Sarga 32

Verse 1

Description of the four sons of Brahma and the dynasty of Kusanabha-- enraged Windgod turns the daughters of Kusanabha into humpedback ones.ब्रह्मयोनिर्महानासीत्कुशो नाम महातपा:।अक्लिष्टव्रतधर्मज्ञः सज्जनप्रतिपूजक:।।।।

ବ୍ରହ୍ମାଜନ୍ମା କୁଶ ନାମକ ଏକ ମହାତପସ୍ବୀ ମହର୍ଷି ଥିଲେ; ଅକ୍ଳିଷ୍ଟ ବ୍ରତରେ ଅଚଳ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏବଂ ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା।

Verse 2

स महात्मा कुलीनायां युक्तायां सुगुणोल्बणान्।वैदर्भ्यां जनयामास चतुरस्सदृशान् सुतान्।।।।कुशाम्बं कुशनाभं च अधूर्तरजसं वसुम्।

ସେହି ମହାତ୍ମା ଯୋଗ୍ୟା ଓ ସୁଗୁଣସମୃଦ୍ଧା ବିଦର୍ଭର କୁଳୀନ ରାଜକନ୍ୟା ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ସଦୃଶ ଗୁଣବାନ ଚାରି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—କୁଶାମ୍ବ, କୁଶନାଭ, ଅଧୂର୍ତ୍ତରଜସ ଓ ବସୁ।

Verse 3

दीप्तियुक्तान् महोत्साहान् क्षत्रधर्मचिकीर्षया।।।।तानुवाच कुश: पुत्रान् धर्मिष्ठान् सत्यवादिन:।

କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ପାଳନ କରାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଦୀପ୍ତିମାନ, ମହୋତ୍ସାହୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ କୁଶ ଏପରି କହିଲେ।

Verse 4

क्रियतां पालनं पुत्रा: धर्मं प्राप्स्यथ पुष्कलम्।।।।ऋषेस्तु वचनं श्रुत्वा चत्वारो लोकसम्मता:।निवेशं चक्रिरे सर्वे पुराणां नृवरास्तदा।।।।

ହେ ପୁତ୍ରମାନେ, ଧର୍ମମୟ ରାଜ୍ୟପାଳନ କର; ଏମିତି ଶାସନରେ ତୁମେ ପ୍ରଚୁର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିବ॥

Verse 5

क्रियतां पालनं पुत्रा: धर्मं प्राप्स्यथ पुष्कलम्।।1.32.4।।ऋषेस्तु वचनं श्रुत्वा चत्वारो लोकसम्मता:।निवेशं चक्रिरे सर्वे पुराणां नृवरास्तदा।।1.32.5।।

ଋଷିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଲୋକସମ୍ମତ ସେଇ ଚାରି ରାଜକୁମାର ତେବେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିବାସ ସ୍ଥାପନ କରି ପୁରାତନ ନଗରଗୁଡ଼ିକ ଗଢ଼ିଲେ॥

Verse 6

कुशाम्बस्तु महातेजा: कौशाम्बीमकरोत्पुरीम् ।कुशनाभस्तु धर्मात्मा पुरं चक्रे महोदयम्।।।।

ମହାତେଜସ୍ବୀ କୁଶାମ୍ଭ କୌଶାମ୍ବୀ ନାମକ ନଗରୀ ନିର୍ମାଣ କଲେ; ଧର୍ମାତ୍ମା କୁଶନାଭ ମହୋଦୟ ନାମର ପୁର ସ୍ଥାପନ କଲେ॥

Verse 7

अधूर्तरजसो राम धर्मारण्यं महीपति:।चक्रे पुरवरं राजा वसुश्चक्रे गिरिव्रजम्।।।।

ହେ ରାମ, ଅଧୂର୍ତ୍ତରଜସ ନାମକ ମହୀପତି ରାଜା ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ନାମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏବଂ ରାଜା ବସୁ ଗିରିବ୍ରଜ ସ୍ଥାପନ କଲେ॥

Verse 8

एषा वसुमती राम वसोस्तस्य महात्मन:।एते शैलवरा: पञ्च प्रकाशन्ते समन्तत:।।।

ହେ ରାମ, ‘ବସୁମତୀ’ ନାମକ ଏହି ଭୂମି ସେଇ ମହାତ୍ମା ବସୁ ରାଜାଙ୍କର; ଏହାର ଚାରିଦିଗରେ ପାଞ୍ଚଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି।

Verse 9

सुमागधी नदी रम्या मगधान् विश्रुताययौ।पञ्चानां शैलमुख्यानां मध्ये मालेव शोभते।।।।

ସୁମାଗଧୀ ନାମକ ରମ୍ୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଦୀ ମଗଧଦେଶରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ପାଞ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ମାଳା ପରି ଶୋଭା ପାଏ।

Verse 10

सैषा हि मागधी राम वसोस्तस्य महात्मन:।पूर्वाभिचरिता राम सुक्षेत्रा सस्यमालिनी।।।।

ହେ ରାମ, ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ମହାତ୍ମା ବସୁଙ୍କର ମାଗଧୀ ନଦୀ; ହେ ରାମ, ଏହା ପୂର୍ବଦିଗକୁ ବହେ, ସୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଶସ୍ୟମାଳାରେ ଶୋଭିତ।

Verse 11

कुशनाभस्तु राजर्षि: कन्याशतमनुत्तमम्।जनयामास धर्मात्मा घृताच्यां रघुनन्दन।।।।

ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜର୍ଷି କୁଶନାଭ ଅପ୍ସରା ଘୃତାଚୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁତ୍ତମ ଶତ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 12

तास्तु यौवनशालिन्यो रूपवत्य स्स्वलङ्कृता:।उद्यानभूमिमागम्य प्रावृषीव शतह्रदा:।।।।गायन्त्यो नृत्यमानाश्च वादयन्त्यश्च सर्वश:।आमोदं परमं जग्मुर्वराभरणभूषिता:।।।।

ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ ଯୌବନର ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତ, ରୂପବତୀ ଓ ସୁଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଉଦ୍ୟାନଭୂମିକୁ ଆସି, ପ୍ରାବୃଷ୍ଟିକାଳର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଝଲମଲ କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସର୍ବତ୍ର ଗାଇ, ନୃତ୍ୟ କରି, ବାଦ୍ୟ ବଜାଇ, ପରମାନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।

Verse 13

तास्तु यौवनशालिन्यो रूपवत्य स्स्वलङ्कृता:।उद्यानभूमिमागम्य प्रावृषीव शतह्रदा:।।1.32.12।।गायन्त्यो नृत्यमानाश्च वादयन्त्यश्च सर्वश:।आमोदं परमं जग्मुर्वराभरणभूषिता:।।1.32.13।।

ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ ଯୌବନର ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତ, ରୂପବତୀ ଓ ସୁଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଉଦ୍ୟାନଭୂମିକୁ ଆସି, ପ୍ରାବୃଷ୍ଟିକାଳର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଝଲମଲ କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସର୍ବତ୍ର ଗାଇ, ନୃତ୍ୟ କରି, ବାଦ୍ୟ ବଜାଇ, ପରମାନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।

Verse 14

अथ ताश्चारुसर्वाङ्ग्यो रूपेणाप्रतिमा भुवि।उद्यानभूमिमागम्य तारा इव घनान्तरे।।।।

ତାପରେ ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ, ପୃଥିବୀରେ ରୂପରେ ଅପ୍ରତିମ ସେ କନ୍ୟାମାନେ ଉଦ୍ୟାନଭୂମିକୁ ଆସି, ଘନମଧ୍ୟରେ ତାରାମାନଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 15

तास्सर्वगुणसम्पन्ना रूपयौवनसंयुता:।दृष्ट्वा सर्वात्मको वायुरिदं वचनमब्रवीत्।।।।

ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଯୁକ୍ତ ସେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବାୟୁଦେବ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 16

अहं व: कामये सर्वा भार्या मम भविष्यथ।मानुषस्त्यज्यतां भावः दीर्घमायुरवाप्स्यथ।।।।

ବାୟୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କାମନା କରୁଛି; ତୁମେ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ। ମାନୁଷ ଭାବ—ମର୍ତ୍ୟତାର ଭାବ—ତ୍ୟାଗ କର; ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ପାଇବ।”

Verse 17

चलं हि यौवनं नित्यं मानुषेषु विशेषत:।अक्षय्यं यौवनं प्राप्ताः अमर्यश्च भविष्यथ।।।।

