Sarga 10

Verse 1

सुमन्त्रश्चोदितो राज्ञा प्रोवाचेदं वचस्तदा।यथर्श्यशृङ्गस्त्वानीत श्श्रुणु मे मन्त्रिभिस्सह।।।।

ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପ୍ରେରିତ ସୁମନ୍ତ୍ର ସେତେବେଳେ ଏହି କଥା କହିଲେ: “ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଶୁଣ—ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ଏଠାକୁ କିପରି ଆଣାଗଲା।”

Verse 2

रोमपादमुवाचेदं सहामात्य: पुरोहित:।उपायो निरपायोऽयमस्माभिरभिचिन्तित:।। ।।

ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ପୁରୋହିତ ରୋମପାଦଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଆମେ ଚିନ୍ତା କରିଥିବା ଉପାୟ ଏହି; ଏହା ନିରାପଦ, ଅପାୟରହିତ।”

Verse 3

ऋश्यशृङ्गो वनचरस्तपस्स्वाध्ययने रत:।अनभिज्ञस्स नारीणां विषयाणां सुखस्य च।।।

ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ବନବାସୀ, ତପସ୍ୟା ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିରତ; ସ୍ତ୍ରୀ, ବିଷୟଭୋଗ ଓ ଲୋକସୁଖ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନଭିଜ୍ଞ।

Verse 4

इन्द्रियार्थैरभिमतैर्नरचित्तप्रमाथिभि: ।पुरमानाययिष्याम: क्षिप्रं चाध्यवसीयताम्।। ।।

“ଇନ୍ଦ୍ରିୟପ୍ରିୟ, ନରଚିତ୍ତକୁ ମଥି ଦେଇପାରୁଥିବା ବିଷୟସୁଖ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତାଙ୍କୁ ନଗରକୁ ଆଣିବୁ; ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଉ।”

Verse 5

गणिकास्तत्र गच्छन्तु रूपवत्यस्स्वलङ्कृता:।प्रलोभ्य विविधोपायैरानेष्यन्तीह सत्कृता:।।।।

“ସେଠାକୁ ରୂପବତୀ, ସୁଲଙ୍କୃତ ଗଣିକାମାନେ ଯାଆନ୍ତୁ; ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ପ୍ରଲୋଭିତ କରି, ସତ୍କାର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିବେ।”

Verse 6

श्रुत्वा तथेति राजा च प्रत्युवाच पुरोहितम्।पुरोहितो मन्त्रिणश्च तथा चक्रुश्च ते तदा।।।।

ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ। ତାପରେ ପୁରୋହିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେତେବେଳେ ତଦନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

Verse 7

वारमुख्याश्च तच्छ्रुत्वा वनं प्रविविशुर्महत्।आश्रमस्याविदूरेऽस्मिन् यत्नं कुर्वन्ति दर्शने।।।।ऋषिपुत्रस्य धीरस्य नित्यमाश्रमवासिन:।

ଏହା ଶୁଣି ପ୍ରଧାନ ବେଶ୍ୟାମାନେ ମହାବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଆଶ୍ରମରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ ଥାଇ, ନିତ୍ୟ ଆଶ୍ରମବାସୀ ଧୀର ଓ ସଂଯମୀ ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସେମାନେ ଯତ୍ନ କରୁଥିଲେ।

Verse 8

पितुस्सनित्यसन्तुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात्।।।।न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना।स्त्री वा पुमान्वा यच्चान्यत्सर्वं नगरराष्ट्रजम्।। ।।

ପିତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିବା ସେ ଆଶ୍ରମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି କେବେ ବାହାରକୁ ଯାଇନଥିଲା।

Verse 9

पितुस्सनित्यसन्तुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात्।।1.10.8।।न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना।स्त्री वा पुमान्वा यच्चान्यत्सर्वं नगरराष्ट्रजम्।। 1.10.9।।

ଜନ୍ମରୁ ସେ ତପସ୍ବୀ କେବେ ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷକୁ—ଏବଂ ନଗର ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନ୍ୟ କିଛିକୁ—ପୂର୍ବେ ଦେଖିନଥିଲା।

Verse 10

तत: कदाचित्तं देशमाजगाम यदृच्छया।विभण्डकसुतस्तत्र ताश्चापश्यद्वराङ्गना:।।।।

ତାପରେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ବିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ସେ ଦେଶକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ ସେ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 11

ताश्चित्रवेषा: प्रमदा गायन्त्यो मधुरस्वरा:।ऋषिपुत्रमुपागम्य सर्वा वचनमब्रुवन्।। ।।

ଚିତ୍ରବେଷଧାରିଣୀ ସେହି ପ୍ରମଦାମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗାଇଗାଇ ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତେ ମିଶି ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

