Sarga 11

Verse 1

भूय एव हि राजेन्द्र शृणु मे वचनं हितम्।यथा स देवप्रवर: कथायामेवमब्रवीत्।।1.11.1।।

“ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ପୁନର୍ବାର ମୋର ହିତକର ବଚନ ଶୁଣ—କଥାର ମଧ୍ୟରେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବପ୍ରବର ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେପରି।”

Verse 2

इक्ष्वाकूणां कुले जातो भविष्यति सुधार्मिक:।राजा दशरथो नाम्ना श्रीमान्सत्यप्रतिश्रव:।।1.11.2।।

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଏକ ଅତିଧାର୍ମିକ ରାଜା ଜନ୍ମିବେ—ଦଶରଥ ନାମରେ; ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ସତ୍ୟପ୍ରତିଶ୍ରବ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ।

Verse 3

अङ्गराजेन सख्यं च तस्य राज्ञो भविष्यति।कन्या चास्य महाभागा शान्ता नाम भविष्यति।।1.11.3।।

ଅଙ୍ଗରାଜ ସହ ସେ ରାଜାଙ୍କର ସଖ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ ହେବ; ଏବଂ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତା ନାମକ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିବ।

Verse 4

पुत्रस्तु सोऽङ्गराजस्य रोमपाद इति श्रुत:।तं स राजा दशरथो गमिष्यति महायशा:।।1.11.4।।

ଅଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ରୋମପାଦ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ; ଏବଂ ମହାୟଶସ୍ବୀ ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବେ।

Verse 5

अनपत्योऽस्मि धर्मात्मन् शान्ताभर्ता मम क्रतुम्।आहरेत त्वयाज्ञप्तस्सन्तानार्थं कुलस्य च।।1.11.5।।

ହେ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍, ମୁଁ ନିସନ୍ତାନ। ଶାନ୍ତାଙ୍କ ପତି ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ—ସନ୍ତାନଲାଭ ଓ କୁଳପରମ୍ପରାର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ମୋର ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ।

Verse 6

श्रुत्वा राज्ञोऽथ तद्वाक्यं मनसा स विचिन्त्य च।प्रदास्यते पुत्रवन्तं शान्ताभर्तारमात्मवान्।।1.11.6।।

ରାଜାଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଏବଂ ମନରେ ବିଚାର କରି, ଆତ୍ମବାନ ରୋମପାଦ ପୁତ୍ରଦାତା ଶାନ୍ତାଭର୍ତ୍ତା ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ପଠାଇବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

Verse 7

प्रतिगृह्य च तं विप्रं स राजा विगतज्वर:।आहरिष्यति तं यज्ञं प्रहृष्टेनान्तरात्मना।।1.11.7।।

ସେହି ବିପ୍ର ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ରାଜା ଅନ୍ତର୍ତାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ପ୍ରହର୍ଷିତ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ସହିତ ସେ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 8

तं च राजा दशरथो यष्टुकाम: कृताञ्जलि:।ऋश्यशृङ्गं द्विजश्रेष्ठं वरयिष्यति धर्मवित्।। 1.11.8।। यज्ञार्थं प्रसवार्थं च स्वर्गार्थं च नरेश्वर:।लभते च स तं कामं द्विजमुख्याद्विशांपति:।।1.11.9।।

ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଧର୍ମବିତ୍ ରାଜା ଦଶରଥ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ବରଣ (ଆମନ୍ତ୍ରଣ) କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।

Verse 9

तं च राजा दशरथो यष्टुकाम: कृताञ्जलि:।ऋश्यशृङ्गं द्विजश्रेष्ठं वरयिष्यति धर्मवित्।। 1.11.8।। यज्ञार्थं प्रसवार्थं च स्वर्गार्थं च नरेश्वर:।लभते च स तं कामं द्विजमुख्याद्विशांपति:।।1.11.9।।

ଯଜ୍ଞାର୍ଥ, ପ୍ରସବାର୍ଥ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗାର୍ଥରେ ନରେଶ୍ୱର ବିଶାଂପତି, ଦ୍ୱିଜମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ କାମନା ସିଦ୍ଧ କରନ୍ତି।

Verse 10

पुत्राश्चास्य भविष्यन्ति चत्वारोऽमितविक्रमा:।वंशप्रतिष्ठानकरास्सर्वलोकेषु विश्रुता:।।1.11.10।।

