Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 75, Shloka 58

अयोध्याकाण्डे पञ्चसप्ततितमः सर्गः

Sarga 75: Bharata and Kausalya—Reproach, Oaths, and Reconciliation

Devanagari script

भक्त्या विवदमानेषु मार्गमाश्रित्य पश्यतः।तस्य पापेन युज्येत यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

Transliteration

bhaktyā vivadamāneṣu mārgam āśritya paśyataḥ | tasya pāpena yujyeta yasya āryo 'numate gataḥ ||

Translation

ଯାହାର ଅନୁମତିରେ ମୋ ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଇ ବନବାସକୁ ଗଲେ, ସେ ଭକ୍ତିର ନାମେ ବିବାଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପକ୍ଷପାତୀ ମାର୍ଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି କେବଳ ଦେଖି ରହୁଥିବା ଲୋକର ପାପରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ।

Word by Word

• भक्त्या: by devotion/partisanship
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण

• विवदमानेषु: when (people) are disputing
• विवदमानेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: वि-वाद् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute-like)

• मार्गम्: a path/line (of argument)
• मार्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आश्रित्य: having taken refuge in
• आश्रित्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-श्रि (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्ययकृदन्त (gerund)

• पश्यतः: of one who watches
• पश्यतः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; 'of one who sees'

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पापेन: with/by sin
• पापेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण

• युज्येत: may be afflicted/associated
• युज्येत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (be joined/afflicted)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• आर्यः: the noble one
• आर्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अनुमते: with consent
• अनुमते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अनुमति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• गतः: has gone/was exiled
• गतः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Context

May that one who counselled the exile of my esteemed brother acquire the sin in the same way a person acquires while giving one-sided judgement between divided religious disputants!

Characters & Entities

• Bharata
• Rama (ārya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in judgment requires impartiality grounded in truth (satya); deciding from factional loyalty rather than fairness is sinful.

What is the narrative situation?

Bharata likens the sanctioning of exile to corrupt adjudication—choosing sides in a dispute out of attachment.

Which character virtue is emphasized?

Commitment to fair-mindedness: Bharata frames the exile as a failure of just governance and truthful discernment.