Verse 12

कस्त्वं किं वर्तसे ब्रह्मन् ज्ञातुमिच्छामहे वयम्।एकस्त्वं विजने घोरे वने चरसि शंस न:।। ।।

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ କିଏ? କିପରି ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଛ? ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ନିର୍ଜନ ବନରେ ତୁମେ ଏକାକୀ କାହିଁକି ଭ୍ରମଣ କରୁଛ? ଆମକୁ କୁହ।

Verse 13

अदृष्टरूपास्तास्तेन काम्यरूपा वने स्त्रिय:।हार्दात्तस्य मतिर्जाता व्याख्यातुं पितरं स्वकम्।।।।

ବନରେ ଏପରି ମନୋହର ରୂପବତୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସେ ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନଥିଲା; ହୃଦୟର ସ୍ନେହରୁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ନିଜ ପିତାଙ୍କ ବିଷୟ ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାକୁ ତାହାର ମନେ ସଙ୍କଳ୍ପ ଜନ୍ମିଲା।

Verse 14

पिता विभण्डकोऽस्माकं तस्याहं सुत औरस:।ऋश्यशृङ्ग इति ख्यातं नाम कर्म च मे भुवि।।।।

ଆମ ପିତା ବିଭାଣ୍ଡକ; ମୁଁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଔରସ ପୁତ୍ର। ଭୂମିରେ ମୋ ନାମ ‘ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ମୋ କର୍ମ ଓ ଭାଗ୍ୟ ସହ ଜଡିତ ନାମ।

Verse 15

इहाश्रमपदोऽस्माकं समीपे शुभदर्शना:।करिष्ये वोऽत्र पूजां वै सर्वेषां विधिपूर्वकम्।।।।

ଏଠାରୁ ସମୀପରେ ଆମର ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ହେ ଶୁଭଦର୍ଶନାମାନେ। ସେଠାରେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ, ନିୟମାନୁସାରେ, ଯଥୋଚିତ ପୂଜା-ଆତିଥ୍ୟ କରିବି।

Verse 16

ऋषिपुत्रवचश्श्रुत्वा सर्वासां मतिरास वै।तदाश्रमपदं द्रष्टुं जग्मुस्सर्वाश्च तेन ता:।। ।।

ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକତା ଜାଗିଲା; ସେଇ ଆଶ୍ରମପଦ ଦେଖିବାକୁ ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ସେଠାକୁ ଗଲେ।

Verse 17

आगतानां तत: पूजामृषिपुत्रश्चकार ह।इदमर्घ्यमिदं पाद्यमिदं मूलमिदं फलं च न:।।।।

ତତଃ ଋଷିପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ପୂଜା କଲେ: “ଏହା ଅର୍ଘ୍ୟ, ଏହା ପାଦ୍ୟ; ଏହା ଆମର ମୂଳ ଓ ଫଳ—ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।”

Verse 18

प्रतिगृह्य च तां पूजां सर्वा एव समुत्सुका:।ऋषेर्भीताश्च शीघ्रं ता गमनाय मतिं दधु:।।।।

ସେହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ; ଋଷିଙ୍କୁ ଭୟ କରି ଶୀଘ୍ର ଯିବାକୁ ମନ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

Verse 19

अस्माकमपि मुख्यानि फलानीमानि वै द्विज ।गृहाण प्रति भद्रं ते भक्षयस्व च मा चिरम्।।।।

“ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଆମର ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରହଣ କର; ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ଭକ୍ଷଣ କର, ବିଳମ୍ବ କରନି।”

Verse 20

ततस्तास्तं समालिङ्ग्य सर्वा हर्षसमन्विता:।मोदकान्प्रददुस्तस्मै भक्ष्यांश्च विविधान् बहून्।।।।

ତତଃ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ମୋଦକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବହୁ ଭକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 21

तानि चास्वाद्य तेजस्वी फलानीति स्म मन्यते।अनास्वादितपूर्वाणि वने नित्यनिवासिनाम्।।।।

ସେ ତେଜସ୍ବୀ ସେହି ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆସ୍ବାଦ କରି ମନେ ଭାବିଲେ—“ଏଗୁଡ଼ିକ ଫଳ”; ବନରେ ନିତ୍ୟ ନିବାସ କରୁଥିବାମାନେ ପୂର୍ବେ କେବେ ଆସ୍ବାଦ କରିନଥିବା ଅପୂର୍ବ ଫଳ।

Verse 22

आपृच्छ्य च तदा विप्रं व्रतचर्यां निवेद्य च।गच्छन्ति स्मापदेशात्ता भीतास्तस्य पितुस्स्त्रिय:।।।।

ତାପରେ ସେମାନେ ସେହି ବିପ୍ରଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ନିଜ ଵ୍ରତାଚରଣକୁ ନିମିତ୍ତ କରି ନେପ ଦେଖାଇ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଭୟ କରିଥିବା ସେହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ।

Verse 23

गतासु तासु सर्वासु काश्यपस्यात्मजो द्विज:।अस्वस्थहृदयश्चासीद्दु:खं स्म परिवर्तते।।।।

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, କାଶ୍ୟପବଂଶଜ ସେହି ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲା; ସେ ମନେ ମନେ ପୁନଃପୁନଃ ଦୁଃଖକୁ ଘୁରାଇ ଘୁରାଇ ଭାବୁଥିଲେ।

Verse 24

ततोऽपरेद्युस्तं देशमाजगाम स वीर्यवान्।मनोज्ञा यत्र ता दृष्टा वारमुख्यास्स्वलङ्कृताः।।।।

ତାପରେ ପରଦିନ ସେହି ବୀର୍ୟବାନ୍ ତପସ୍ବୀ ପୁନର୍ବାର ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମନୋହର ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ବାରମୁଖ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ।

Verse 25

दृष्ट्वैव च तास्तदा विप्रमायान्तं हृष्टमानसा:।उपसृत्य ततस्सर्वास्तास्तमूचुरिदं वच:।।।।

ସେହି ବିପ୍ର ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖିମାତ୍ରେ ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 26

एह्याश्रमपदं सौम्य ह्यस्माकमिति चाब्रुवन्।तत्राप्येष विधिश्श्रीमान् विशेषेण भविष्यति।।।।

ସେମାନେ କହିଲେ: “ହେ ସୌମ୍ୟ, ଆମ ଆଶ୍ରମପଦକୁ ଆସ; ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଶ୍ରୀମୟ ଆତିଥ୍ୟ-ସତ୍କାର ହେବ।”

Verse 27

श्रुत्वा तु वचनं तासां सर्वासां हृदयङ्गमम्।गमनाय मतिं चक्रे तं च निन्युस्तदा स्त्रिय:।।।।

ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ହୃଦୟଙ୍ଗମ ବଚନ ଶୁଣି, ସେ ଯିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ; ତାପରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ନେଇଗଲେ।

Verse 28

तत्र चानीयमाने तु विप्रे तस्मिन्महात्मनि।ववर्ष सहसा देवो जगत्प्रह्लादयंस्तदा।।।।

ସେଠାରେ ସେଇ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଣୁଥିବାବେଳେ, ଜଗତକୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦିତ କରୁଥିବା ବର୍ଷାଦେବ ହଠାତ୍ ଧାରାବର୍ଷା କଲେ।

Verse 29

वर्षेणैवागतं विप्रं विषयं स्वं नराधिप:।प्रत्युद्गम्य मुनिं प्रह्वश्शिरसा च महीं गत:।।।।

ବର୍ଷା ସହିତେ ଯେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ରାଜ୍ୟସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ନରାଧିପ ରାଜା ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟୁଦ୍ଗମନ କରିବାକୁ ଆଗେଇଗଲେ; ନମ୍ର ହୋଇ ଶିର ନମାଇ ମସ୍ତକରେ ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 30

अर्घ्यं च प्रददौ तस्मै न्यायतस्सुसमाहित:।वव्रे प्रसादं विप्रेन्द्रान्मा विप्रं मन्युराविशेत्।।।।

ସୁସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ସେ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଯାଚିଲେ—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁନି (ପିତା)ଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ ନ ଆବେଶ କରୁ।

Verse 31

अन्त:पुरं प्रविश्यास्मै कन्यां दत्त्वा यथाविधि।शान्तां शान्तेन मनसा राजा हर्षमवाप स:।।।।एवं स न्यवसत्तत्र सर्वकामैस्सुपूजित:।

ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ରାଜା ବିଧିପୂର୍ବକ ନିଜ କନ୍ୟା ଶାନ୍ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦାନ କରି ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଶାନ୍ତ ମନରେ ରାଜା ହର୍ଷ ପାଇଲେ। ଏଭଳି ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ସୁଖସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ସୁପୂଜିତ ହୋଇ ବସିଲେ।

Verse 32

ସୁସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ସେ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଯାଚିଲେ—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁନି (ପିତା)ଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ ନ ଆବେଶ କରୁ।

Verse 33

ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ରାଜା ବିଧିପୂର୍ବକ ନିଜ କନ୍ୟା ଶାନ୍ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦାନ କରି ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଶାନ୍ତ ମନରେ ରାଜା ହର୍ଷ ପାଇଲେ। ଏଭଳି ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ସୁଖସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ସୁପୂଜିତ ହୋଇ ବସିଲେ।