Sarga 35

Verse 1

उपास्य रात्रिशेषं तु शोणाकूले महर्षिभि:।निशायां सुप्रभातायां विश्वामित्रोऽभ्यभाषत।।1.35.1।।

ଶୋଣାନଦୀତୀରେ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହ ରାତ୍ରିର ଶେଷ ଅଂଶ ଉପାସନାରେ କାଟି, ସୁପ୍ରଭାତ ବେଳେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଭାଷଣ କଲେ।

Verse 2

सुप्रभाता निशा राम पूर्वा सन्ध्या प्रवर्तते।उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते गमनायाभिरोचय ।।1.35.2।।

ହେ ରାମ! ରାତି ସୁପ୍ରଭାତ ହୋଇଛି; ପୂର୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଉଛି। ଉଠ, ଉଠ—ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମନ ଅଭିରୋଚନ କର।

Verse 3

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कृत्वा पौर्वाह्णिकीं क्रियाम् ।गमनं रोचयामास वाक्यं चेदमुवाच ह।।1.35.3।।

ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାମ ପୂର୍ବାହ୍ନିକ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଗମନ ପାଇଁ ମନ ଅଭିରୋଚନ କରି, ପରେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 4

अयं शोणश्शुभजलोऽगाध: पुलिनमण्डित:।कतरेण पथा ब्रह्मन् सन्तरिष्यामहे वयम्।।1.35.4।।

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଶୋଣ ନଦୀ ଶୁଭ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଗାଧ ଗଭୀର ଏବଂ ବାଲୁକାତଟରେ ଶୋଭିତ; ଆମେ କେଉଁ ପଥରେ ଏହାକୁ ପାର ହେବୁ?

Verse 5

एवमुक्तस्तु रामेण विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् ।एष पन्था मयोद्दिष्टो येन यान्ति महर्षय:।।1.35.5।।

ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି କୁହାଯାଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ: “ମୁଁ ଯେ ପଥ ଦେଖାଇଛି, ସେଇ ପଥରେ ମହର୍ଷିମାନେ ଯାଆନ୍ତି।”

Verse 6

एवमुक्ता महर्षयो विश्वामित्रेण धीमता।पश्यन्तस्ते प्रयाता वै वनानि विविधानि च।।1.35.6।।

ଧୀମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ ସେଇ ମହର୍ଷିମାନେ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ; ପଥେ ପଥେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବନ ଦେଖୁଥିଲେ।

Verse 7

ते गत्वा दूरमध्वानं गतेऽर्धदिवसे तदा।जाह्नवीं सरितां श्रेष्ठां ददृशुर्मुनिसेविताम्।।1.35.7।।

ଦୀର୍ଘ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅର୍ଧଦିନ ଗତ ହେବା ପରେ, ମୁନିମାନେ ସେବିତ କରୁଥିବା ସରିତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।

Verse 8

तां दृष्ट्वा पुण्यसलिलां हंससारससेविताम्।बभूवुर्मुदिता स्सर्वे मुनयस्सह राघवा:।।1.35.8।।

ପୁଣ୍ୟଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ହଂସ ଓ ସାରସପକ୍ଷୀମାନେ ସେବିତ ଏହି ନଦୀକୁ ଦେଖି, ରାଘବମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ମୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 9

तस्यास्तीरे ततश्चक्रुस्त आवासपरिग्रहम्।ततस्स्नात्वा यथान्यायं सन्तर्प्य पितृदेवता:।।1.35.9।।हुत्वा चैवाग्निहोत्राणि प्राश्य चामृतवद्धवि: ।विविशुर्जाह्नवीतीरे शुचौ मुदितमानसा:।।1.35.10।।विश्वामित्रं महात्मानं परिवार्य समन्तत:।

ତାପରେ ସେହି ନଦୀତୀରେ ସେମାନେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଆବାସ ସଜାଇଲେ। ଯଥାନ୍ୟାୟ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଅର୍ପଣ କଲେ; ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ହୋମ ସମ୍ପାଦନ କଲେ; ଅମୃତସମ ହବିଷ୍ୟ-ପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ କରି, ହର୍ଷିତ ମନରେ ଶୁଚି ଜାହ୍ନବୀତୀରକୁ ଗଲେ—ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପରିବେଷ୍ଟନ କରି।

Verse 10

तस्यास्तीरे ततश्चक्रुस्त आवासपरिग्रहम्।ततस्स्नात्वा यथान्यायं सन्तर्प्य पितृदेवता:।।1.35.9।।हुत्वा चैवाग्निहोत्राणि प्राश्य चामृतवद्धवि: ।विविशुर्जाह्नवीतीरे शुचौ मुदितमानसा:।।1.35.10।।विश्वामित्रं महात्मानं परिवार्य समन्तत:।

ତାପରେ ସେମାନେ ତାହାର ତୀରରେ ନିବାସସ୍ଥାନ ସଜାଇଲେ। ନିୟମାନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଅର୍ପଣ କଲେ; ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଅମୃତସମ ପବିତ୍ର ହବିଷ୍ୟର ପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ସେମାନେ ଜାହ୍ନବୀର ଶୁଚି ତୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପରିବେଷ୍ଟିତ କରି ରହିଲେ।

Verse 11

अथ तत्र तदा रामो विश्वामित्रमथाब्रवीत्।।1.35.11।। भगवन् श्रोतुमिच्छामि गङ्गां त्रिपथगां नदीम्।त्रैलोक्यं कथमाक्रम्य गता नदनदीपतिम्।।1.35.12।।

ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ରାମ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଭଗବନ୍, ମୁଁ ତ୍ରିପଥଗା ଗଙ୍ଗାନଦୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି—ସେ କିପରି ତ୍ରିଲୋକକୁ ଆକ୍ରମ୍ୟ କରି ନଦନଦୀପତି ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ?”