“ତାଙ୍କର ଅମିତ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ଚାରି ପୁତ୍ର ହେବେ—ବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସ୍ଥାପନକାରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବିଶ୍ରୁତ।”

Verse 11

एवं स देवप्रवर: पूर्वं कथितवान्कथाम्।सनत्कुमारो भगवान्पुरा देवयुगे प्रभु:।।1.11.11।।

ଏଭଳି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦେବୟୁଗରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସର୍ବସମର୍ଥ ଭଗବାନ୍ ସନତ୍କୁମାର ଏହି କଥା ପୂର୍ବେ କହିଥିଲେ।

Verse 12

स त्वं पुरुषशार्दूल तमानय सुसत्कृतम्।स्वयमेव महाराज गत्वा सबलवाहन:।।1.11.12।।

ଏହେତୁ, ହେ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲ, ହେ ମହାରାଜ! ତୁମେ ସ୍ୱୟଂ ସେନା ଓ ବାହନ ସହିତ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସତ୍କାର ସହ ଆଣି ନେଇଆସ।

Verse 13

अनुमान्य वसिष्ठं च सूतवाक्यं निशम्य च।सान्त:पुरस्सहामात्य: प्रययौ यत्र स द्विज:।।1.11.13।।

ସୂତଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଅନୁମତି ଲାଭ କରି, ରାଜା ଅନ୍ତଃପୁର ଓ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଦ୍ୱିଜ ଯେଉଁଠି ବସୁଥିଲେ ସେଠାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 14

वनानि सरितश्चैव व्यतिक्रम्य शनैश्शनै:।अभिचक्राम तं देशं यत्र वै मुनिपुङ्गव:।।1.11.14।।

ବନ ଓ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ, ସେ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଯେଉଁଠି ମୁନିପୁଙ୍ଗବ ବସୁଥିଲେ।

Verse 15

आसाद्य तं द्विजश्रेष्ठं रोमपादसमीपगम्।ऋषिपुत्रं ददर्शादौ दीप्यमानमिवानलम्।।1.11.15।।

ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ରୋମପାଦଙ୍କ ସମୀପରେ ଥିବା, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସେ ପ୍ରଥମେ ଦେଖିଲେ—ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 16

ततो राजा यथान्यायं पूजां चक्रे विशेषत:।सखित्वात्तस्य वै राज्ञ: प्रहृष्टेनान्तरात्मना।।1.11.16।।

ତତଃ ରାଜା ରୋମପାଦ ଯଥାନ୍ୟାୟ ଭାବେ ବିଶେଷ ପୂଜା-ସତ୍କାର କଲେ; ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ସହ ସଖ୍ୟ ହେତୁ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ପ୍ରହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 17

रोमपादेन चाख्यातमृषिपुत्राय धीमते।सख्यं सम्बन्धकं चैव तदा तं प्रत्यपूजयत्।।1.11.17।।

ତଦନନ୍ତରେ ରୋମପାଦ ଧୀମାନ ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସଖ୍ୟ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧଜନିତ ବନ୍ଧନ ବିଷୟ କହିଲେ; ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦାନରୂପେ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କଲେ।

Verse 18

एवं सुसत्कृतस्तेन सहोषित्वा नरर्षभ:।सप्ताष्टदिवसान्राजा राजानमिदमब्रवीत्।।1.11.18।।

ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁସତ୍କୃତ ହୋଇ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ସାତ କିମ୍ବା ଆଠ ଦିନ ସହ ରହି, ରୋମପାଦ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 19

शान्ता तव सुता राजन् सह भर्त्रा विशांपते।मदीयनगरं यातु कार्यं हि महदुद्यतम्।।1.11.19।।

ହେ ରାଜନ୍, ପ୍ରଜାପତେ! ତୁମ କନ୍ୟା ଶାନ୍ତା ନିଜ ଭର୍ତ୍ତା ସହିତ ମୋ ନଗରକୁ ଆସୁ; କାରଣ ଏକ ମହାନ୍ ଯଜ୍ଞକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।

Verse 20

तथेति राजा संश्रुत्य गमनं तस्य धीमत:।उवाच वचनं विप्रं गच्छ त्वं सह भार्यया।।1.11.20।।

“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ରାଜା କହିଲେ; ସେ ଧୀମାନଙ୍କ ଗମନକୁ ସମ୍ମତି ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁମେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଯାଅ।”

Verse 21

ऋषिपुत्र: प्रतिश्रुत्य तथेत्याह नृपं तदा।स नृपेणाभ्यनुज्ञात: प्रययौ सह भार्यया।।1.11.21।।

