Sarga 38

Verse 1

तां कथां कौशिको रामे निवेद्य कुशिकात्मज:।पुनरेवापरं वाक्यं काकुत्स्थ मिदमब्रवीत्।।।।

ସେ କଥା ରାମଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି, କୁଶିକବଂଶଜ କୌଶିକ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଏକ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 2

अयोध्याधिपति श्शूर: पूर्वमासीन्नराधिप:।सगरो नाम धर्मात्मा प्रजाकामस्स चाप्रज:।।।।

ପୁରାତନ କାଳରେ ଅୟୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତି ଜଣେ ଶୂର ନରାଧିପ ଥିଲେ—ଧର୍ମାତ୍ମା ସଗର ନାମକ ରାଜା; ପ୍ରଜାକାମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିସନ୍ତାନ ଥିଲେ॥

Verse 3

वैदर्भदुहिता राम केशिनी नाम नामत:।ज्येष्ठा सगरपत्नी सा धर्मिष्ठा सत्यवादिनी।।।।

ହେ ରାମ, ବିଦର୍ଭରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା—କେଶିନୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ସଗରଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ପତ୍ନୀ ଥିଲେ; ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଥିଲେ।

Verse 4

अरिष्टनेमेर्दुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि।द्वितीया सगरस्यासीत्पत्नी सुमतिसंज्ञिता ।।।।

ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ କନ୍ୟା, ସୁମତି ନାମରେ, ସଗରଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ—ପୃଥିବୀରେ ରୂପରେ ଅପ୍ରତିମା।

Verse 5

ताभ्यां सह महाराज: पत्नीभ्यां तप्तवांस्तप:।हिमवन्तं समासाद्य भृगुप्रस्रवणे गिरौ।।।।

ସେଇ ଦୁଇ ରାଣୀଙ୍କ ସହିତ ମହାରାଜ ସଗର ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଭୃଗୁପ୍ରସ୍ରବଣ ନାମକ ଶିଖରରେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 6

अथ वर्षशते पूर्णे तपसाऽराधितो मुनि:।सगराय वरं प्रादाद्भृगुस्सत्यवतां वर:।।।।

ତାପରେ ଶତବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସତ୍ୟବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଭୃଗୁ ସଗରଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ।

Verse 7

अपत्यलाभस्सुमहान् भविष्यति तवानघ।कीर्तिं चाप्रतिमां लोके प्राप्स्यसे पुरुषर्षभ।।।।

ହେ ନିର୍ଦୋଷ! ତୁମର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ସନ୍ତାନଲାଭ ହେବ; ଏବଂ ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମେ ଲୋକେ ଅପ୍ରତିମ କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 8

एका जनयिता तात पुत्रं वंशकरं तव।षष्ठिं पुत्रसहस्राणि अपरा जनयिष्यति।।।।

ହେ ପ୍ରିୟ! ଏକ ରାଣୀ ତୁମକୁ ବଂଶକର ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେବେ; ଅନ୍ୟ ରାଣୀ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେବେ।

Verse 9

भाषमाणं महात्मानं राजपुत्र्यौ प्रसाद्य तम्।ऊचतु: परमप्रीते कृताञ्जलिपुटे तदा।।।।

ମହାତ୍ମା ମୁନି କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ସେଇ ଦୁଇ ରାଜକନ୍ୟା ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ପରମ ପ୍ରୀତିରେ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ତେବେ କହିଲେ।

Verse 10

एक: कस्यास्सुतो ब्रह्मन् का बहून् जनयिष्यति।श्रोतुमिच्छावहे ब्रह्मन् सत्यमस्तु वचस्तव।।।।

ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ମହର୍ଷି, ଏକମାତ୍ର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କାହାର ପୁତ୍ର ହେବ, ଏବଂ କିଏ ବହୁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେବ? ହେ ବ୍ରହ୍ମନ, ଆମେ ଦୁହେଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁ; ଆପଣଙ୍କ ବଚନ ସତ୍ୟ ହେଉ।

Verse 11

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा भृगु: परमधार्मिक:।उवाच परमां वाणीं स्वच्छन्दोऽत्र विधीयताम्।।।।

ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ପରମଧାର୍ମିକ ଭୃଗୁ ମହର୍ଷି ଉତ୍ତମ ବାଣୀ କହିଲେ: “ଏହି ବିଷୟରେ ତୁମମାନଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଉ।”

Verse 12

एको वंशकरो वाऽस्तु बहवो वा महाबला:।कीर्तिमन्तो महोत्साहा: का वा कं वरमिच्छति।।।।

“ଏକ ଜଣ ବଂଶବର୍ଦ୍ଧକ ପୁତ୍ର ହେଉ କି, ଅଥବା ଅନେକ ମହାବଳୀ, କୀର୍ତ୍ତିମାନ, ମହୋତ୍ସାହୀ ପୁତ୍ର—ତୁମେ କେଉଁଟି ଚାହୁଁଛ? ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ କେଉଁ ବର ଇଚ୍ଛା କରେ?”