Verse 12

अथ तत्र तदा रामो विश्वामित्रमथाब्रवीत्।।1.35.11।। भगवन् श्रोतुमिच्छामि गङ्गां त्रिपथगां नदीम्।त्रैलोक्यं कथमाक्रम्य गता नदनदीपतिम्।।1.35.12।।

ରାମଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଗତି-ବୃଦ୍ଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 13

चोदितो रामवाक्येन विश्वामित्रो महामुनि:।वृद्धिं जन्म च गङ्गाया वक्तुमेवोपचक्रमे।।1.35.13।।

ରାମଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଗତି-ବୃଦ୍ଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 14

शैलेन्द्रो हिमवान्नाम धातूनामाकरो महान्।तस्य कन्याद्वयं राम रूपेणाप्रतिमं भुवि।।1.35.14।।

“ହେ ରାମ, ହିମବାନ୍ ନାମକ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ଧାତୁ ଓ ରତ୍ନ-ଖନିଜର ମହା ଭଣ୍ଡାର ସଦୃଶ। ତାଙ୍କର ଦୁଇ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ଯେମାନେ ଭୂମିରେ ରୂପରେ ଅପ୍ରତିମ।”

Verse 15

या मेरुदुहिता राम तयोर्माता सुमध्यमा।नाम्ना मनोरमा नाम पत्नी हिमवत: प्रिया।।1.35.15।।

ହେ ରାମ! ତାଙ୍କର ମାତା ସୁମଧ୍ୟମା—ମେରୁଙ୍କ କନ୍ୟା—ହିମବତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ, ‘ମନୋରମା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 16

तस्यां गङ्गेयमभवज्ज्येष्ठा हिमवतस्सुता।उमा नाम द्वितीयाभून्नाम्ना तस्यैव राघव।।1.35.16।।

ହେ ରାଘବ! ତାଙ୍କଠାରୁ ହିମବତଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଭାବେ ଏହି ଗଙ୍ଗା ଜନ୍ମିଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ କନ୍ୟା ‘ଉମା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 17

अथ ज्येष्ठां सुरास्सर्वे देवतार्थचिकीर्षया। शैलेन्द्रं वरयामासुर्गङ्गां त्रिपथगां नदीम्।।1.35.17।।

ତାପରେ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ହିମବତଙ୍କ ନିକଟେ ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା—ତ୍ରିପଥଗାମିନୀ ନଦୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ—ବରିବାକୁ ଚାହିଲେ।

Verse 18

ददौ धर्मेण हिमवान् तनयां लोकपावनीम्।स्वच्छन्दपथगां गङ्गां त्रैलोक्यहितकाम्यया।।1.35.18।।

ତ୍ରିଲୋକର ହିତ କାମନାରେ, ଧର୍ମାନୁସାରେ ଚାଲିଥିବା ହିମବାନ୍ ଲୋକପାବନୀ, ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ପଥରେ ବହୁଥିବା ନିଜ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 19

प्रतिगृह्य ततो देवास्त्रिलोकहितकारिण:।गङ्गामादाय तेऽगच्छन् कृतार्थेनान्तरात्मना।।1.35.19।।

ତାପରେ ତ୍ରିଲୋକହିତକାରୀ ଦେବତାମାନେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ସହ ନେଇ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ କୃତାର୍ଥତା ସହିତ ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 20

या चान्या शैलदुहिता कन्यासीद्रघुनन्दन।उग्रं सा व्रतमास्थाय तपस्तेपे तपोधना।।1.35.20।।

ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ହିମବାନଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଶୈଲଦୁହିତା ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ; ତପସ୍‌ ଯାହାର ଧନ, ସେ ଉଗ୍ର ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି ତୀବ୍ର ତପ କଲେ।

Verse 21

उग्रेण तपसा युक्तां ददौ शैलवरस्सुताम्।रुद्रायाप्रतिरूपाय उमां लोकनमस्कृताम्।।1.35.21।।

ଶୈଲଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିମବାନ୍ ଉଗ୍ର ତପସ୍‌ରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଲୋକନମସ୍କୃତ ଉମାଙ୍କୁ, ଅପ୍ରତିରୂପ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଧର୍ମପୂର୍ବକ ଦାନ କଲେ।

Verse 22

एते ते शैलराजस्य सुते लोकनमस्कृते।गङ्गा च सरितां श्रेष्ठा उमादेवी च राघव।।1.35.22।।

ହେ ରାଘବ! ଲୋକନମସ୍କୃତ ଶୈଳରାଜ ହିମବାନଙ୍କ ଏହି ଦୁଇ କନ୍ୟା—ସରିତାମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଗଙ୍ଗା ଓ ଉମାଦେବୀ ମଧ୍ୟ।

Verse 23

एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा त्रिपथगा नदी।खं गता प्रथमं तात गतिं गतिमतां वर ।।1.35.23।।

ହେ ତାତ, ଗତିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତ୍ରିପଥଗା ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପ୍ରଥମେ କିପରି ଆକାଶକୁ ଗଲା—ଏ ସମସ୍ତ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।

Verse 24

सैषा सुरनदी रम्या शैलेन्द्रस्य सुता तदा।सुरलोकं समारूढा विपापा जलवाहिनी।।1.35.24।।

ତେବେ ସେଇ ରମ୍ୟ ସୁରନଦୀ—ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ହିମବାନଙ୍କ କନ୍ୟା—ଦେବଲୋକକୁ ଆରୋହଣ କଲା; ପାପହାରିଣୀ ଜଳବାହିନୀ ହୋଇ ଧାରାବାହି ହେଲା।