Sarga 33

Verse 1

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमत:।शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत।।1.33.1।।

ଧୀମାନ କୁଶନାଭଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଶତ କନ୍ୟା ଶିର ଦ୍ୱାରା ପିତାଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କରି ପରେ କହିଲେ।

Verse 2

वायुस्सर्वात्मको राजन् प्रधर्षयितुमिच्छति।अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते।।1.33.2।।

ହେ ରାଜନ! ସର୍ବାତ୍ମକ ବାୟୁଦେବ ଆମକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି; ଅଶୁଭ ମାର୍ଗ ଧରି ସେ ଧର୍ମକୁ ମନେ ରଖୁନାହାନ୍ତି।

Verse 3

पितृमत्यस्स्म भद्रं ते स्वच्छन्दे न वयं स्थिता:।पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव।।1.33.3।।

‘ଆମର ପିତା ଅଛନ୍ତି—ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ଏହିହେତୁ ଆମେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିବାରେ ସ୍ଥିତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଆମ ପିତାଙ୍କୁ ବର; ସେ ଯଦି ଆମକୁ ତୁମକୁ ଦେବେ, ତେବେ ସେହିପରି ହେବ।’

Verse 4

तेन पापानुबन्धेन वचनं न प्रतीच्छता।एवं ब्रुवन्त्यस्सर्वास्स्म वायुना निहता भृशम्।।1.33.4।।

ପାପାନୁବନ୍ଧରେ ବନ୍ଧିତ ଓ ଆମ ବଚନ ଗ୍ରହଣ ନକରୁଥିବା ସେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଭଳି କହୁଥିବାବେଳେ, ବାୟୁର ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ଆମକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ କଲା।

Verse 5

तासां तद्वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिक:।प्रत्युवाच महातेजा: कन्याशतमनुत्तमम्।।1.33.5।।

ତାଙ୍କ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ପରମଧାର୍ମିକ ଓ ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାଜା ଅନୁତ୍ତମ ସେଇ ଶତ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 6

क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्य: कर्तव्यं सुमहत्कृतम्।ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम।।1.33.6।।

‘ହେ କନ୍ୟାମାନେ, କ୍ଷମାବାନଙ୍କୁ ଯେ କ୍ଷମା ଯୋଗ୍ୟ, ସେହି କ୍ଷମା ତୁମେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛ; ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ। ଏକମତ ହୋଇ ତୁମେ ମୋ କୁଳର ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ରକ୍ଷା କରିଛ।’

Verse 7

अलङ्कारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा।दुष्करं तच्च यत् क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषत:।।1.33.7।।यादृशी व: क्षमा पुत्र्यस्सर्वासामविशेषत:।

‘ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମା ହିଁ ଅଲଙ୍କାର। କ୍ଷମା କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର—ବିଶେଷକରି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ହେ କନ୍ୟାମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କ କ୍ଷମା ଏପରି; ତୁମେ ସମସ୍ତେ କୌଣସି ଭେଦ ଛାଡ଼ି ଏହା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛ।’

Verse 8

क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा सत्यं हि पुत्रिका:।।1.33.8।।क्षमा यश: क्षमा धर्म: क्षमया निष्ठितं जगत्।

କ୍ଷମା ହେଉଛି ଦାନ; କ୍ଷମା ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ; ହେ କନ୍ୟାମାନେ, କ୍ଷମା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ। କ୍ଷମା ହେଉଛି ଯଶ; କ୍ଷମା ହେଉଛି ଧର୍ମ—କ୍ଷମାରେ ଜଗତ ଧାରିତ।

Verse 9

विसृज्य कन्या: काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रम:।।1.33.9।।मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभि:। देशकालौ प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम्।।1.33.10।।

କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଦେବସମ ପରାକ୍ରମୀ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ କନ୍ୟାଦାନ ବିଷୟରେ ପରାମର୍ଶ କଲେ—ଦାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଦେଶ-କାଳ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ବର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲେ।

Verse 10

विसृज्य कन्या: काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रम:।।1.33.9।।मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभि:। देशकालौ प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम्।।1.33.10।।

ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶଜ! କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ତ୍ରିଦେବସମ ପରାକ୍ରମୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ବିବାହ-ପ୍ରଦାନ ବିଷୟରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ—ଯୋଗ୍ୟ ଦେଶ-କାଳ ଓ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲେ।

Verse 11

एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महातपा:।ऊर्ध्वरेताश्शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत्।।1.33.11।।

ଏହି ସମୟରେ ଚୂଲୀ ନାମକ ମହାତପସ୍ବୀ, ଊର୍ଧ୍ୱରେତା ଓ ଶୁଭାଚାରୀ, ବ୍ରହ୍ମପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ ହେଲେ।

Verse 12

तप्यन्तं तमृषिं तत्र गन्धर्वी पर्युपासते।सोमदा नाम भद्रं ते ऊर्मिला तनया तदा।।1.33.12।।

ସେଠାରେ ସେ ଋଷି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ ଗନ୍ଧର୍ବୀ କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲା—ସୋମଦା ନାମରେ, ଊର୍ମିଲାଙ୍କ କନ୍ୟା। ହେ ଭଦ୍ର! ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।

Verse 13

सा च तं प्रणता भूत्वा शुश्रूषणपरायणा।उवास काले धर्मिष्ठा तस्यास्तुष्टोऽभवद्गुरु:।।1.33.13।।

ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଶୁଶ୍ରୂଷାରେ ପରାୟଣା ହୋଇ ରହିଲା। କାଳକ୍ରମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠାରେ ସେଠାରେ ବାସ କରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲା; ଗୁରୁ ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 14

स च तां कालयोगेन प्रोवाच रघुनन्दन।परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम्।।1.33.14।।

ଏବଂ କାଳଯୋଗେ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ସେ ତାକୁ କହିଲେ— “ମୁଁ ପରିତୁଷ୍ଟ; ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ତୋ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?”

