

अभिगीतमिदं गीतं सर्वगीतेषु कोविदौ।आयुष्यं पुष्टिजनकं सर्वश्रुतिमनोहरम्।।1.4.22।। प्रशस्यमानौ सर्वत्र कदाचित्तत्र गायकौ ।रथ्यासु राजमार्गेषु ददर्श भरताग्रज:।।1.4.23।।

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଗୀତରେ କୋବିଦ ସେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଗୀତକୁ ଅତି ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଗାଇଲେ; ଏହା ସମସ୍ତ ଶ୍ରୋତାଙ୍କୁ ମନୋହର, ଆୟୁଷ୍ୟଦାୟକ ଏବଂ ପୁଷ୍ଟି-କଲ୍ୟାଣଜନକ।

Verse 23

अभिगीतमिदं गीतं सर्वगीतेषु कोविदौ।आयुष्यं पुष्टिजनकं सर्वश्रुतिमनोहरम्।।1.4.22।। प्रशस्यमानौ सर्वत्र कदाचित्तत्र गायकौ ।रथ्यासु राजमार्गेषु ददर्श भरताग्रज:।।1.4.23।।

ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଶଂସିତ ଥିବା ସେଇ ଦୁଇ ଗାୟକଙ୍କୁ ଏକଦା ସେଠାରେ ରଥ୍ୟାମାନେ ଓ ରାଜମାର୍ଗମାନେ ଗାନ କରୁଥିବାବେଳେ ଭରତଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ ଶ୍ରୀରାମ ଦେଖିଲେ।

Verse 24

स्ववेश्म चानीय तदा भ्रातरौ स कुशीलवौ।पूजयामास पूजार्हौ रामश्शत्रुनिबर्हण:।।1.4.24।।

ତେବେ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣ ଶ୍ରୀରାମ ସେଇ କୁଶ ଓ ଲବ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ନିଜ ଭବନକୁ ଆଣି, ପୂଜାର୍ହ ଥିବାରୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଆତିଥ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନରେ ପୂଜିଲେ।

Verse 25

आसीन: काञ्चने दिव्ये स च सिंहासने प्रभु:।उपोपविष्टस्सचिवैर्भ्रातृभिश्च परन्तप:।।1.4.25।।

ପରନ୍ତପ ଶ୍ରୀରାମ ଦିବ୍ୟ କାଞ୍ଚନ ସିଂହାସନରେ ଆସୀନ ଥିଲେ; ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଭ୍ରାତାମାନେ ନିକଟରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେବାରତ ଥିଲେ।

Verse 26

दृष्ट्वा तु रूपसम्पन्नौ तावुभौ नियतस्तथा।उवाच लक्ष्मणं रामश्शत्रुघ्नं भरतं तदा।।1.4.26।।

ସେଇ ଦୁଇ ରୂପସମ୍ପନ୍ନ ଯୁବକଙ୍କୁ ଦେଖି, ସଂୟମୀ ଓ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ ଶ୍ରୀରାମ ସେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଭରତଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 27

श्रूयतामिदमाख्यानमनयोर्देववर्चसो:।विचित्रार्थपदं सम्यग्गायकौ तावचोदयत्।।1.4.27।।

‘ଦେବତାସମ ତେଜସ୍ବୀ ଏହି ଦୁଇ ଗାୟକ ଯେଉଁ ବିଚିତ୍ର ଅର୍ଥ ଓ ପଦରେ ସମୃଦ୍ଧ ଆଖ୍ୟାନ ଗାଇବେ, ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ’—ଏମିତି କହି ସେ ଦୁଇ ଗାୟକଙ୍କୁ ଗାଇବାକୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ।

Verse 28

तौ चापि मधुरं रक्तं स्वञ्चितायतनिस्वनम् ।तन्त्रीलयवदत्यर्थं विश्रुतार्थमगायताम् ।।1.4.28।।

ସେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ମଧୁର ଓ ମନୋହର ଭାବେ, ସୁସଂଯତ ସ୍ୱରଧ୍ୱନି ସହ ଗାଇଲେ; ତନ୍ତ୍ରୀବାଦ୍ୟର ଲୟକୁ ଅନୁସରି, ପ୍ରଚୁର ଗୁଞ୍ଜନ ସହ ଅର୍ଥକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 29

ह्लादयत्सर्वगात्राणि मनांसि हृदयानि च।श्रोत्राश्रयसुखं गेयं तद्बभौ जनसंसदि।।1.4.29।।

ଜନସଭାରେ ସେଇ ଗୀତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଦେଲା; ତାହା ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ, ମନ ଓ ହୃଦୟକୁ ହ୍ଲାଦିତ କରି, କାନକୁ ସୁଖଦ ଓ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ହେଲା।

Verse 30

इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौकुशीलवौ चैव महातपस्विनौ।ममापि तद्भूतिकरं प्रवक्ष्यतेमहानुभावं चरितं निबोधत।।1.4.30।।

ଶ୍ରୀରାମ ସଭାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ: ‘ଏହି ଦୁଇଜଣ ମୁନି, ରାଜଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ; କୁଶ ଓ ଲବ—ମହାତପସ୍ବୀ ଏବଂ କୁଶଳ ଗାୟକ ମଧ୍ୟ। ଏମାନେ ମହାନୁଭାବ ଚରିତ୍ର, ଯାହା ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହିତକର, ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବେ; ତାହାକୁ ସାବଧାନରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।’

Verse 31

ततस्तु तौ रामवच:प्रचोदितावगायतां मार्गविधानसम्पदा।स चापि राम: परिषद्गतः शनैर्बुभूषयासक्तमना बभूव।।1.4.31।।

ତେବେ ରାମଙ୍କ ବଚନରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ଦୁଇଜଣ ମାର୍ଗବିଧିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳା ସହ ଗାନ କଲେ। ଏବଂ ସଭାରେ ଆସୀନ ଶ୍ରୀରାମ ମଧ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅନ୍ତର୍ଶାନ୍ତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଶ୍ରବଣରେ ଲୀନ ହେଲେ।

Verse 32

ତେବେ ରାମଙ୍କ ବଚନରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ଦୁଇଜଣ ମାର୍ଗବିଧିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳା ସହ ଗାନ କଲେ। ଏବଂ ସଭାରେ ଆସୀନ ଶ୍ରୀରାମ ମଧ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅନ୍ତର୍ଶାନ୍ତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଶ୍ରବଣରେ ଲୀନ ହେଲେ।