“ଯୌବନ ସଦା ଚଞ୍ଚଳ—ବିଶେଷକରି ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। କିନ୍ତୁ ଅକ୍ଷୟ ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ତୁମେ ଅମର ହେବ।”

Verse 18

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वायोरक्लिष्टकर्मण:।अपहास्य ततो वाक्यं कन्याशतमथाब्रवीत् ।।।।

ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣ ବାୟୁଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ଶତ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଉପହାସ କରି ପରେ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 19

अन्तश्चरसि भूतानां सर्वेषां त्वं सुरोत्तम ।प्रभावज्ञा: स्म ते सर्वा: किमस्मानवमन्यसे।।।।

“ହେ ସୁରୋତ୍ତମ! ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ବିଚର କର। ତୁମ ପ୍ରଭାବ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣୁ; ତେବେ ଆମକୁ କାହିଁକି ଅବମାନ କରୁଛ?”

Verse 20

कुशनाभसुतास्सर्वा: समर्थास्त्वां सुरोत्तम।स्थानाच्च्यावयितुं देवं रक्षामस्तु तपो वयम्।।।।

“ହେ ସୁରୋତ୍ତମ! ଆମେ ସମସ୍ତେ କୁଶନାଭଙ୍କ କନ୍ୟା; ଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ଚ୍ୟୁତ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ। ତଥାପି ଅବିବାହିତ କନ୍ୟା ଭାବେ ଆମେ ନିଜ ତପକୁ ରକ୍ଷା କରି ସଂୟମ ଧରୁଛୁ।”

Verse 21

माभूत्स कालो दुर्मेध: पितरं सत्यवादिनम्।नावमन्यस्व धर्मेण स्वयं वरमुपास्महे।।।।

“ହେ ସୁରୋତ୍ତମ! ଆମେ ସମସ୍ତେ କୁଶନାଭଙ୍କ କନ୍ୟା; ଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ଚ୍ୟୁତ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ। ତଥାପି ଅବିବାହିତ କନ୍ୟା ଭାବେ ଆମେ ନିଜ ତପକୁ ରକ୍ଷା କରି ସଂୟମ ଧରୁଛୁ।”

Verse 22

पिता हि प्रभुरस्माकं दैवतं परमं हि न:।यस्य नो दास्यति पिता स नो भर्ता भविष्यति।।।।

ଆମ ପିତା ହିଁ ଆମର ପ୍ରଭୁ; ଆମ ପାଇଁ ସେ ପରମ ଦେବତା ସମାନ। ପିତା ଯାହାଙ୍କୁ ଆମକୁ ଦେବେ, ସେଇ ଆମର ପତି ହେବେ॥

Verse 23

तासां तद्वचनं श्रुत्वा वायु: परमकोपन:।प्रविश्य सर्वगात्राणि बभञ्ज भगवान् प्रभु:।।।।

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ପରମ କ୍ରୋଧିତ ବାୟୁଦେବ—ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଭୁ—ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ରୋଷବଶେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗକୁ ମୋଡ଼ି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।

Verse 24

ता: कन्या वायुना भग्ना विविशुर्नृपतेर्गृहम्।प्रापतन् भुवि सम्भ्रान्तास्सलज्जा स्सास्रलोचना:।।।।

ବାୟୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗିତ ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଭ୍ରମିତ ଓ କମ୍ପିତ, ଲଜ୍ଜିତ ଏବଂ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

Verse 25

स च ता दयिता दीना: कन्या: परमशोभना:।दृष्ट्वा भग्नास्तदा राजा सम्भ्रान्त इदमब्रवीत्।।।।

ତେବେ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରିୟ, ପରମ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦୀନ ଓ ଭଙ୍ଗିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 26

किमिदं कथ्यतां पुत्र्य: को धर्ममवमन्यते।कुब्जा: केन कृता: सर्वा वेष्टन्त्यो नाभिभाषथ।एवं राजा विनिश्श्वस्य समाधिं सन्दधे तत:।।।।

“ଏହା କ’ଣ? କହ, ଝିଅମାନେ—କିଏ ଧର୍ମକୁ ଅବମାନନା କରୁଛି? କାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବାଙ୍କା-କୁବ୍ଜ ହୋଇଗଲ? ମୋ ଚାରିପାଖେ ଦାଁଡ଼ାଇ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି କଥା କହୁନାହ?” ଏଭଳି କହି ରାଜା ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ପରେ ମନକୁ ସମାହିତ କରି ସମାଧିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।