Verse 15

परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुरस्वरा।उवाच परमप्रीता वाक्यज्ञा वाक्यकोविदम्।।1.33.15।।

ମୁନି ପରିତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ମଧୁରସ୍ୱରା ଗନ୍ଧର୍ବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ ହୋଇ, ବାକ୍ୟଜ୍ଞା ସେ ଵାକ୍ୟକୋବିଦ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 16

लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो महातपा:।ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिक।।1.33.16।।

“ହେ ମହାତପା! ବ୍ରାହ୍ମ ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ ଦୀପ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ, ହେ ଧାର୍ମିକ! ବ୍ରାହ୍ମ ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ଏକ ପୁତ୍ର ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।”

Verse 17

अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित्।ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम्।।1.33.17।।

ମୁଁ ପତିହୀନା—ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ଏବଂ ମୁଁ କାହାରି ପତ୍ନୀ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମତେଜର ଆଶ୍ରୟରେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି; ତେଣୁ ତୁମ ବ୍ରହ୍ମବଳରେ ମୋତେ ଏକ ପୁତ୍ର ଦେବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 18

तस्या: प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ पुत्रमनुत्तमम्।ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनस्सुतम्।।1.33.18।।

ତାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଏକ ଅନୁତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଦାନ କଲେ—ଚୂଲିନଙ୍କ ମାନସପୁତ୍ର—ଯେ ‘ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 19

स राजा सौमदेयस्तु पुरीमध्यवसत्तदा।कांपिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम्।।1.33.19।।

ସୌମଦେୟ ସେ ରାଜା ସେତେବେଳେ କାଂପିଲ୍ୟା ନଗରୀରେ ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ସହ ବସୁଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବରାଜ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସନ୍ତି।

Verse 20

स बुद्धिं कृतवान् राजा कुशनाभस्सुधार्मिक:।ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा।।1.33.20।।

ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ସୁଧାର୍ମିକ ରାଜା କୁଶନାଭ ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କୁ ନିଜର ଶତ କନ୍ୟା ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

Verse 21

तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं महीपति:। ददौ कन्याशतं राजा सुप्रीतेनान्तरात्मना।।1.33.21।।

ମହାତେଜସ୍ବୀ ମହୀପତି ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ସହ ତାଙ୍କୁ ଶତ କନ୍ୟା ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 22

यथाक्रमं तत: पाणीन् जग्राह रघुनन्दन।ब्रह्मदत्तो महीपालस्तासां देवपतिर्यथा।।1.33.22।।

ତତଃ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ମହୀପତି କ୍ରମାନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଣିଗ୍ରହଣ କଲେ—ଯେପରି ଦେବପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବୀମାନଙ୍କ ହସ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

Verse 23

स्पृष्टमात्रे तत: पाणौ विकुब्जा विगतज्वरा:।युक्ता: परमया लक्ष्म्या बभु: कन्याशतं तदा।।1.33.23।।ृ32

ତାପରେ ତାଙ୍କ ହସ୍ତର ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ବିକୁବ୍ଜା କନ୍ୟାମାନେ ଜ୍ୱର-ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ପରମ ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସମୟରେ ସେଇ ଶତ କନ୍ୟା ଦୀପ୍ତିମତୀ ହେଲେ।

Verse 24

स दृष्ट्वा वायुना मुक्ता: कुशनाभो महीपति:।बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुन:पुन:।।1.33.24।।

ବାୟୁଜନିତ ପୀଡାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କୁଶନାଭ ମହୀପତି ପରମ ପ୍ରୀତ ହେଲେ; ପୁନଃପୁନଃ ହର୍ଷର ଆସ୍ୱାଦ ନେଲେ।

Verse 25

कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं महीपति:।सदारं प्रेषयामास सोपाध्यायगणं तदा।।1.33.25।।

ବିବାହକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ, ମହୀପତି ସେ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ, ଉପାଧ୍ୟାୟଗଣ ଓ ପୁରୋହିତସମୂହ ସହିତ ପ୍ରେଷଣ କଲେ।

Verse 26

सोमदाऽपि सुसंहृष्टा पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम्।यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ता: प्रत्यनन्दत।।1.33.26।।

ଗନ୍ଧର୍ବୀ ସୋମଦା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁସଂହୃଷ୍ଟା ହେଲେ; ପୁତ୍ର ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି ବୋଲି ଦେଖି, ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ସେଇ ପୁତ୍ରବଧୂମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।