Verse 13

मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा केशिनी रघुनन्दन।पुत्रं वंशकरं राम जग्राह नृपसन्निधौ।।।।

ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ! ମୁନିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ କେଶିନୀ ବଂଶବର୍ଧକ ପୁତ୍ରର ବର ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 14

षष्ठिं पुत्रसहस्राणि सुपर्णभगिनी तदा।महोत्साहान् कीर्तिमतो जग्राह सुमति: सुतान्।।।।

ତେବେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ)ଙ୍କ ଭଗିନୀ ସୁମତି ମହୋତ୍ସାହୀ ଓ କୀର୍ତ୍ତିମାନ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବରରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 15

प्रदक्षिणमृषिं कृत्वा शिरसाऽभिप्रणम्य च।जगाम स्वपुरं राजा सभार्यो रघुनन्दन ।।।।

ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ରାଜା ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ଶିର ନମାଇ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପ୍ରଣାମ କରି ପରେ ନିଜ ପୁରୀକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 16

अथ काले गते तस्मिन् ज्येष्ठा पुत्रं व्यजायत।असमञ्ज इति ख्यातं केशिनी सगरात्मजम्।।।।

ତାପରେ କିଛି ସମୟ ଗତ ହେଲାପରେ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ରାଣୀ କେଶିନୀ ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ସେ ‘ଅସମଞ୍ଜ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 17

सुमतिस्तु नरव्याघ्र गर्भतुम्बं व्यजायत।षष्ठि: पुत्रसहस्राणि तुम्बभेदाद्विनि:सृता:।।।।

କିନ୍ତୁ ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର! ସୁମତି ତୁମ୍ବା ସଦୃଶ ଗର୍ଭକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ତୁମ୍ବା ଭେଦ ହେବା ସହିତ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ର ବାହାରିଲେ।

Verse 18

घृतपूर्णेषु कुम्भेषु धात्र्यस्तान् समवर्धयन्।कालेन महता सर्वे यौवनं प्रतिपेदिरे।।।।

ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧାତ୍ରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ପାଳିଲେ; ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୌବନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ॥

Verse 19

अथ दीर्घेण कालेन रूपयौवनशालिन:।षष्टि: पुत्रसहस्राणि सगरस्याभवंस्तदा।।।।

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେ ସମୟରେ ସଗରଙ୍କ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ର ହେଲେ॥

Verse 20

स च ज्येष्ठो नरश्रेष्ठ सगरस्यात्मसम्भव:।बालान् गृहीत्वा तु जले सरय्वा रघुनन्दन।।।।प्रक्षिप्य प्रहसन्नित्यं मज्जतस्तान् समीक्ष्य वै।

ଏବଂ ସଗରଙ୍କ ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ—ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ—ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଧରି ସରୟୂର ଜଳରେ ଛାଡ଼ିଦେଉଥିଲା; ସେମାନେ ଡୁବୁଥିବାକୁ ଦେଖି ପୁନଃପୁନଃ ହସୁଥିଲା॥

Verse 21

एवं पापसमाचारस्सज्जनप्रतिबाधक:।।।।पौराणामहिते युक्त: पुत्रो निर्वासित: पुरात्।

ଏପରି ପାପାଚାରୀ, ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ାଦାୟକ, ଏବଂ ପୌରମାନଙ୍କ ଅହିତରେ ଲିପ୍ତ ଥିବା ସେ ପୁତ୍ର ପୁରାତନକାଳରୁ ନଗରରୁ ନିର୍ବାସିତ ହେଲା॥

Verse 22

तस्य पुत्रोंऽशुमान्नाम असमञ्जस्य वीर्यवान्।।।।सम्मत स्सर्वलोकस्य सर्वस्यापि प्रियंवद:।

ତାହାର ପୁତ୍ର ଅଂଶୁମାନ ନାମରେ ଥିଲେ—ବୀର୍ୟବାନ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମତ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରିୟବାଦୀ।

Verse 23

तत: कालेन महता मतिस्समभिजायत।।।।सगरस्य नरश्रेष्ठ यजेयमिति निश्चिता।

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଗରଙ୍କ ମନରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଜନ୍ମିଲା—“ମୁଁ ଯଜ୍ଞ କରିବି।”

Verse 24

स कृत्वा निश्चयं राम सोपाध्यायगणस्तदा।।।।यज्ञकर्मणि वेदज्ञो यष्टुं समुपचक्रमे।

ହେ ରାମ, ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବେଦଜ୍ଞ ସଗର ନିଜ ଉପାଧ୍ୟାୟଗଣ ସହିତ ସେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞକର୍ମର ପୂର୍ବବିଧି ଆରମ୍ଭ କଲେ।