ଋଷିପୁତ୍ର ତାହା ଶୁଣି ସେତେବେଳେ ନୃପଙ୍କୁ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହିଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଜ୍ଞା ପାଇ ସେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 22

तावन्योन्याञ्जलिं कृत्वा स्नेहात्संश्लिष्य चोरसा।ननन्दतुर्दशरथो रोमपादश्च वीर्यवान्।।1.11.22।।

ତାପରେ ସେଇ ଦୁଇଜଣ—ଦଶରଥ ଓ ବୀର୍ୟବାନ୍ ରୋମପାଦ—ପରସ୍ପର ଅଞ୍ଜଳି କରି, ସ୍ନେହରେ ହୃଦୟେ ହୃଦୟ ଲଗାଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 23

ततस्सुहृदमापृच्छ्य प्रस्थितो रघुनन्दन:।पौरेभ्य: प्रेषयामास दूतान्वै शीघ्रगामिन:।।1.11.23।।

ତାପରେ ସୁହୃଦଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରଘୁନନ୍ଦନ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ଏବଂ ପୌରମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ଦୂତମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।

Verse 24

क्रियतां नगरं सर्वं क्षिप्रमेव स्वलङ्कृतम्।धूपितं सिक्तसम्मृष्टं पताकाभिरलङ्कृतम्।।1.11.24।।

“ସମଗ୍ର ନଗରକୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଶୋଭିତ କରାଯାଉ—ଧୂପରେ ସୁଗନ୍ଧିତ, ଜଳ ଛିଟାଇ ସୁଚିତାରେ ସମ୍ମାର୍ଜିତ, ଏବଂ ଧ୍ୱଜ-ପତାକାରେ ଅଲଙ୍କୃତ କରାଯାଉ।”

Verse 25

तत: प्रहृष्टा: पौरास्ते श्रुत्वा राजानमागतम्।तथा प्रचक्रुस्तत्सर्वं राज्ञा यत्प्रेषितं तदा ।।1.11.25।।

ତାପରେ ରାଜା ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ହର୍ଷିତ ନଗରବାସୀମାନେ, ରାଜା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଆଜ୍ଞା ପଠାଇଥିଲେ, ସେସବୁକୁ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କାର୍ଯ୍ୟକରିଲେ।

Verse 26

ततस्स्वलङ्कृतं राजा नगरं प्रविवेश ह।शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषै: पुरस्कृत्य द्विजर्षभम्।।1.11.26।।

ତାପରେ ରାଜା ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଗମ୍ଭୀର ନିନାଦ ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ସୁଶୋଭିତ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 27

तत: प्रमुदितास्सर्वे दृष्ट्वा तं नागरा द्विजम्।प्रवेश्यमानं सत्कृत्य नरेन्द्रेणेन्द्रकर्मणा।।1.11.27।।

ଇନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ କର୍ମବଳ ଥିବା ନରେନ୍ଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେହି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ନଗରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ, ସେଥିକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 28

अन्त:पुरं प्रवेश्यैनं पूजां कृत्वा च शास्त्रत:।कृतकृत्यं तदात्मानं मेने तस्योपवाहनात्।।1.11.28।।

ଅନ୍ତଃପୁରରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇ, ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଆଣିପାରିବାରୁ ରାଜା ନିଜକୁ କୃତକୃତ୍ୟ ମନେ କଲେ।

Verse 29

अन्त:पुरस्त्रियस्सर्वाश्शान्तां दृष्ट्वा तथागताम्।सह भर्त्रा विशालाक्षीं प्रीत्यानन्दमुपागमन्।।1.11.29।।

ଅନ୍ତଃପୁରର ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଭର୍ତ୍ତା ସହିତ ସେହିପରି ଆସିଥିବା ବିଶାଳନେତ୍ରୀ ଶାନ୍ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରେମମୟ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ।

Verse 30

पूज्यमाना च ताभिस्सा राज्ञा चैव विशेषत:।उवास तत्र सुखिता कञ्चित्कालं सहर्त्विजा।।1.11.30।।

ସେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ, ଋତ୍ୱିଜ ସହିତ ସେଠାରେ ସୁଖରେ କିଛିକାଳ ବସିଲେ।

Verse 31

ଅଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ରୋମପାଦ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ; ଏବଂ ମହାୟଶସ୍ବୀ ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବେ।